شکستگی لگن چیست؟ انواع، علائم و درمان شکستگی لگن

شکستگی لگن به‌طور کلی در حدود سه ماه بهبود می‌یابد، هرچنددرمان نامناسب می‌تواند این زمان را طولانی‌تر کند.

این شکستگی‌ها به سه دسته اصلی تقسیم می‌شوند: شکستگی حلقه لگنی (خطرناک‌ترین نوع، با احتمال خونریزی شدید)، شکستگی ناحیه استابولوم (نیازمند جااندازی دقیق برای پیشگیری از آرتروز زودرس) و شکستگی اطراف مفصل ران.

در افراد مسن این شکستگی معمولا با زمین‌خوردن ساده و به‌دلیل پوکی استخوان رخ می‌دهد و خطر عوارضی مانند زخم بستر، عفونت تنفسی و ادراری را افزایش می‌دهد.

هذیان هم یکی از عوارض شایع این شکستگی در سالمندان است که در حدود 15 تا 19 درصد موارد رخ می‌دهد و درمان بیمار را پیچیده‌تر می‌کند. در افراد جوان این شکستگی معمولا ناشی از ضربات شدید مانند تصادف یا سقوط از ارتفاع است.

درمان اغلب جراحی است و باید در سریع‌ترین زمان ممکن انجام شود تا بیمار زودتر بتواند حرکت و راه رفتن را از سر بگیرد. تغذیه مناسب با پروتئین کافی، کلسیم و ویتامین‌های C، A، E و D به سرعت بهبود کمک می‌کند.

در برخی موارد مانند شکستگی گردن استخوان ران در سنین بالا یا آرتروز پس از شکستگی استابولوم، جراحی تعویض مفصل لازم می‌شود.

اگر فعلا وقت مطالعه مقاله را ندارید میتوانید فیلم زیر را در باره کلیات شکستگی های لگن ببینید.

آناتومی کاربردی شکستگی لگن

لگن پایین ترین قسمت تنه است و در جایی قرار دارد که تنه به اندام تحتانی متصل میشود. استخوان لگن یک ساختمان حلقوی است که در بالا به ستون فقرات متصل شده و در پایین به استخوان های ران مفصل میشود.

وظیفه لگن در واقع انتقال نیروی وزن از تنه به هر دو اندام های تحتانی است. همچنین در موقع نشستن، نیروی وزن تنه مستقیما از طریق لگن به زمین وارد میشود.

لگن همچنین حاوی ارگان های گوارشی و تولید مثل بوده و عروق و اعصاب مهمی از آن عبور کرده و از تنه به اندام تحتانی میروند.

کل استخوان لگن از به هم پیوستن دو استخوان بی نام در دو طرف و یک استخوان ساکروم در وسط و پشت تشکیل شده است. استخوان “بی نام” خود شامل سه قسمت به نام های ایلیوم Ilium ، ایسکیوم Ischium و پوبیس Pubis است.

مفصل ران که مردم به آن مفصل لگن هم میگویند و در بین پزشکان به مفصل هیپ Hip joint معروف است بزرگترین مفصل بدن بوده و شکل گوی و کاسه ای دارد.

قسمت گوی آن سر استخوان ران است و قسمت کاسه آن قسمتی از استخوان لگن است که به آن استابولوم Acetabulum میگویند.

فیلم زیر آناتومی مختصر لگن را نشان میدهد.

علت شکستن لگن چیست

شکستگی لگن نامی کلی برای تعداد زیادی از شکستگی ها است که میتواند بدنبال حوادثی مانند زمین خوردن، سقوط از ارتفاع، تصادف، حوادث ورزشی و حوادث حین کار ایجاد شود. با این حال غالب این شکستگی ها بدنبال ضرباتی نه چندان شدید ایجاد میشوند.

شکستن استحوان لگن در سنین بالا معمولا بدنبال زمین خوردن ایجاد میشود. در افراد مسن به علت پوکی و در نتیجه ضعیف شدن استخوان، لگن میتواند به راحتی و با وارد شدن ضربه خفیفی شکسته شود.

این شکستگی ها در سنین بالا از علل مهم بروز معلولیت ها هستند و میزان مرگ و میر آنها بالا است.

مثلی مهم در ارتوپدی وجود دارد که میگوید انسان ها از لگن به دنیا میایند و از لگن از دنیا میروند. یعنی از طریق لگن مادرشان به دنیا وارد میشوند و به علت شکستن لگن جان خود را از دست میدهند.

