قبل از انجام عمل جراحی تعویض مفصل لگن، بیمار باید برای آن آماده شود. دسته ای از این مراقبتها و آمادگی ها آنهایی هستند که پزشک و کادر درمانی قبل از جراحی برای بیمار انجام میدهند و دسته ای دیگر را باید خود بیمار انجام دهد.
پزشک باید از بیماری‌های زمینه‌ای بیمار (قلبی، کلیوی، فشار خون، دیابت) و داروهای مصرفی، به‌خصوص داروهای رقیق‌کننده‌ی خون مثل آسپرین، پلاویکس و وارفارین، مطلع شود، چون این داروها معمولاً باید قبل از جراحی و طبق دستور پزشک قطع شوند.
آزمایش‌های خون، ادرار، نوار قلب و رادیوگرافی انجام میشود و بیماران بالای چهل سال قبل از جراحی توسط متخصص قلب و متخصص بیهوشی معاینه میشوند.
یکی از مهمترین اقدامات قبل از عمل، درمان کامل هر کانون عفونی احتمالی در بدن (به‌خصوص عفونت دندان و عفونت ادراری) پیش از جراحی است، چون میکروب‌ها میتوانند از طریق خون به مفصل مصنوعی برسند و آن را عفونی کنند.
بیمار هم باید از زمان‌بندی بستری و هزینه‌ها مطلع باشد، داروهای خود را آماده کند، شب قبل از عمل با محلول ضدعفونی‌کننده استحمام کند و راه برود.
علاوه بر این، باید محیط خانه (اتاق نشیمن، اتاق خواب، حمام، آشپزخانه و پله‌ها) برای کاهش خطر زمین‌خوردن بعد از جراحی آماده شود، مثلاً با ثابت‌کردن فرش‌ها، نصب دستگیره در حمام و پله، و استفاده از صندلی‌های محکم و بلند.
آمادگی قبل از عمل تعویض مفصل که پزشک انجام میدهد
از مهمترین آمادگی های قبل از جراحی تعویض مفصل اینست که پزشک باید از تمامی نکاتی که به هر نحوی با سلامتی و بیماری ارتباط دارد با خبر شود.
او باید بداند بجز خرابی و آسیبی که در مفصل لگن وجود دارد چه مشکلاتی دیگری در بدن بیمار هست. مشکلاتی مانند فشار خون یا بیماری قند و خیلی بیماری های دیگر.
بیماری های زمینه ای
در سنین بالا احتمال وجود این بیماری های زمینه ای و همراه زیاد است ولی در جوان ها هم کم نیستند کسانی که از قبل مبتلا به بیماری هایی بوده اند.
وجود بیماری های قلبی یا کلیوی، بیماری های گوارشی یا ریوی ممکن است به هر نحوی در روند جراحی تاثیر داشته باشند.
مصرف دارو
از موارد مهم آمادگی قبل از تعویض مفصل لگن اطلاع پزشک از داروهایی است که بیمار استفاده میکند. بیمار باید همه داروهای در حال استفاده را به پزشک اطلاع دهد. در این بین داروهایی که خون را رقیق میکنند بسیار مهم هستند.
بسیاری از بیماران مبتلا به فشار خون یا بیماری های قلبی یا مغزی از این داروها استفاده میکنند. آسپرین و پلاویکس و وارفارین رایج ترین آنها هستند.
این داروها تمایل بدن به خونریزی را افزایش میدهند. پس باید آنها را قبل از جراحی قطع کرد تا شدت خونریزی حین جراحی کم شود. البته این قطع دارو بسیار حساس بوده و باید با دستور پزشک انجام شود. هر دارویی یک نحوه قطع دارد که باید آن را دقیقا رعایت کرد.
مصرف داروهای اعتیاد آور و یا داروهایی که بیمار ممکن است به آنها حساسیت داشته باشد باید به اطلاع پزشک برسد.
بررسی های پزشکی
پزشک از روش های تصویر برداری مثل رادیوگرافی ساده برای بررسی تغییرات ایجاد شده در مفصل ران استفاده میکند و گاهی ممکن است از سی تی اسکن برای بررسی های بیشتر استفاده شود.
قبل از جراحی آزمایشاتی مثل آزمایش خون و ادرار و نوار قلبی و عکس قفسه سینه از بیمار گرفته میشود.
همه کسانی که سن بالای چهل سال دارند قبل از انجام جراحی به توسط یک متخصص قلب و عروق معاینه میشوند تا اگر مشکلی از این ناحیه داشته باشند قبل از آن مشخص شود.
