بدن برای جوش دادن شکستگی لگن به انرژی، پروتئین، کلسیم، ویتامین ها و ریزمغذی هایی مثل روی و منیزیم نیاز دارد. از این میان مهمترین ماده پروتئین است چون داربست استخوان تازه از پروتئین ساخته میشود. سینه مرغ، سفیده تخم مرغ، ماهی و گوشت قرمز بهترین منابع آن هستند.
کلسیم را بیشتر از شیر و ماست کم چرب و ویتامین ها را از میوه و سبزی میتوان گرفت. ویتامین D معمولا باید با آزمایش خون بررسی شود. خوردن غذای زیاد به جوش خوردن کمکی نمیکند و چون بیمار کم تحرک است، باید مقدار انرژی غذا را با وزن او تنظیم کرد.
بسیاری از سالمندان پیش از شکستگی هم تغذیه کافی ندارند و بعد از جراحی کم اشتهاتر میشوند. در این بیماران مکمل های خوراکی پروتئین و انرژی احتمال عوارضی مثل زخم بستر و عفونت را کمتر میکنند. شکر و نمک زیاد، نوشابه گازدار و سیگار جوش خوردن را کند میکنند.
غذاهای مفید برای شکستگی لگن کدامند
از مهمترین عوامل موثر در بهبود سریعتر شکستگی، نوع تغذیه و استفاده از مواد غذایی مفید برای شکستگی لگن است. بعد از این شکستگی ها چه غذاهایی مصرف کنیم تا شکستگی ما زودتر و بهتر جوش بخورد.
غذاهای مفید برای شکستگی لگن. نیاز به انرژی
بلافاصله بعد از شکسته شدن لگن روند جوش خوردن استخوان ها شروع میشود. گاهی اوقات تلاش بدن برای جوش دادن شکستگی لگن ناکام میماند و در مواردی هم شکستگی جوش میخورد.
در هر حال بدن برای جوش دادن شکستگی ها که در واقع نوعی ترمیم بافتی است نیاز به انرژی دارد. در مواردی که درمان شکستگی لگن مستلزم انجام عمل جراحی است بدن برای ترمیم محل جراحی شده هم نیاز به مصرف انرژی و مواد اولیه بیشتری دارد.
پس اولین چیزی که بدن برای جوش دادن شکستگی لگن به آن نیاز دارد انرژی است که البته آن را از مواد غذایی تهیه میکند. انرژی مواد غذایی از طریق مواد قندی و چربی و پروتئین ها تامین میشود.
از طرف دیگر باید توجه داشت که در چند ماه بعد از شکستن لگن فرد نمیتواند زیاد راه برود پس مصرف انرژی در بدن او کم میشود.
در این وضعیت اگر فرد رژیم غذایی خود را تغییر ندهد انرژی که برای راه رفتن مصرف نگردیده و صرفه جویی شده است صرف جوش خوردن میشود.
از طرف دیگر توجه به این نکته بسیار مهم است که بسیاری از بیماران مبتلا به شکستگی لگن باید وزن خود را کم کنند.
چاقی و وزن زیاد با فشار به مفصل ران و استخوان لگن میتواند مشکلات زیادی را برای این ناحیه ایجاد کند که مهمترین آنها بروز سائیدگی و آرتروز زودرس است. برای کم کردن وزن باید مصرف غذاهای پرانرژی و پرکالری کم شود.
پس فردی که دچار شکستگی لگن شده باید از پزشک خود بپرسد که آیا وزن طبیعی دارد یا کم وزن است یا چاق است.
اگر چاق است باید بعد از شکستگی از غذاهای کم کالری استفاده کند تا بدن او با سوزاندن چربی های ذخیره شده انرژی لازم برای ترمیم بافتی و جوش دادن شکستگی را بدست آورد.
اگر لاغر است باید غذاهای پرکالری مصرف کند تا انرژی لازم را از مواد غذایی بدست آورد و در صورتی که وزن متعادل دارد باید رژیم غذایی خود را تغییر ندهد.
این عقیده که بعد از شکستگی یا جراحی باید غذای زیادی خورده شود تا بدن تقویت شده و شکستگی زودتر خوب شود درست نیست.
غذاهای مفید برای شکستگی لگن. نیاز به پروتئین
داربست همه استخوان ها از پروتئین است و بدن برای جوش دادن شکستگی لگن نیاز به پروتئین دارد. گرچه بدن میتواند تا حدودی پروتئین بسازد ولی این ظرفیت محدود بوده و نیاز است تا از منابع غذایی به پروتئین کافی دسترسی پیدا کند.
غذای فردی که دچار شکستگی شده و بخصوص اگر تحت عمل جراحی قرار گرفته باید پر پروتئین باشد.
بهترین منابع پروتئین گوشت سینه مرغ و سفیده تخم مرغ است. گوشت ماهی و دیگر آبزیان و گوشت قرمز هم پروتئین بالایی دارند. غلات و حبوبات هم پروتئین دارند ولی میزان آن از پروتئین موجود در منابع حیوانی کمتر است.
