تعویض مفصل لگن (توتال هیپ) چیست؟ راهنمای کامل جراحی تعویض مفصل ران

جراحی تعویض مفصل ران ورای تصورات شما درد خرابی مفصل ران را محو میکند

تعویض مفصل لگن یا توتال هیپ (Total Hip Arthroplasty) جراحی‌ای است که در آن سر استخوان ران و کاسه‌ی مفصل (استابولوم) که خراب شده‌اند برداشته می‌شوند و یک مفصل مصنوعی یا پروتز جای آن‌ها قرار می‌گیرد. اگر فقط سر استخوان ران عوض شود به آن همی‌آرتروپلاستی یا جراحی بای‌پولار می‌گویند که بیشتر در شکستگی گردن استخوان ران سالمندان به کار می‌رود.

این جراحی یکی از موفق‌ترین اعمال جراحی است که درد مزمن ناشی از خرابی مفصل ران را از بین می‌برد. معمولاً برای آرتروز و ساییدگی مفصل، بیماری‌های روماتیسمی (روماتیسم مفصلی، اسپوندیلیت انکیلوزان)، ضربه‌ی شدید و شکستگی لگن، نکروز یا سیاه‌شدن سر استخوان ران و دررفتگی مادرزادی لگن لازم می‌شود.

تصمیم به جراحی فقط با پزشک نیست، بیمار و شدت دردش نقش اصلی را دارند. روش درست این است که ابتدا روش‌های غیرجراحی (کاهش وزن، مسکن، تغییر عادات روزمره) امتحان شود و اگر جواب نداد، جراحی توصیه می‌شود. نکته‌ی مهم: نباید جراحی لازم را به تعویق انداخت. بهترین سن، همان سنی است که فرد دچار درد شده، نه سال‌ها بعد.

این جراحی چهار فایده‌ی اصلی دارد: از بین بردن درد مفصل ران، رفع محدودیت حرکتی، کنترل لنگش، و اصلاح کوتاهی پا. فواید دیگرش شامل بازگشت به زندگی عادی و ورزش، کاهش فشار روی مفاصل دیگر (زانو و ستون فقرات)، و افزایش کیفیت زندگی است، مشروط به این‌که توسط جراح باتجربه و با پروتز باکیفیت انجام شود.

عمل برای یک جراح باتجربه معمولاً حدود یک ساعت طول می‌کشد و بیمار در طول آن بیهوش یا بی‌حس است. بیمار معمولاً روز بعد از جراحی با کمک واکر راه می‌رود و یکی دو روز بعد مرخص می‌شود. بیشتر پروتزهای امروزی سال‌های طولانی دوام می‌آورند و بیشتر بیماران از نتیجه‌ی جراحی راضی‌اند، به شرط این‌که جراحی درست انجام شود.

---

در صورتیکه از قبل اطلاعاتی راجع به جراحی تعویض مفصل ران دارید و قصد دارید این جراحی را انجام دهید مطالعه کتاب زیر راهنمای عملی برای آماده شدن جهت این عمل است. کتاب را در زیر دانلود کنید.

همچنین میتوانید ورژن مخصوص پرینت آن را هم دانلود کنید.

تعویض مفصل لگن یا توتال هیپ چیست

به جراحی تعویض مفصل لگن، تعویض مفصل ران، آرتروپلاستی هیپ یا توتال هیپ هم میگویند. در متون پزشکی به آن total hip arthroplasty یا به اختصار THA میگویند. در این جراحی پزشک مفصل خراب لگن را با یک مفصل مصنوعی که به آن پروتز هم میگویند عوض میکند.

در توتال هیپ هر دو قسمت مفصل عوض میشود، یعنی هم سر استخوان ران و هم کاسه مفصل یا استابولوم. گاهی هم فقط سر استخوان ران عوض میشود و کاسه طبیعی بیمار دست نمیخورد. به این جراحی همی آرتروپلاستی میگویند و نوع رایج آن پروتز بای پولار است.