در جوان ها لگن به سادگی دچار شکستگی نمیشود. در این سنین معمولا شکستگی لگن در تصادف اتومبیل و یا سقوط از ارتفاع ایجاد میشود.

نوع دیگری از شکستگی لگن هم وجود دارد که به آن شکستگی استرسی میگویند. این نوع شکستگی معمولا در دوندگان مسافت های طولانی و بر اثر فشار مکرر به استخوان لگن ایجاد میشود و بیشتر بصورت ترک های مویی و بدون جابجایی است.

عوامل خطر شکستگی لگن

برخی عوامل احتمال شکستگی لگن را در طول زندگی افزایش می‌دهند. شناخت این عوامل خطر به بیمار و پزشک کمک می‌کند زودتر برای کنترل آنها اقدام کنند.

افزایش سن و به‌خصوص یائسگی در زنان از مهم‌ترین عوامل خطر است چون کاهش استروژن بعد از یائسگی روند تحلیل استخوان را تندتر می‌کند.

مصرف همزمان چند دارو یکی از عوامل خطر قابل تغییر شکستگی در سالمندان است. یک مطالعه که رابطه مصرف همزمان چند دارو با خطر شکستگی در سالمندان را بررسی کرد نشان داد با افزایش تعداد داروهای مصرفی، خطر شکستگی هم به‌طور پلکانی افزایش می‌یابد.

مصرف زیاد الکل و سیگار، تحرک کم بدنی و رژیم غذایی فقیر از نظر کلسیم و ویتامین D هم با کاهش استحکام استخوان و افزایش خطر شکستگی لگن در ارتباط هستند.

انواع شکستگی لگن

شکستگی لگن را میتوان به سه دسته کلی تقسیم کرد. شکستگی حلقه لگن، شکستگی ناحیه استابولوم و شکستگی اطراف مفصل ران.

البته شکستگی در قسمت سر استخوان ران جزو هیچکدام از سه دسته فوق نیست ولی میتوان آن را در تقسیم بندی شکستگی لگن قرار داد.

در مورد هر کدام از این شکستگی ها در زیر توضیح مختصری داده میشود ولی برای مطالعه وسیع تر در مورد هر کدام از آنها میتوانید به بخش مربوط مراجعه کنید.

شکستگی در حلقه لگنی

شکستگی هایی که در استخوان های ساکروم، ایلیوم، ایسکیوم و پوبیس ایجاد میشوند و تداوم حلقه لگن را در یک یا چند نقطه قطع میکنند را شکستگی حلقه لگنی میگویند. خطرناک ترین شکستگی لگن همین شکستگی در حلقه لگنی است.

این نوع از شکستگی ممکن است خفیف بوده و با مدتی استراحت خوب شود و یا ممکن است چنان شدید باشند که در کمتر از چند ساعت به علت خونریزی شدید موجب مرگ بیمار شوند.

در افراد مسن این شکستگی ها معمولا بدنبال زمین خوردن ایجاد میشوند و در غالب موارد با چند هفته استراحت و بدون نیاز به جراحی خوب میشوند.

در جوان ها معمولا ضربات شدیدی مانند تصادفات وسایل نقلیه یا سقوط از ارتفاع علت شکستگی های ناحیه حلقه لگنی است و در غالب موارد نیاز به درمان جراحی دارند.

تشخیص و درمان شکستگی لگن در این ناحیه امروزه به عنوان یک زیر شاخه فوق تخصصی مهم از ارتوپدی محسوب میشود.

شکستگی های ناحیه استابولوم

این نوعی از شکستگی لگن است که در استخوان های ایلیوم، ایسکیوم و پوبیس ایجاد شده به نحوی که خط شکستگی به درون حفره استابولوم میرود.

این نوع شکستگی از این جهت اهمیت دارد که باید به دقت جااندازی شود. اگر بعد از جااندازی شکستگی های حفره استابولوم کوچکترین جابجایی در بین قطعات شکسته شده باقی بماند موجب میشود مفصل ران در عرض چند ماه بکلی تخریب شده و یا در عرض چند سال دچار آرتروز و ساییدگی شود.

به همین جهت امروزه تشخیص و درمان شکستگی لگن در ناحیه استابولوم به عنوان یک زیر شاخه فوق تخصصی مهم از ارتوپدی محسوب شده و فقط در مراکز خاصی انجام میشود.

