آیا ورزشکاران می‌توانند تعویض مفصل ران انجام دهند؟ نکات مهم

وقتی مفصل ران یک ورزشکار خراب میشود، جراحی تعویض مفصل نه تنها ممنوعیتی برای ادامه ورزش ایجاد نمیکند بلکه در بیشتر موارد امکان بازگشت به فعالیت ورزشی را هم فراهم میکند.

تفاوت اصلی جراحی در یک ورزشکار به دقت بیشتر جراح در حفظ عضلات و رساندن دامنه حرکتی کامل به مفصل مصنوعی برمیگردد، چون بدن ورزشکار هم نیروی بیشتری به مفصل وارد میکند و هم به دامنه حرکتی بیشتری نیاز دارد.

بعد از عمل، خود ورزشکار هم مسئولیت مهمی دارد. تقویت عضلات لگن و دنبال کردن دقیق برنامه بازتوانی، هم کارایی ورزشی او را بهتر میکند و هم عمر مفصل مصنوعی را بیشتر میکند.

در مورد اینکه بعد از عمل کدام ورزش ها مجاز هستند اتفاق نظر کاملی بین جراحان وجود ندارد، ولی بطور کلی ورزش های کم فشار مجازتر از ورزش های پرتماس و پرفشار هستند.

---

گاهی بنا به دلایلی مفصل ران یک ورزشکار خراب میشود و نیاز به جراحی پیدا میکند ولی او مردد است. آیا اگر این جراحی را انجام دهد میتواند به ورزش ادامه دهد. آیا جراحی تعویض مفصل ران در یک ورزشکار جواب میدهد. پاسخ مختصر اینست که آری. به خوبی. در زیر این مطلب را بازتر میکنم.

یادآوری

وقتی به علت خراب شدن مفصل ران درد لگن ایجاد میشود، راه درمان این درد انجام جراحی تعویض مفصل است. در این عمل، جراح قسمت های خراب شده مفصل را برمیدارد و بجای آن یک مفصل مصنوعی قرار میدهد. با این کار درد لگن از بین رفته و حرکات مفصل بهتر شده و لنگش هم کنترل میشود.

آیا جراحی تعویض مفصل ران در یک ورزشکار متفاوت است

از بعضی لحاظ بله. توان بدنی یک ورزشکار بیش از یک فرد معمولی است. او باید بتواند بعد از جراحی تا حد امکان توانایی های ورزشی خود را حفظ کند. پس این وظیفه پزشک و خود ورزشکار است که در این هدف با یکدیگر همکاری کنند. در ادامه این موضوع را بیشتر توضیح میدهم.

جراح برای تعویض مفصل یک ورزشکار باید به چه نکاتی توجه کند

مهمترین نکته دقت بیشتر جراح به ظرایف جراحی است. در حین جراحی تعویض مفصل بافت ها باید از روی پوست تا محل مفصل برش بخورند تا جراح بتواند مفصل را ببیند و تعویض کند.

عضلات قوی و برجسته یک ورزشکار در ناحیه لگن میتوانند این مسیر رسیدن از پوست به مفصل را مشکل کنند. جراح باید با حوصله بافت ها و عضلات را کنار بزند و با کمترین آسیب به آنها راه را برای دیدن کامل مفصل باز کند. پس نکته اول دقت در به حداقل رساندن آسیب به عضلات و دیگر بافت ها است.

نکته دیگر این است که یک ورزشکار نیاز به دامنه حرکتی بیشتری در مفصل ران دارد. در یک فرد با زندگی معمولی حتی نصف دامنه حرکت مفصل ران میتواند نیازهای روزانه او را تامین کند ولی یک ورزشکار باید از تمام دامنه حرکتی مفصل استفاده کند تا بتواند حرکات ورزشی را انجام دهد.

بدست آوردن این دامنه حرکتی کامل در مفصل مصنوعی نیاز به دقت زیاد جراح به ظرایف و نکات مهم جراحی است و اجزاء مفصل مصنوعی باید به دقت و به خوبی در محل خود در استخوان لگن جای بگیرند.

از طرف دیگر یک ورزشکار نسبت به یک فرد با زندگی عادی، نیروی بسیار بیشتری به مفصل مصنوعی وارد میکند. بنابراین جراح باید از مفاصلی استفاده کند که توانایی بیشتری در تحمل ضربه و ضعف کمتری در مقابل سایش داشته باشند.