توتال هیپ برای بیمارانی بکار میرود که مفصل ران آنها بطور کامل خراب شده است، مثل آرتروز پیشرفته که غضروف هر دو سطح مفصل از بین رفته است. همی آرتروپلاستی بیشتر در بعضی از شکستگی های گردن استخوان ران در سالمندان بکار میرود که کاسه مفصل هنوز سالم است. پس تفاوت بای پولار و توتال هیپ در این است که در بای پولار کاسه لگن عوض نمیشود.

در بررسی 1495 بیمار بالای 50 سال با شکستگی جابجا شده گردن استخوان ران که بطور تصادفی توتال هیپ یا همی آرتروپلاستی شدند، تا 2 سال بعد نیاز به عمل دوباره در دو گروه تقریبا یکسان بود (7.9 درصد در برابر 8.3 درصد). دررفتگی مفصل در گروه توتال هیپ 4.7 درصد و در گروه همی آرتروپلاستی 2.4 درصد بود.

تعویض مفصل لگن در چه بیماری هایی مورد نیاز است

معمول ترین و شایعترین بیماری هایی که مفصل ران را خراب میکنند عبارتند از آرتروز و سائیدگی مفصل ران، روماتیسم، شکستگی لگن و سیاه شدن استخوان لگن

آرتروز یا ساییدگی مفصل

شایع‌ترین علتی که بیمار را به تعویض مفصل ران می‌رساند ساییدگی و آرتروز مفصل ران است که در مراحل پیشرفته با هیچ درمان غیرجراحی کنترل نمی‌شود.

آرتروز یا ساییدگی لگن بیشتر در سنین بالا دیده میشود و ممکن است سابقه خانوادگی در ایجاد آن دخیل باشد.

در کسی که بطور مادرزادی استابولوم کم عمقی دارد ( به این بیماری دیسپلازی هیپ میگویند ) آرتروز لگن ممکن است در سنین جوانی ایجاد شود. هر زمانی که آرتروز شدید باشد، بیمار نیاز به انجام جراحی تعویض مفصل لگن خواهد داشت.

در مبتلایان به بیماری هموفیلی ممکن است مفصل خیلی زود خراب شود و بیمار در جوانی نیاز به این عمل پیدا کند.

روماتیسم

در بیماری های روماتیسمی جنس مایع مفصلی غیر طبیعی است و به مقادیر زیاد ترشح میشود. این مایع مفصلی که حاوی مواد مضر است بتدریج غضروف مفصلی را تخریب میکند و این تخریب مفصلی موجب درد و محدودیت حرکتی میشود.

روماتیسم ها انواع مختلفی دارند ولی دو نوع از آنها بیش از بقیه، مفصل ران را تخریب میکنند.

روماتیسم مفصلی و بیماری اسپوندیلیت انکیلوزان از دسته روماتیسم هایی هستند که میتوانند مفصل ران را گرفتار کرده و موجب تخریب آن شوند. هر زمانی که تخریب مفصل ران در اثر روماتیسم شدید باشد بیمار نیاز به عمل تعویض مفصل لگن خواهد داشت.

ضربه شدید به مفصل لگن یا ران

ضربه شدید به مفصل ران میتواند موجب شکستگی استابولوم یا سر استخوان ران شود. ضربه میتواند با آسیب رساندن به غضروف مفصل و یا با آسیب رساندن به خون رسانی سر فمور هم موجب خرابی مفصل هیپ شود.

هر زمانی که این دو قسمت بد جوش بخورند یا جوش نخورند سطح مفصل ناهموار میشود که نتیجه آن سائیده شدن سطوح مفصل و درد و محدودیت حرکت در آن است. این وضعیت میتواند در نهایت منجر به آرتروز لگن شود.

در صورتیکه تخریب مفصلی بدنبال شکستگی لگن شدید باشد بیمار نیاز به تعویض مفصل ران خواهد داشت.

سیاه شدن سر استخوان ران

نکروز سر استخوان ران که در زبان عموم به آن سیاه شدن استخوان لگن میگویند معمولا بدنبال مصرف داروهای کورتن دار و گاهی مصرف الکل یا مواد مخدر تزریقی بوجود میاید.