شکستگی اطراف مفصل ران

این دسته شکستگی لگن، شامل گروهی از شکستگی ها است که در ناحیه زیر سر استخوان ران ایجاد میشوند. شکستگی های اطراف مفصل ران انواع مختلفی دارد که مهمترین آنها شکستگی های گردن استخوان ران و شکستگی های اینترتروکانتریک هستند.

شکستگی در ناحیه اطراف مفصل ران گرچه در استخوان اصلی لگن ایجاد نشده است ولی چون مفصل ران بسیار نزدیک به لگن است و درد ناشی از این شکستگی ها در لگن احساس میشود به آنها شکستگی لگن هم میگویند.

این شکستگی ها معمولا در افراد مسن و بدنبال زمین خوردن بوجود می‌آیند ولی میتوانند در افراد جوان و بدنبال ضربات شدیدتر مانند سقوط از ارتفاع یا تصادف اتومبیل هم ایجاد شوند.

شکستگی در قسمت سر استخوان ران

این نوعی از شکستگی لگن است که معمولا بدنبال دررفتگی در ناحیه مفصل ران ایجاد میشود. هنگام دررفتگی ممکن است سر استخوان ران به کناره استابولوم گیر کرده و موجب کنده شدن تکه ای از آن شود.

این شکستگی ها معمولا در افراد جوان ایجاد میشود و اهمیت آنها در اینست که داخل مفصل ران هستند و هر گونه بد جوش خوردن این شکستگی ها میتواند موجب بروز سائیدگی و آرتروز زودرس مفصل ران شود.

تشخیص شکستگی لگن

تشخیص شکستگی لگن معمولا با معاینه بالینی شروع می‌شود و در ادامه با تصویربرداری تایید می‌گردد. رادیوگرافی ساده اولین قدم است اما در بسیاری از موارد پیچیده، پزشک به سی‌تی‌اسکن و گاهی ام‌آر‌آی هم نیاز پیدا می‌کند.

رادیوگرافی ساده لگن از چند زاویه مختلف معمولا اولین قدم است. در مطالعه ای که رادیوگرافی به‌عنوان نخستین ابزار تشخیصی شکستگی لگن معرفی شده توضیح داده شده که رادیوگرافی به پزشک نشان می‌دهد قطعات استخوانی چقدر جابجا شده‌اند. با این حال شکستگی‌های ناحیه استابولوم اغلب در رادیوگرافی ساده به‌وضوح دیده نمی‌شوند و نیاز به سی‌تی‌اسکن دارند.

در سالمندان مبتلا به پوکی استخوان، بعضی شکستگی‌های خفیف لگن حتی در رادیوگرافی ساده دیده نمی‌شوند. مطالعه ای که تاثیر استفاده از سی‌تی‌اسکن به روند تشخیص شکستگی‌های شکننده لگن در سالمندان را بررسی کرد نشان داد استفاده گسترده‌تر از سی‌تی‌اسکن باعث شناسایی شکستگی‌هایی می‌شود که در رادیوگرافی ساده نادیده گرفته شده بودند.

سی‌تی‌اسکن به‌خصوص برای شکستگی‌های حلقه لگنی و استابولوم اهمیت دارد چون تصویر سه‌بعدی و دقیق‌تری از الگوی شکستگی، میزان جابجایی قطعات و وجود خونریزی داخل لگن ارائه می‌دهد. در موارد نادری که شک بالینی به شکستگی وجود دارد ولی رادیوگرافی و سی‌تی‌اسکن طبیعی هستند، ام‌آر‌آی می‌تواند شکستگی‌های پنهان را نشان دهد.

علائم شکستگی لگن

مهمترین علائم شکستگی لگن یکی احساس درد شدید لگن و دیگری از دست دادن توانایی راه رفتن است. البته درد همیشه شدید نیست. بطور مثال شکستگی لگن در افراد مسن ممکن است با جابجایی اندک قطعات شکستگی باشد که در این صورت ممکن است درد در محل شکستکی خیلی کم باشد.

یا شکستگی در ناحیه گردن استخوان ران اگر با جابجایی اندکی همراه باشد ممکن است مانع راه رفتن بعد از شکستگی لگن نشود و بیمار بتواند با شکستگی راه برود. این نوع از شکستگی لگن در سالمندان بیشتر دیده میشود.