در این معاینات ممکن است معلوم شود بیمار مشکلات قلبی دارد که احتمالا حتی خود او از قبل از آن بی اطلاع بوده است. در این صورت پزشک متخصص قلب به پزشک جراح میگوید چه اقداماتی را قبل از شروع جراحی و در حین انجام آن و حتی بعد از جراحی انجام دهد تا برای قلب بیمار مشکلی ایجاد نشود.
یک متخصص بیهوشی قبل از جراحی تعویض مفصل بیمار را معاینه میکند. این معاینه نشان میدهد که آیا بیمار قادر به تحمل بیهوشی یا بیحسی حین جراحی هست یا خیر.
متخصص بیهوشی همچنین به پزشک جراح ارتوپد اطلاع میدهد که چه اقداماتی را رعایت کند تا جراحی بدون مشکل خاصی انجام شود.
درمان عفونت های احتمالی
دانستن این نکته بسیار مهم است که تا قبل از انجام جراحی تعویض مفصل باید هر کانون عفونی و حتی هر کانون بالقوه عفونی در بدن بیمار از بین برود و این از آمادگی های قبل از جراحی تعویض مفصل است.
در صورتی که قبل یا بعد از عمل جایی از بدن بیمار عفونت داشته باشد میکروب ها میتوانند از طریق جریان خون، خود را به محل مفصل مصنوعی برسانند و در آنجا موجب عفونت شوند.
دکتر جراح، بیمار را به یک دندانپزشک معرفی میکند تا اگر عفونتی در لثه و محوطه دهانی باشد درمان شود.
میکروب ها میتوانند از راه عفونت های دندان به جریان خون راه پیدا کنند پس هر گونه بیماری دهان و دندان بخصوص اگر نیازی به جراحی لثه یا کشیدن دندان هست، باید قبل از انجام تعویض مفصل با مشاوره با دندانپزشک کاملا درمان شوند.
طبق یک مطالعه منتشرشده در مجله Cureus، در غربالگری دندانپزشکی پیش از جراحی تعویض مفصل، 18.5 درصد از بیماران نیاز به یک اقدام دندانپزشکی پیش از عمل داشتند. البته همین مطالعه تفاوت معناداری در میزان عفونت مفصل مصنوعی بین بیمارانی که معاینه دندانپزشکی انجام داده بودند و بیمارانی که انجام نداده بودند، پیدا نکرد.
سیستم ادراری محل شایعی برای عفونت است بخصوص در خانم ها. همه بیماران قبل از جراحی، آزمایش ادرار میشوند و در صورتی که عفونت ادراری وجود داشته باشد باید تا قبل از جراحی درمان شود.
این مهم است که بسیاری از عفونت های ادراری نتیجه مشکل خاصی در سیستم کلیوی و مثانه هستند. مانند وجود سنگ کلیه یا بی اختیاری ادراری. پس کسانی که عفونت ادراری دارند باید به توسط یک متخصص کلیه و مجاری ادراری تا قبل از جراحی لگن معاینه شوند.
بیماران با عفونت اخیر یا عفونت مکرر اداری قبل از جراحی باید تحت بررسی قرار گرفته و درمان شوند. مردان مسنی که مشکلات پروستات دارند قبل از تعویض مفصل باید درمان های لازم را برای مشکل پروستات اگر لازم است انجام دهند.
اگر مشکل زمینه ای بود باید درمان شود وگرنه ممکن است در سال های بعد از جراحی، این مشکل زمینه ای موجب بروز عفونت ادراری و متعاقب آن عفونت محل مفصل مصنوعی شود.
کم‌خونی پیش از جراحی
یکی از مراحل مهم آمادگی پزشکی پیش از تعویض مفصل لگن، بررسی و اصلاح کم‌خونی است. طبق یک متاآنالیز که روی بیش از 369000 بیمار جراحی تعویض مفصل انجام شد، شیوع کم‌خونی پیش از عمل به طور کلی 22 درصد بود و در جراحی اولیه تعویض مفصل لگن به طور خاص به 15.2 درصد می‌رسید.
همین مطالعه نشان داد کم‌خونی پیش از عمل، حتی در سطح خفیف، با افزایش قابل توجه خطرات پس از جراحی همراه است، از جمله مرگ‌ومیر با نسبت خطر 4 برابر، نیاز به تزریق خون با نسبت خطر 3.23 برابر و عفونت عمقی محل جراحی با نسبت خطر 1.67 برابر. مدت بستری بیماران کم‌خون نیز به طور میانگین 1.57 روز بیشتر بود.