بر اثر این بیماری شکل کروی سر استخوان ران تغییر کرده و همین امر موجب سائیدگی مفصل میشود. هر زمانی که تغییر شکل سر استخوان ران شدید باشد این وضعیت منجر به تخریب یا آرتروز مفصل ران میشود.

اگر سیاه شدگی موجب خرابی شدید مفصل شود بیمار نیاز به تعویض مفصل ران خواهد داشت.

این بیماری یکی از عللی است که مبتلایان به کم خونی داسی شکل را نیازمند جراحی تعویض مفصل میکند.

دررفتگی مادرزادی مفصل ران

دررفتگی مادرزادی مفصل ران یا دیسپلازی مفصل ران هم میتواند در درازمدت موجب ساییدگی و خرابی مفصل ران شود. بیمار مبتلا به این بیماری معمولا در دهه های سوم تا ششم عمر به علت همین ساییدگی دچار درد لگن میشود و در غالب موارد برای از بین رفتن این درد باید تعویض مفصل ران انجام شود.

این بیماری بیشتر در زنان دیده میشود و در ایران هم در زنان مناطق شمال و شمال غرب کشور شایعتر است.

فایده تعویض مفصل لگن چیست

قبل از انجام عمل جراحی تعویض مفصل لگن بسیاری از بیماران از خود و از پزشک میپرسند این نوع جراحی چه کمکی میتواند به من بکند و زندگی بعد از جراحی چگونه خواهد بود.

سوال مهم این است: این جراحی چه فایده ای دارد

پاسخ: چهار فایده مهم دارد

درد مفصل ران

خرابی مفصل ران موجب درد کشاله ران میشود که با راه رفتن بیشتر میشود. پس فرد برای کم کردن درد کمتر راه میرود و زندگی او محدود میشود. این درد بعد از مدتی ممکن است حتی در زمان استراحت هم وجود داشته باشد.

این درد با کمک جراحی تعویض مفصل لگن کاملا از بین میرود و شما میتوانید درست و بدون درد راه بروید و محدودیت هایی که براثر درد ایجاد شده بود هم از بین میرود.

محدودیت حرکتی مفصل ران

خراب شدن مفصل ران موجب خشکی مفصل میشود بطوریکه فرد نمیتواند ران را به راحتی حرکت دهد. این خشکی و محدودیت حرکتی هم، بد راه رفتن را بیشتر میکند.

با کارگذاری مفصل مصنوعی، سطوح حرکتی، روان شده و حرکت مفصل بهتر میشود. شما بعد از جراحی تعویض مفصل ران نرم شدن حرکات مفصل را به وضوح حس میکنید.

لنگش

وقتی مفصل ران خراب میشود علت عمده لنگش درد لگن است. البته ممکن است کوتاهی پا، ضعیف بودن عضلات لگن و خشکی مفصلی هم همزمان وجود داشته باشد که همه اینها با هم میتوانند لنگش را بیشتر کنند.

با جراحی تعویض مفصل ران میتوان درد را بطور کامل از بین برد و سه عامل دیگر را یا کاملا درمان کرد و یا تا حدود زیادی کنترل کرد، بطوریکه لنگش، بعد از جراحی در غالب موارد کاملا از بین میرود و در همه موارد به طرز محسوسی بهتر میشود.

کوتاه بودن پا

در خیلی از افراد، خرابی مفصل ران موجب کوتاهی پا میشود. بعضی ار مراجعه کنندگان هم به علت دررفتگی مادرزادی لگن، کوتاهی دارند. این کوتاهی در غالب موارد با عمل تعویض مفصل لگن کاملا برطرف میشود و در همه موارد میتوان آن را تا حد زیادی رفع کرد.

کنترل این کوتاهی میتواند لنگش را به نحو محسوسی کنترل کند.

اصلاح این کوتاهی البته حدی دارد. جراح معمولا میتواند تا حدود دو سه سانتیمتر از کوتاهی مفصل را در حین عمل جبران کند و اصلاح بیشتر از آن نیازمند تبحر بیشتری است.