شکستگی لگن در سالمندان چه تفاوت هایی با جوانان دارد

شکستگی لگن در سالمندان با جوانان تفاوت های مهمی دارد. استخوان افراد مسن پوک و شکننده است و بیشتر خرد میشود، پیچ و پلاک در آن گیر کمتری دارد و شکستگی دیرتر جوش میخورد. بسیاری از سالمندان بیماری های زمینه ای مثل دیابت، فشار خون یا بیماری قلبی دارند که باید پیش از جراحی کنترل شوند و انتخاب بین بیهوشی و بیحسی را هم متخصص بیهوشی انجام میدهد.

از طرف دیگر فرد مسن نمیتواند مدت زیادی در بستر بماند. دراز کشیدن طولانی موجب زخم بستر، عفونت ریه و ادرار و ضعف سریع عضلات میشود، پس جراحی باید طوری انجام شود که بیمار هر چه زودتر راه بیفتد.

شایعترین شکستگی لگن در سالمندان در واقع شکستگی مفصل ران در سالمندان است و مراقبت بعد از عمل شکستگی لگن در سالمندان در مقاله جداگانه ای توضیح داده شده است.

شکستگی لگن و درمان

از مهم ترین اصول درمان همه این شکستگی ها این است که باید در کوتاه ترین زمان و بسیار سریع درمان شوند. تاخیر در درمان شکستگی های جابجا شده لگن میتواند جااندازی آن را با مشکلات جدی مواجه کند.

شکستن لگن در غالب موارد نیاز به درمان جراحی دارد. البته در مواردی ممکن است پزشک اقدام به درمان شگستگی لگن بدون جراحی کند که این موارد کم است. در زیر توضیحاتی در مورد درمان های غیر جراحی و جراحی این شکستگی داده میشود.

عمل نکردن شکستگی لگن

در شکستگی های کاملا پایدار حلقه لگنی و یا در شکستگی هایی که در افراد بسیار ناتوان ایجاد شده بطوریکه تحمل عمل جراحی را نداشته باشند ممکن است جراحی انجام نشود و تصمیم به عمل نکردن شکستگی لگن گرفته شود.

جراحی بعضی از انواع شکستگی های لگن مانند شکستگی های ناحیه استابولوم یا شکستگی های حلقه لگنی نیاز به مهارت و تجربه بالایی دارد و به همین علت پزشک ممکن است ترجیح بدهد برای این بیماران از روش درمان شکستگی لگن بدون جراحی استفاده کند.

در این حالت معمولا درمان شکستگی لگن با وزنه انجام میشود. پزشک میله ای فلزی را از زیر زانوی بیمار عبور داده و از طریق ریسمان وزنه هایی را به آن متصل میکند و بیمار را تشویق میکند چند ماه در حالت درازکش بماند تا کشش وزنه ها بتواند شکستگی ها را جااندازی کند.

عمل نکردن شکستگی لگن و درمان آن با وزنه معمولا موجب بدجوش خوردن شکستگی ها میشود و در غالب اوقات نمیتواند نتیجه رضایت بخشی را بدست بدهد. به همین علت این روش عملا کنار گذاشته شده است.

عوارض عمل نکردن شکستگی لگن در سالمندان و اینکه چه زمانی این تصمیم قابل دفاع است، در مقاله عمل نکردن شکستگی لگن در افراد مسن جداگانه توضیح داده شده است.

عمل شکستگی لگن

درمان این شکستگی ها در غالب موارد نیاز به جراحی دارد. شکستگی های حلقه لگن میتوانند موجب خونریزی های شدید شوند و تاخیر در کنترل خونریزی میتواند حیات بیمار را با خطر مواجه کند. در این موارد جراحی میتواند به سرعت خونریزی را کنترل کند.

افراد مسن نمیتوانند مدت زیادی بیحرکتی را تحمل کنند پس درمان سریع شکستن لگن باید از اولویت های مهم پزشک باشد تا بیمار بتواند در اسرع وقت حرکت و راه رفتن را از سر بگیرند. مدت کوتاهی بیحرکتی در یک فرد مسن میتواند منجر به عوارض مهمی مانند زخم بستر، عفونت ریوی و ادراری یا ریوی و یا ناتوانی دائمی در راه رفتن بعد از شکستگی لگن شود.

یک مطالعه که زمان‌بندی بهینه جراحی در بیماران مسن مبتلا به شکستگی‌های لگن و ران را بررسی کرد هم تاکید می‌کند هرچه فاصله بین شکستگی و جراحی کوتاه‌تر باشد، خطر عوارض و مرگ‌ومیر بیمار کمتر خواهد بود.