به همین دلیل، آزمایش خون و در صورت نیاز درمان کم‌خونی، پیش از تاریخ جراحی، بخشی از اقداماتی است که تیم پزشکی انجام میدهد.
آمادگی قبل از عمل تعویض مفصل لگن که بیمار انجام میدهد
اولین نکته که بسیار هم مهم است این است که برای آمادگی قبل از عمل، بیمار باید اطلاعات خود را در زمینه این جراحی افزایش دهد. قبل از جراحی باید بداند چه کارهایی باید بعد از جراحی بکند تا زخم جراحی زودتر خوب شود. احتمال بروز لخته در بدن به حداقل برسد. زودتر راه بیفتد و زودتر به زندگی عادی خود بازگردد.
زمان بندی بستری: بیمار بایدمطمئن شود دقیقا میداند چه روزی باید در بیمارستان بستری شود تا بتواند برای عمل آماده شود. در غالب اوقات روز بستری شدن در بیمارستان یک روز قبل از روز جراحی است
هزینه: بعضی بیماران هزینه های مالی خود را از طریق شرکت های بیمه ای پرداخت میکنند. این شرکت ها باید قبل از بستری شدن بیمار از آن اطلاع داشته باشند.
داشتن کمکی: بیمار در بیمارستان و بعد از مرخص شدن از آن تا مدتی نیاز به مراقبت دارد. گرچه داشتن همراه در بیمارستان اجباری نیست ولی میتواند کمک کننده باشد.
دارو و وسایل: بسیاری از داروهایی که بیمار از قبل مصرف میکرده باید در زمان بستری شدن در بیمارستان ادامه یابند. پس داروها را از قبل آماده کرده و در بیمارستان به همراه داشته و به پرستار نشان دهد. او با هماهنگی با پزشک به شما میگوید آنها را چگونه مصرف کنید.
شب قبل از جراحی
برای پیشگیری از عفونت بعد از جراحی، پوست بیمار باید قبل از عمل به خوبی پاکیزه شود. پس شب قبل از جراحی باید به حمام رفته و با محلول کلرهگزیدین بدن خود را ضد عفونی کند.
/تراشیدن موی محل جراحی توسط خود بیمار توصیه نمی‌شود. اگر لازم باشد موی این ناحیه کوتاه شود، بهترین زمان برای این کار داخل اتاق عمل و بلافاصله پیش از شروع جراحی است، چون این کار خطر عفونت محل جراحی را کمتر میکند.
طبق مطالعه منتشرشده در مجله International Orthopaedics، بیمارانی که از شب قبل و صبح روز جراحی از کلرهگزیدین 2 درصد روی کل بدن استفاده کرده بودند، هیچ موردی از عفونت محل جراحی نداشتند (صفر مورد از 136 بیمار)، در حالی که در گروهی که فقط آماده‌سازی معمول پوست در بیمارستان انجام شده بود، نرخ عفونت به 3 درصد رسید (21 مورد از 711 بیمار).
توصیه میشود روز قبل از جراحی راه برود. این کار موجب میشود خون در پاها جریان داشته و احتمال بروز لخته کم شود.
روز عمل جراحی
صبح روز جراحی معمولا علائم حیاتی بیمار مانند فشار خون و ضربان قلب کنترل میشود، سرم وصل میشود و پزشک یا پرستار محل جراحی را برای اطمینان از دقت، علامت‌گذاری میکند.
قبل از انتقال به اتاق عمل یک متخصص بیهوشی بیمار را ویزیت میکند و درباره روش بیهوشی توضیحاتی داده میشود. رعایت ناشتایی طبق دستور پزشک تا همین لحظه باید ادامه داشته باشد.
قبل از تعویض مفصل چه تغییراتی باید در محل زندگی ایجاد کنیم
از مهمترین نکات برای آمادگی های قبل از تعویض مفصل ران اینست که باید در محیط زندگی فرد تغییراتی داده شود تا محیط زندگی او بعد از جراحی آماده تر و راحت تر باشد.
هدف عمده این تغییرات این است که احتمال زمین خوردن فرد کم شود و وی بتواند راحت تر و بدون فشار زیاد به مفصل مصنوعی کارهای خود را انجام دهد.
مهمترین این تغییراتی که باید در خانه داد عبارتست از
در اطاق نشیمن
♦ چیدمان وسایل داخل خانه و مبلمان را طوری تغییر دهید تا فرد بتواند راحت با واکر یا عصای زیر بغل بین آنها رفت و آمد کند
♦ کناره های فرش را با چسب های دو طرفه به کف زمین محکم کنید تا روی زمین سر نخورد. یکی از علل زمین خوردن بیماران لیز بودن زمین و سر خوردن فرش روی آن است
♦ باید دقت کرد که کف اطاق اشیاء پراکنده نباشند. گیر کردن هر کدام از این اشیاء به پای بیمار میتواند موجب زمین خوردن او شود.