انجام و رعایت موارد ذکر شده نیاز به مهارت و دانش بالایی در پزشکی که عمل تعویض مفصل را انجام میدهد دارد.

در یک بررسی روی 23 رقصنده باله حرفه‌ای که با حفظ عضلات عمل شده بودند، رضایت بیماران به طور میانگین 9.8 از 10 بود و 73 درصد آنها در میانگین حدود 5 ماه دوباره به رقص باله برگشتند. این نشان میدهد رعایت دقیق تکنیک جراحی، حتی در بالاترین سطح فعالیت ورزشی هم نتیجه خوبی میدهد.

ورزشکار باید برای تعویض مفصل به چه نکاتی توجه کند

بدست آوردن توانایی کافی برای ادامه ورزش بعد از جراحی تعویض مفصل فقط بسته به خوب کارگذاری یک مفصل خوب ندارد. به خود ورزشکار هم وابسته است. لازم است تا ورزشکار دستورات پزشک بعد از جراحی را به دقت دنبال کند.

بسیاری از این دستورات برای همه افراد بعد از جراحی یکسان است. با این حال یک ورزشکار باید عضلات خود و بخصوص عضلات لگن را بعد از جراحی خیلی بهتر و بیشتر تقویت کند. برای این تقویت، دنبال کردن برنامه منظم فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل اهمیت زیادی دارد.

قدرت خوب عضلات نه تنها موجب کارایی بهتر ورزشکار میشود بلکه عمر مفصل مصنوعی را هم بیشتر میکند.

نکته دیگر دانش کافی ورزشکار است، در مورد اینکه بداند در حین ورزش چه حرکاتی برای او مفید و چه حرکاتی میتوانند بالقوه مضر باشند.

بررسی مطالعات قبلی نشان داد بیمارانی که بعد از تعویض مفصل لگن فعالیت پرفشار داشتند، بین 0.9 تا 8.57 درصد نیاز به تجدید عمل پیدا کردند در مقابل 0.7 تا 3.4 درصد در بیماران کم فعالیت، ولی این تفاوت به معنی آسیب حتمی نبود و در بیشتر بررسی ها، بیماران پرفعالیت دوام مفصل مشابه یا حتی بهتری داشتند. مهمتر از میزان فعالیت، نوع درست انجام دادن حرکات ورزشی است.

آیا انجام هر ورزشی بعد از تعویض مفصل مجاز است

در مورد اینکه ورزشکار بعد از جراحی تعویض مفصل ران چه ورزش هایی را میتواند انجام دهد اتفاق نظر کلی بین همه جراحان و محققان وجود ندارد.

مروری بر مطالعات بازگشت به ورزش بعد از تعویض مفصل لگن نشان داد حدود 82 درصد بیماران، و در مطالعات مختلف از 55 درصد به بالا، به طور میانگین طی 6 ماه به ورزش برگشتند. بهترین پیش بینی کننده بازگشت، سابقه قبلی ورزشکار در همان ورزش بود.
یک معیار سه سطحی هم پیشنهاد شده که ورزش های کم فشار را عموما مجاز، متوسط فشار را با کسب تجربه مجاز، و پرفشار را نیازمند تصمیم فردی بین بیمار و جراح میداند.

انجام ورزش های زیر را تقریبا همه جراح ها بعد از جراحی مجاز میدانند: پیاده روی، دویدن آهسته، شنا، دوچرخه سواری، اسب سواری، کوهنوردی

ورزش هایی که همراه با پریدن زیاد هستند مانند تنیس یا بدمینتون را میتوان در شرایطی که مفصل مصنوعی و بدن ورزشکار در حالت ایده آل قرار داشته باشد تا حدودی انجام داد.

ورزش هایی که ضربات شدیدی به مفصل ران وارد میکنند مانند فوتبال معمولا توصیه نمیشود.

ورزش هایی که در آنها احتمال زمین خوردن زیاد است مانند والیبال، بسکتبال، اسکی، فوتبال، ژیمناستیک و ورزش های رزمی معمولا توصیه نمیشوند مگر اینکه آمادگی بدنی ورزشکار بسیار خوب باشد و بتواند در موقع زمین خوردن به سرعت خودش را جمع کند بطوریکه به مفصل ضربه زیادی وارد نشود.