عمل شکستگی لگن در سالمندان این فرصت به انها میدهد تا در سریعترین زمان بتوانند راه بروند و مانع از ایجاد عوارض ذکر شده شوند.

عمل شکستگی لگن در سالمندان باشد یا در افراد جوانتر باشد فرقی نمیکند، جراحی باید در سریعترین زمان بعد از شکستگی انجام شود. تاخیر در درمان شکستگی های اطراف مفصل ران یا هیپ میتواند کارکرد عمومی بدن یک فرد مسن را با اختلال مواجه کند. بطوریکه با چند روز تاخیر ممکن است بیمار با تغییرات مخربی در فشار خون یا قند خون یا متابولیسم بدن روبرو گردد.

در شکستگی های ناحیه استابولوم یا حلقه لگن چند هفته تاخیر میتواند درمان جراحی را عملا بیفایده کند، بنابراین درمان سریع شکستگی لگن بسیار مهم است.

یکی از مشکلات شکستگی در افراد مسن اینست که بسیاری از بیماران از بیماری های زمینه ای مانند فشار خون یا دیابت یا بیماری های داخلی رنج میبرند. به همین خاطر پزشک باید به فوریت این مشکلات را تحت کنترل درآورده و بیمار را آماده جراحی کند.

معمولا بیمار میتواند در چند ساعت تا یکی دو روز بعد از شکستگی تحت عمل جراحی قرار گیرد. البته از زمانی که پزشک برای اولین بار بیمار را میبیند تا زمان جراحی بسته به عوامل مختلفی مانند نوع شکستگی، سن بیمار، مشکلا دیگر همراه با شکستگی، بیماری های زمینه ای و یا عوامل دیگر متغییر بوده و برای هر بیمار فرق میکند.

شکستگی لگن و نیاز به تعویض مفصل

جراحی تعویض مفصل برای لگن ممکن است در درمان شکستگی حاد لگن استفاده شود و یا ممکن است برای درمان عوارض دیررس شستگی های لگن مورد استفاده قرار گیرد.

مهمترین استفاده این جراحی در شکستگی های لگن عبارتند از :

• شکستگی های ناحیه گردن استخوان ران در سنین بالای 60 سال
• جوش نخوردن شکستگی هایی که در گردن استخوان ران رخ داده است
• نکروز سر استخوان ران با یا بدون جوش خوردن شکستگی ناحیه گردن استخوان ران
• آرتروز و ساییدگی در ناحیه مفصل ران بدنبال شکستگی حفره استابولوم

تعویض مفصل در شکستگی های حاد گردن استخوان ران

درمان شکستگی های جابجا شده حاد در گردن استخوان ران در افراد بالای 60 سال انجام جراحی تعویض مفصل است. بهترین نوع تعویض مفصل برای این بیماران تعویض کامل مفصل است ولی گاهی ممکن است فقط سر استخوان ران تعویض شود. به این نوع از جراحی همی آرتروپلاستی میگویند.

تعویض مفصل در وقوع جوش نخوردگی یا سیاه شدگی

یکی از عوارض شکستگی لگن وقتی که در گردن استخوان ران رخ میدهد جوش نخوردن محل شکستگی و از عوارض نکروز در سر استخوان است. این عارضه شدن ممکن است با یا بدون علائم جوش خوردن شکستگی لگن ایجاد گردد. درمان بیماران مبتلا به این دو عارضه هم انجام جراحی تعویض مفصل است.

تعویض مفصل بعد از شکستگی های ناحیه استابولوم

شکستگی های ناحیه استابولوم در غالب موارد نیاز به درمان جراحی بصورت جااندازی باز و فیکس کردن محل شکستگی با پیچ و پلاک دارند.

با این حال به علت آسیب شدید غضروف استابولوم و یا به علت بد جوش خوردن شکستگی ممکن است بعد از چند سال مفصل ران دچار آرتروز شود. این آرتروز در موارد شدید نیاز به عمل جراحی تعویض مفصل دارد.

یک مطالعه بر روی پیامدهای درازمدت جراحی جااندازی باز و فیکساسیون داخلی شکستگی‌های استابولوم در بیماران زیر 60 سال نشان داد بخش قابل توجهی از این بیماران در سال‌های بعد به تعویض مفصل ران نیاز پیدا می‌کنند، به‌خصوص وقتی آسیب غضروف استابولوم شدید بوده باشد.