اگر طول مفصل بیش از اندازه بلند شود عصب سیاتیک که در مجاورت مفصل ران قرار دارد تحت کشش قرار میگیرد و این میتواند به آن آسیب برساند. به همین دلیل جراح باید بین اصلاح کامل کوتاهی پا و ایمنی بافت های اطراف مفصل تعادل برقرار کند.

دیگر مزایای تعویض مفصل لگن چیست

بجز کنترل درد، لنگش، کوتاهی و محدودیت حرکتی در مفصل، جراحی تعویض مفصل لگن مزایای بسیار دیگری هم دارد که مهمترین آنها عبارتند از

بازگشت به زندگی نرمال: جراحی تعویض مفصل لگن موجب میشود شما بتوانید بعد از عمل به زندگی عادی خود برگردید. بدون محدودیت های قبلی تفریح کنید، از پله بالا و پایین بروید، رانندگی کنید و به مهمانی بروید.

بازگشت به ورزش: غالب بیماران با توان بدنی مناسب، بعد از تعویض مفصل ران میتوانند بدوند، کوه بروند، شنا کنند، دوچرخه سواری کنند، از سالن های بدنسازی استفاده کنند و بسیاری ورزش های دیگر را انجام بدهند.

آسیب نرسیدن به مفاصل دیگر: جراحی به موقع تعویض مفصل لگن موجب میشود فشار کمتری به مفاصل دیگر وارد شود و در نتیجه از آسیب به مفاصل زانو و ستون فقرات پیشگیری شود.

امید به زندگی: انجام جراحی تعویض مفصل اگر به توسط جراح با تجربه و با پروتز با کیفیت انجام شود میتواند موجب شود عمر مفصل مصنوعی به بیش از سی سال هم افزایش یابد.

راهنمای کامل فواید این جراحی را میتوانید بصورت کامل در مقاله دیگری در همین سایت مطالعه کنید.

عمل تعویض مفصل لگن چگونه انجام میشود

بعضی از بیماران میپرسند “آیا عمل لگن سخته؟” اگر جراح کار را بلد باشد سخت نیست

عمل میتواند آسان یا در عین حال سخت باشد و این بیشتر به نوع خرابی مفصل و تبحر جراح بستگی دارد. برای خود بیمار عمل سخت نیست، چون در طول جراحی بیهوش یا بیحس است و دردی احساس نمیکند. بیشتر بیماران روز بعد از جراحی با کمک واکر راه میروند.

شما روز قبل از جراحی در بیمارستان بستری میشوید تا برای عمل آماده شوید. یک متخصص بیهوشی شما را معاینه و بررسی میکند تا بهترین نوع بیهوشی مورد استفاده را مشخص کند. و احتمالا یک متخصص قلب شما را ویزیت میکنند. بدن شما با محلول ضد عفونی تمیز میشود.

روز جراحی به اطاق عمل میروید. اگر از آنچه در اتاق عمل میگذرد از قبل اطلاع داشته باشید جراحی شما بسیار راحت تر انجام خواهد شد.

متخصص بیهوشی شما را بیحس یا بیهوش میکند. جراح شما را در وضعیت مناسب در حالت درازکش قرارداده و با برش پوستی بر روی لگن، مفصل ران شما را میبیند.

مفصل ران از کنار هم قرار گرفتن دو استخوان بوجود میاید. در قسمت بالا حفره استابولوم قرار دارد که قسمتی از لگن خاصره است. این حفره بشکل تقریبی یک نیمکره است. در داخل حفره استابولوم سر استخوان ران قرار گرفته است.

سر استخوان ران بالاترین قسمت استخوان ران است که به شکل گرد و کروی است. وقتی مفصل ران به علت آرتروز و یا روماتیسم خراب میشود معمولا هم قسمت کاسه ای یعنی حفره استابولوم و هم قسمت کروی یعنی سر استخوان ران هر دو خراب میشوند.