ورزش هایی که نیروی زیادی به مفصل ران وارد میکنند و مفصل تحت دامنه حرکتی زیادی حرکت میکند مانند کشتی، معمولا توصیه نمیشود.

آنالیز حرکتی سه بعدی ورزشکاران با تعویض مفصل لگن هنگام دویدن و پریدن نشان داد زاویه دورشدگی مفصل ران آنها حدود 6.22 درجه کمتر، زاویه چرخش به بیرون حدود 7.38 درجه کمتر، و گشتاور بازکننده مفصل حدود 1.19 نیوتن متر بر کیلوگرم بیشتر از افراد سالم بود.
این یعنی بدن ورزشکار برای انجام حرکات پرفشار، الگوی حرکتی خودش را تغییر میدهد تا فشار کمتری به مفصل مصنوعی وارد شود.

بوکس مشکل زیادی ندارد به شرطی که ورزشکار سرعت و تحرک و قدرت خوبی داشته باشد و موقع زمین خوردن بتواند مانع از اعمال فشار زیاد به مفصل شود.

البته اگر ورزشکار قدرت زیادی داشته باشد و به قدر کافی سریع و فرز باشد، باز هم ممکن است در حین زمین خوردن نتواند خودش را به موقع جمع کند و فشار زیادی به مفصل مصنوعی وارد شود و آسیب ببیند.

بنابراین انجام ورزش های سنگین و شدید همانطور که برای هر فردی میتواند همراه با ریسک های احتمالی باشد برای کسی که تعویض مفصل انجام داده است همین است و ورزشکار قبل از انجام ورزش باید این ریسک ها را در نظر بگیرد.

یک مطالعه روی 973 بیمار زیر 65 سال در ثبت ملی مفاصل ژنو با میانگین حدود 15 سال پیگیری نشان داد خطر عمل مجدد در کل حدود 7.4 درصد بود، ولی در گروهی که فعالیت بدنی بسیار شدید داشتند این خطر نزدیک به 2.7 برابر افراد کم تحرک بود. این یعنی فعالیت شدید و مکرر، نه هر نوع ورزش، عامل اصلی افزایش خطر است.

بالاخره تکلیف ورزشکار وقتی مفصل ران او خراب است چیست

جواب مشخص است. اگر خرابی مفصل موجب درد شده است باید جراحی تعویض مفصل انجام شود و در این موارد ورزشکار بودن نه تنها مانع جراحی نیست بلکه مفید است و دوران بازپروری را بهتر میکند. علت این امر در قوی‌تر بودن عضلات ورزشکار است.

با این حال در مورد اینکه آیا ورزشکار میتواند بعد از جراحی تعویض مفصل، ورزش قبلی خود را ادامه دهد یا خیر باید به مواردی که ذکر شد توجه کند.

برای برنامه کامل نرمش های مرحله به مرحله بعد از عمل و جدول ورزش های مجاز، راهنمای فعالیت ورزشی بعد از تعویض مفصل لگن را ببینید. اگر تصمیم به انجام جراحی هنوز قطعی نشده، راهنمای تصمیم گیری برای جراحی تعویض مفصل هم میتواند کمک کننده باشد، بخصوص برای ورزشکارانی که سن پایینی دارند و به تعویض مفصل لگن در جوانان فکر میکنند.

منابع علمی این مقاله

• Lower-Limb Kinematics and Joint Moments During High-Impact Tasks After Hip and Knee Arthroplasties – Journal of Biomechanics
• Return to Sports After Total Hip Arthroplasty: An Umbrella Review for Consensus Guidelines – The American Journal of Sports Medicine
• Return to Sport After Hip and Knee Arthroplasty: Counseling the Patient on Resuming an Active Lifestyle – Current Reviews in Musculoskeletal Medicine
• Are Activity Restrictions Necessary After Total Hip Arthroplasty: A Systematic Review – Arthroplasty Today
• Intensive Physical Activity Following Total Hip Arthroplasty Increased the Revision Risk After 15 Years: A Cohort Study of 973 Patients From the Geneva Arthroplasty Register – Acta Orthopaedica
• High Rates of Satisfaction and Return to Dance in Current or Former Professional Ballet Dancers After Total Hip Arthroplasty With a Muscle-Sparing Direct Anterior Approach Using Custom Femoral Stems – Orthopaedic Journal of Sports Medicine