شکستگی لگن چه مدت خوب میشود

اینکه شکستگی لگن چه مدت خوب میشود بسته به محل شکستگی و طریقه درمان متفاوت است، ولی در غالب موارد استخوان حدود سه ماه بعد جوش میخورد. شکستگی گردن استخوان ران معمولا زمان بیشتری برای جوش خوردن لازم دارد.

جوش خوردن استخوان با خوب شدن کامل یکی نیست. بیحرکتی برای کسی که دچار شکستگی شده یک سم مهلک است، پس هدف بازپروری بعد از جراحی اینست که بیمار هر چه زودتر راه اندازی شود. بعد از عمل شکستگی لگن گچ گیری و آتل لازم نیست و برنامه زیر برای بیمار اجرا میشود.

زمان جوش خوردن هر نوع شکستگی لگن جداگانه، از شکستگی حلقه لگن و استابولوم تا گردن استخوان ران، و فرق جوش خوردن استخوان با خوب شدن کامل در مقاله زمان جوش خوردن هر نوع شکستگی لگن آمده است.

انجام حرکات

یکی از مهمترین فاکتورهای بازپروری بیمار بعد از جراحی، شروع حرکات مفاصل اطراف شکستگی است. معمولا بیمار روز بعد از جراحی کنار تخت مینشیند و پاها را آویزان میکند و در طول شبانه روز باید بیشتر نشسته باشد تا دراز کشیده.

حرکات مفصل ران طرف عمل شده هم روز بعد از جراحی شروع میشود، اول بصورت پاسیو Passive یعنی فیزیوتراپ مفصل را حرکت میدهد و بعد از چند روز تا هفته خود بیمار. بعد از چند هفته نرمش های تقویت عضلات لگن اضافه میشود، چون بدون آنها هم شکستگی دیرتر جوش میخورد و هم راه رفتن بیمار دچار مشکل میشود.

راه رفتن بعد از شکستگی لگن

چند روز بعد از جراحی شکستگی لگن به بیمار اجازه داده میشود تا با کمک واکر یا دو عصای زیر بغل راه برود. بیمار باید به توسط فیزیوتراپ راه اندازی شود. فیزیوتراپ به وی یاد میدهد تا چگونه از واکر یا عصا استفاده کرده و چگونه درست راه برود.

در کتاب قابل دانلود زیر طریقه راه رفتن با کمک عصای زیر بغل و واکر را یاد میگیرید.

معمولا به بیمار توصیه میشود تا مدتی پای طرف آسیب دیده را در حین راه رفتن بر روی زمین فشار ندهد. این کار لازم است چون معمولا پیچ و پلاک های کار گذاشته شده در لگن تحمل وزن بیمار را ندارند.

پس از مدتی که شکستگی لگن بیمار جوش خورد بیمار میتواند پای جراحی شده را هم بر روی زمین فشار دهد. مدت زمانی که بیمار نباید پای طرف شکسته شده را بر روی زمین فشار دهد را پزشک معالج مشخص میکند.

معمولا پس از سه ماه بیمار میتواند بدون واکر یا عصای زیر بغل راه برود. البته این زمان در بیماران مختلف متفاوت است.

بیمار بعد از اینکه توانست بدون کمک راه برود تا چند ماه در موقع راه رفتن قدری لنگش دارد. این لنگش تا حدی طبیعی بوده و به علت ضعف عضلات لگن است. بتدریج و با بیشتر کردن نرمش ها این ضعف از بین رفته و لنگش برطرف میشود.

بعد از سه تا چهار ماه دوچرخه ثابت و شنا عضلات لگن را بیشتر تقویت میکنند. اگر همه چیز خوب پیش برود، بیمار معمولا بعد از چهار تا پنج ماه به فعالیت های روزمره قبل از شکستن لگن برمیگردد.

غذاهای مفید برای شکستگی لگن کدامند

بعد از شکستن لگن بدن برای جوش دادن استخوان به انرژی، پروتئین، کلسیم و ویتامین ها نیاز دارد. پروتئین مهمترین آنهاست و کلسیم را بیشتر از شیر و ماست کم چرب میتوان گرفت. پرخوری کمکی به جوش خوردن نمیکند.

فهرست کامل غذاهای مفید برای جوش خوردن شکستگی لگن و آنچه بعد از شکستگی نباید خورد در مقاله جداگانه ای آمده است.

چرا شکستگی لگن کشنده است

شکستگی استخوان لگن جزو خطرناکترین شکستگی های بدن است و نه تنها عوارض شکستگی لگن زیاد است بلکه این شکستگی ها خطر مرگ و میر بالایی هم دارد. این کشندگی علل زیادی دارد.