♦ باید دقت کرد که سیم برق یا تلفن روی زمین آزاد نباشد. بسیاری اوقات گیر کردن این سیم ها به پا یا عصای فرد موجب زمین خوردن وی میشود
♦ اشیائی را که بیشتر مورد استفاده بیمار است در اطراف وی بگذارید تا مجبور نباشید مسافت زیادی را برای رسیدن به آنها طی کنید.
♦ چیزهایی مثل تلفن، کنترل تلویزیون، دستمال کاغذی، سطل زباله، کتاب برای مطالعه، نوشیدنی و داروها را در روی یک میز کنار صندلی بیمار قرار دهید تا به آسانی در دسترس وی باشند.
♦ لباسی پوشیده شود که جیب های بزرگ داشته باشد تا فرد بهتر بتواند لوازم سبک مورد احتیاج خود را در جیب بگذارد.
♦ صندلی های مورد استفاده بیمار باید کاملا محکم و پایدار باشند و نشیمن آنها ارتفاع کمی نداشته باشد. بیمار باید بمدت سه ماه فقط روی صندلی های دسته دار بنشینید.
♦ نشیمن صندلی مورد استفاده باید کمی سفت بوده و ارتفاع آن کمی بلندتر از معمول باشد بطوریکه وقتی روی آن مینشینید زانو هایتان در سطح پایین تری از لگن تان قرار بگیرد. استفاده از مبل های با ارتفاع کم و نشیمن نرم مناسب نیست.
در اطاق خواب
♦ یک چراغ کنار پاتختی قرار دهید تا همیشه کنار بیمار روشن باشد.
♦ در شب یک چراغ مسیر بین اطاق خواب و توالت را روشن نگه دارد. بسیار دیده شده که بیمار وقتی شب برای استفاده از توالت بلند میشود و چشم وی هنوز خواب آلود است به علت دید کم زمین میخورد
در حمام
♦ کف وان یا زیر دوش از چسب های مخصوصی که سطح زبر دارند استفاده شود.
♦ در کنار وان حمام کفی پلاستیک با سطح زبر گذاشته شود تا فرد موقع ورود یا خروج از وان لیز نخورید.
♦ روی دیوار کنار وان دستگیره گذاشته شود تا بیمار دست های خود را به آن گرفته از زمین خوردن پیشگیری شود.
♦ در حمام از یک اسفنج یا لیف با دسته بلند برای شستشوی ساق و پا استفاده شود
♦ صندلی حمام باید با نشیمن بلند ولی پایدار باشد و لیز نخورد
♦ دقت کنید که آب داغ موقع دوش گرفتن ممکن است فشار شما را پایین آورده و موجب شود زمین بخورید.
در آشپزخانه
♦ کف آشپزخانه نباید خیس باشد.
پله
♦ نور کافی روی پله باشد تا مسیر آن خوب دیده شود
♦ پله های معیوب تعمیر شوند
♦ چیزی روی پله رها نشود
♦ فرش یا قالیچه روی پله گذاشته نشود. این قالیچه ها سر میخورند و موجب زمین خوردن بیمار میشوند
♦ تمام طول کناره پله دستگیره داشته باشد.
سوالات متداول
منابع:
- Reducing the risk of infection after total joint arthroplasty: preoperative optimization – Arthroplasty
- Assessment of the Potential Role of Preoperative Dental Clearance in Total Joint Arthroplasty Optimization: A Pilot Study – Cureus
- Implementation of Preoperative Screening Criteria Lowers Infection and Complication Rates Following Elective Total Hip Arthroplasty and Total Knee Arthroplasty in a Veteran Population – The Journal of Arthroplasty
- Impact of preoperative anemia on patients undergoing total joint replacement of lower extremity: a systematic review and meta-analysis – Journal of Orthopaedic Surgery and Research
- Routine Preoperative Dental Clearance for Total Joint Arthroplasty: Is There a Benefit? – Cureus
- Advance pre-operative chlorhexidine reduces the incidence of surgical site infections in knee arthroplasty – International Orthopaedics
نویسنده: دکتر مهرداد منصوری، فوق تخصص جراحی لگن و مفصل ران
مطالب این مقاله صرفا جنبه‌ی اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیه‌ی پزشک معالج نیست.
دیدگاه‌ها