عمل تعویض مفصل لگن چند ساعت طول میکشد

انجام یک جراحی تعویض مفصل لگن با پروتز معمولی برای یک جراح متبحر بطور متوسط حدود یک ساعت طول میکشد.

همه خرابی های مفصل مانند هم نیستند و جراحی بعضی مفاصل پیچیده و زمان بر است. جراحی دررفتگی مادرزادی لگن، مفصلی که برای بار دوم عمل میشود یا وقتی حفره استابولوم نقص دارد و نیاز به پیوند استخوان هست بسیار بیشتر طول میکشد.

وقتی همراهان بیمار میپرسند عمل چند ساعت طول میکشد منظورشان زمان ورود تا خروج از اطاق عمل است. بیمار معمولا کمی قبل از جراحی وارد اطاق عمل میشود و بعد از جراحی هم دو سه ساعت در اطاق ریکاوری میماند. پس از نگاه همراهان این زمان ممکن است چند ساعت باشد.

طول جراحی فقط به سرعت کار جراح مربوط نیست و روی نتیجه عمل هم اثر دارد.

در بررسی بیش از 135 هزار بیمار تعویض مفصل لگن در آمریکا میانگین زمان جراحی در گروهی که عمل آنها در زمان معمول انجام شد 82 دقیقه بود. در بیمارانی که جراحی آنها حدود 166 دقیقه طول کشید احتمال عوارض مهم پزشکی 173 درصد و احتمال عمل مجدد 59 درصد بیشتر بود.

فیلم عمل تعویض مفصل لگن

مراحلی که در بالا توضیح داده شد در زیر بصورت فیلم ارائه میشود. در فیلم عمل تعویض مفصل لگن که در زیر میبینید مراحل آماده سازی حفره لگن و استخوان ران و جاگذاری اجزای مفصل به تفصیل توضیح داده میشود.

عمر مفید پروتز ارتباط مستقیمی در درجه اول با کیفیت جراحی و بعد با نوع مفصل مصنوعی بکار رفته دارد.

عکس تعویض مفصل لگن

برای آشنایی با تصاویر واقعی رادیوگرافی لگن قبل و بعد از جراحی، عکس تعویض مفصل لگن چند بیمار در زیر وجود دارد. با کلیک بر روی هر کدام از آنها تصویر بزرگتر و کامل را خواهید دید.

زندگی بعد از تعویض مفصل لگن چگونه است

تصور خیلی از افراد اینست که زندگی بعد از تعویض مفصل لگن از روال عادی خارج میشود. در عمل عکس آن اتفاق میفتد و غالب افراد بعد از یک جراحی موفق میتوانند تقریبا هر کاری که همسالانشان انجام میدهند را انجام دهند.

بیمار با یک برنامه نرمش های فیزیوتراپی زودتر به زندگی عادی برمیگردد و بعد از آن میتواند ورزش کند، رانندگی و کوهنوردی کند، و خانم ها میتوانند باردار شوند. برای دوام بیشتر مفصل مصنوعی و پیشگیری از عوارضی مانند شکستگی اطراف پروتز رعایت چند نکته لازم است.

در بررسی بیش از 215 هزار تعویض مفصل لگن در ثبت ملی استرالیا و فنلاند، 57.9 درصد مفصل های مصنوعی بعد از 25 سال هنوز نیازی به تعویض دوباره پیدا نکرده بودند.

برنامه هفته به هفته دوره نقاهت، زمان برگشت به کار و سفر، و نکات نماز خواندن و نشستن و خوابیدن روی زمین بعد از جراحی در مقاله مدت استراحت و زندگی بعد از تعویض مفصل لگن آمده است.

نظر بیماران تعویض مفصل لگن چیست

تعویض مفصل لگن یکی از موفقیت آمیزترین جراحی ها در طب است. اگر جراحی درست انجام شود و نظر بیماران تعویض مفصل ران را بپرسید غالبا میگویند میبایست زودتر عمل میکردند. بسیاری از آنها زندگی بعد از تعویض مفصل لگن را تولدی دوباره میدانند، چون توانسته اند دوباره بدون درد راه بروند.