شکستگی لگن در سالمندان باعث مرگ میشود

مهمترین علت اینکه چرا شکستگی لگن کشنده است به سیستم قلبی عروقی و ریوی برمیگردد. حجم استخوان لگن زیاد است و ترمیم آن فشار سنگینی به قلب و ریه یک بدن پیر وارد میکند. موادی هم که از سطح وسیع شکستگی به جریان خون میرسند احتمال لخته شدن خون و بروز آمبولی ریوی را بالا میبرند.

متاآنالیزی که نرخ مرگ‌ومیر یک‌ساله بعد از شکستگی‌های شکننده لگن در سالمندان را بررسی کرد نشان داد به‌طور میانگین حدود 18 درصد از این بیماران در سال اول بعد از شکستگی فوت می‌کنند، رقمی که خطرناک بودن این نوع شکستگی را به‌خوبی نشان می‌دهد.

خونریزی از عروق بزرگ لگن، آسیب مثانه و مجرای ادراری و روش کنترل آنها در مقاله چرا شکستگی حلقه لگن خطرناک است جداگانه آمده است.

شکستگی لگن و هذیان چه ارتباطی با هم دارند

هذیان یکی از عوارض شکستگی لگن در سالمندان است.

هذیان Delirium نوعی اختلال هوشیاری است که در آن بیمار قدرت تمرکز فکری خود را از دست میدهد و رشته تفکراتش به راحتی گسسته شده و از یک موضوع به موضوع دیگر میپرد.

بیمار در حین سخن گفتن حرف های بی ربط میزند چون افکارش بی ربط بوده و ارتباط منطقی با هم ندارند.

این بیماران اختلال در قوه شناختی هم دارند یعنی در شناسایی اطراف خود دچار اختلال میشوند و موقعیت زمانی و مکانی خود را درک نمیکند. بیمار مبتلا به هذیان وقایع را درست تفسیر نمیکند و ممکن است دچار توهم شود.

هذیان بعد از شکستگی لگن در عرض چند ساعت تا چند روز ایجاد میشود و شدت علائم آن در طول روز ممکن است کم و زیاد شود.

هذیان در حدود 15 تا 19 درصد موارد شکستگی لگن افراد مسن دیده میشود. درمان بیماران با شکستگی لگن که دچار هذیان میشوند با مشکلات و عوارض بیشتری همراه است.

این بیماران معمولا نیاز دارند تا مدت بیشتری را در بیمارستان باقی بمانند، دیرتر خوب میشوند، دیرتر میتوانند راه بروند و بیشتر از بقیه بیماران نیاز به مراقبت های پرستاری بعد از درمان پیدا میکنند و تعداد بیشتری از این بیماران بعد از پایان درمان به خانه سالمندان منتقل خواهند شد.

علت هذیان بعد از شکستن لگن چیست

هذیان بعد از شکستگی لگن یک علت ندارد بلکه تعدادی از عوامل هستند که وجود آنها موجب افزایش احتمال بروز این وضعیت میشود.

مهمترین این عوامل عبارتند از

• دارو : داروهای مختلفی که بیمار مسن مصرف میکند همراه با داروهایی که در بیمارستان به وی میدهند ممکن است با یکدیگر تداخل اثر داشته باشند. بعضی از این داروها با تاثیر بر سطح هوشیاری بیمار میتوانند موجب بروز هذیان شوند
• عفونت : بروز عفونت در هر جایی از بدن بیمار میتواند احتمال بروز هذیان را بیشتر کند
• اختلالات هورمونی و شیمیایی : تغییراتی که در سطح هورمون های بیمار بدنبال استرس ناشی از شکستگی ایجاد میشود میتواند موجب بروز عارضه هذیان شود

پیشگیری از بروز هذیان بعد از شکستگی لگن

مهمترین اقداماتی که پزشک برای کاهش بروز هذیان delirium در بیماران مسن با شکستگی لگن انجام میدهد عبارتند از :

• حفظ سلامت دستگاه تنفسی بیمار و بالا نگه داشتن سطح اکسیژن خون بیمار
• جبران کم خونی احتمالی ناشی از خونریزی که بدنبال شکستگی ایجاد شده است
• کنترل فشار خون بیمار
• پیشگیری و یا درمان هر گونه عفونت
• کنترل درد بیمار – گاهی اوقات درد شدیدی که بیمار در محل شکستگی احساس میکند احتمال بروز هذیان را بیشتر میکند. البته مصرف بیش از حد داروهای ضد درد مخدر هم ممکن است خود موجب بروز هذیان در بیمار شود
• رژیم غذایی مناسب
• راه اندازی هر چه سریعتر بیمار با واکر بعد از عمل جراحی