در بررسی نظر بیش از 3200 بیمار تعویض مفصل لگن در ثبت ملی استرالیا، 6 ماه بعد از جراحی 92.6 درصد بیماران گفتند مفصل آنها خیلی بهتر شده است و 86.5 درصد از جراحی خود راضی یا خیلی راضی بودند. حدود 10 درصد بیماران هم از نتیجه جراحی راضی نبودند.

خیلی از کسانی که قصد جراحی دارند از عمل ترس دارند. یکی از راه هایی که به این افراد توصیه میشود صحبت با بیمارانی است که قبلا این جراحی را انجام داده اند. تجربه بیماران دکتر منصوری را میتوانید در صفحه نظر بیماران ببینید.

در این گفتگوها حتما میپرسید آیا تعویض مفصل لگن خوب است. غالب قریب به اتفاق میگویند بله، ولی پاسخ صحیح تر بستگی به این دارد که آیا پزشک خوبی را برای جراحی خود انتخاب کرده اند.

هزینه جراحی

از موارد مهمی که همه بیماران در انتخاب جراح خود مد نظر دارند هزینه درمان است. قسمت عمده این هزینه مربوط به هزینه بیمارستانی و قسمتی هم مربوط به مراقبت های بعد از جراحی است.

هزینه های بیمارستانی هم تابعی از کیفیت بیمارستانی که جراحی در آن انجام میشود، کیفیت جراحی و تبحر جراح، نوعی مفصل مصنوعی و مراقبت های بعد از عمل است.

همه این هزینه ها تحت پوشش بیمه نیستند و بسته به نوع جراحی، بیمارستان و دیگر عوامل متغیر است.

اگر به دنبال ارزانترین جراحی هستید احتمالا باکیفیت ترین آن را دریافت نخواهید کرد. هیچ ارزانی بی دلیل نیست. البته هر گرانی هم متناسب با خدمات ارائه شده نیست.

دکتر منصوری برای جراحی بیماران خود هیچ هزینه جداگانه ای خارج از روال جاری بیمارستان ها دریافت نمیکند.

برای اطلاعات کامل‌تر درباره‌ی عوامل مؤثر بر هزینه‌ی جراحی، این مقاله را بخوانید.

در بررسی بیش از 31 هزار تعویض مفصل لگن در دانمارک که پرونده همه بیماران بازبینی شد، 3.5 درصد مفصل ها در 2 سال اول بعد از جراحی دچار دررفتگی شدند. این احتمال در بیماران بالای 75 سال بیشتر و در بیماران زیر 65 سال کمتر بود.

طبق یک متاآنالیز روی بیش از دو میلیون بیمار، احتمال عفونت عمقی مفصل در بیماران چاق حدود 2.7 برابر و احتمال دررفتگی مفصل مصنوعی حدود 1.7 برابر بیماران با وزن طبیعی است.

منابع

• The functional and psychological impact of delayed hip and knee arthroplasty: a systematic review and meta-analysis of 89,996 patients – Nature Scientific Reports
• A Comprehensive Review of Total Hip Arthroplasty Outcomes in Post-traumatic Hip Arthritis – PMC
• Total Hip Replacement – OrthoInfo, AAOS
• Greater risks of complications, infections, and revisions in the obese versus non-obese total hip arthroplasty population of 2,190,824 patients – ScienceDirect
• Effect of operative time on complications following primary total hip arthroplasty: analysis of the NSQIP database – Hip International
• “True” Cumulative Incidence of and Risk Factors for Hip Dislocation within 2 Years After Primary Total Hip Arthroplasty Due to Osteoarthritis: A Nationwide Population-Based Study from the Danish Hip Arthroplasty Register – The Journal of Bone and Joint Surgery
• Patient-reported outcomes after hip and knee arthroplasty: results from a large national registry – Bone & Joint Open
• Total Hip Arthroplasty or Hemiarthroplasty for Hip Fracture – The New England Journal of Medicine
• How long does a hip replacement last? A systematic review and meta-analysis of case series and national registry reports with more than 15 years of follow-up – The Lancet