یک مطالعه بر تاثیر مراقبت‌های پرستاری در پیشگیری از هذیان بعد از جراحی‌های بزرگ ارتوپدی نشان داد کنترل درد، حفظ اکسیژن‌رسانی مناسب و راه‌اندازی زودهنگام بیمار از موثرترین اقدامات پرستاری برای کاهش بروز هذیان هستند.

وظیفه همراهان بیمار چیست

همراهان بیمار باید هر گونه تغییر در خلق بیمار را جدی بگیرند و آنرا به پرسنل درمانی اطلاع دهند. نسبت دادن علائم هذیان به افسردگی یا اضطراب ناشی از شکستگی لگن شایعترین اشتباهی است که در صورت عدم توجه به این بیماری به وقوع میپیوندد.

همراه بیمار باید مواظب تغییرات زیر باشد و آنها را جدی گرفته و به پزشک معالج اطلاع دهد

• از بین رفتن تمرکز بیمار و زدن حرف های بی ربط که ارتباط منطقی با هم ندارند
• از بین رفتن ارتباط کلامی منطقی بیمار با اطرافیان
• اختلال در شناسایی موقعیت زمانی و مکانی
• توهم و تفسیر نادرست بیمار از محیط اطراف

پیشگیری از شکستگی لگن

پیشگیری از شکستگی لگن بیشتر حول دو محور اصلی می‌چرخد، تقویت استحکام استخوان و کاهش خطر زمین‌خوردن، به‌خصوص در سالمندانی که بیشترین آسیب را از این شکستگی می‌بینند.

کنترل پوکی استخوان از طریق سنجش تراکم استخوان، مصرف کافی کلسیم و ویتامین D و در صورت لزوم داروهای تقویت‌کننده استخوان می‌تواند خطر شکستگی لگن ناشی از ضربات خفیف را در سالمندان کاهش دهد.

کاهش خطر زمین‌خوردن با تقویت تعادل و عضلات پا، اصلاح دید و ایمن‌سازی محیط خانه از راهکارهای اصلی پیشگیری است.

یک مطالعه بر روی کاهش پوکی استخوان، خطر زمین‌خوردن و شکستگی لگن در افراد بالای 65 سال نشان داد ترکیب تمرینات تعادلی و اصلاح محیط زندگی موثرترین راهکار غیردارویی برای این هدف است.

محافظ‌های لگنی نوعی وسیله محافظتی هستند که در برخی سالمندان پرخطر مانند افراد مبتلا به زوال شناختی یا سابقه سقوط مکرر استفاده می‌شوند.

یک مطالعه بر روی فایده محافظ‌های لگنی در پیشگیری از شکستگی لگن سالمندان نشان داد این محافظ‌ها می‌توانند خطر شکستگی لگن را در سالمندان ساکن مراکز مراقبتی کاهش دهند، هرچند استفاده مداوم از آنها به دلیل ناراحتی برای بسیاری از بیماران دشوار است.

منابع علمی این مقاله

• Advancements in the Optimization of Surgical Timing in Elderly Patients with Hip Fractures: A Narrative Review and Future Perspectives – Clinical Interventions in Aging
• The effectiveness of nursing interventions for preventing postoperative delirium in older adults undergoing major orthopedic surgery: a systematic review – BMC Nursing
• Acetabular fracture open reduction and internal fixation in patients under 60: time to total hip arthroplasty and implant survivorship: a systematic review – Hip International
• Pelvic Fractures – AAOS OrthoInfo
• The Impact of CT Imaging on the Diagnosis of Fragility Fractures of the Pelvis: An Observational Prospective Multicenter Study – PMC
• Non-Pharmacological Interventions towards Preventing the Triad Osteoporosis-Falls Risk-Hip Fracture, in Population Older than 65: Scoping Review – PMC
• Hip Protectors for Preventing Hip Fractures in Older People – Cochrane
• Polypharmacy and Risk of Fractures in Older Adults: A Systematic Review – PubMed
• One-Year Mortality Rates of Fragility Fractures of the Pelvis: A Systematic Review and Meta-Analysis – PMC