از سه دسته اصلی مواد غذایی یعنی چربی و پروتئین و قندها مهمترین مواد برای کمک به جوش خوردن شکستگی ها پروتئین ها هستند.
از غذاهای مفید برای شکستگی لگن غذاهای حاوی پروتئین بالا مهمترین آنها هستند.
در یک مطالعه روی 80 بیمار بالای 60 سال که بعد از عمل شکستگی لگن یک ماه مکمل پروتئینی یا دارونما مصرف کردند بیماران گروه مکمل در پایان ماه اول توان حرکتی بهتری داشتند، ولی 6 ماه بعد تفاوتی بین دو گروه دیده نشد.
غذاهای مفید برای شکستگی لگن. نیاز به کلسیم
بیشترین وزن استخوان ها مربوط به ماده ای به نام هیدروکسی آپاتیت است که بدن برای ساخت آن نیاز به مقادیر زیادی کلسیم دارد. این کلسیم باید از طریق مواد غذایی به بدن برسد. بعد از شکستن لگن بدن به روزی یک تا یک و نیم گرم کلسیم نیاز دارد.
بیشترین میزان کلسیم در مواد غذایی که بطور معمول مصرف میشوند در شیر و ماست است. برای بدست آوردن این میزان از کلسیم باید روزی یک تا یک و نیم لیتر شیر یا ماست مصرف کرد. برای جلوگیری از افزایش وزن بهتر است از شیر یا ماست کم چرب استفاده شود.
کلسیم جزو دسته ای از مواد غذایی است که به آنها ریزمغذی میگویند. بدن بجز کلسیم برای جوش دادن شکستگی ها نیاز به ریز مغذی های دیگری دارد که مهمترین آنها روی و منیزیم هستند. این مواد بطور عمده در سبزی ها و بخصوص در اسفناج و کلم بروکلی یافت میشوند.
البته بررسی مطالعات قبلی درباره اثر رژیم غذایی بر جوش خوردن شکستگی های ناشی از پوکی استخوان نشان داد اثر مکمل کلسیم و ویتامین D بر سرعت جوش خوردن هنوز قطعی نیست. پس کلسیم و ویتامین D بیشتر برای جبران کمبود و درمان پوکی استخوان لازمند تا برای جوش خوردن سریعتر.
غذاهای مفید برای شکستگی لگن. نیاز به ویتامین ها
ویتامین ها موادهستند که واکنش های شیمیایی بدن را تسهیل میکنند. بعد از شکستن لگن سوخت و ساز بدن بیشتر میشود و به همین دلیل نیاز به ویتامین ها افزایش میابد.
مهمترین ویتامین هایی که برای جوش خوردن شکستگی لگن لازمند ویتامین های سی C و آ A و ای E و دی D هستند. مهمترین منابع ویتامین ها میوه ها و سبزی ها هستند.
در بررسی 9 مطالعه با 4409 بیمار مبتلا به شکستگی لگن احتمال مرگ در کمبود شدید ویتامین D حدود 2 برابر بود، هرچند بعد از در نظر گرفتن سن و بیماری های دیگر این ارتباط دیگر مهم نبود.
بعد از شکستن لگن چه نخوریم
همانطور که در قبل گفته شد بعد از شکستن لگن باید از پرخوری اجتناب کرده و از مواد با ارزش غذایی بالا استفاده کرد. استفاده از شکر و نمک زیاد، استفاده از نوشابه های گازدار و مصرف سیگار کمکی به جوش خوردن شکستگی لگن نکرده و درمان آنها را مشکل تر میکنند.
تغذیه بعد از شکستگی مفصل ران و نقش آن در جوش خوردن
بسیاری از سالمندانی که دچار شکستگی مفصل ران میشوند، همان زمان شکستگی هم تغذیه‌ی مناسبی نداشته‌اند و بعد از جراحی اشتهایشان کمتر هم میشود. این موضوع مستقیما روی سرعت بهبود و احتمال بروز عارضه اثر می‌گذارد.
در بررسی 9 مطالعه با 1665 بیمار بستری با شکستگی لگن سوء تغذیه بین 4 تا 39.4 درصد بیماران دیده شد و با مرگ‌ومیر بیشتر و وابستگی بیشتر به دیگران همراه بود.
یک مطالعه که 41 بررسی بالینی با 3881 بیمار را درباره‌ی مکمل تغذیه‌ای بعد از شکستگی مفصل ران بررسی کرد نشان داد مکمل‌های خوراکی، که هم‌زمان انرژی، پروتئین، ویتامین و املاح می‌رسانند، احتمال بروز عوارضی مانند زخم بستر، عفونت و لخته را حدود 29 درصد کاهش می‌دهند.
در همین مرور، اثر روشنی روی خود مرگ‌ومیر دیده نشد. یعنی نقش تغذیه در کاهش عارضه است، نه در نجات مستقیم جان بیمار.
درباره‌ی افزایش اختصاصی پروتئین، شواهد ضعیف‌تر است. در همان مطالعه، افزودن پروتئین بیشتر به رژیم خوراکی در چند بررسی محدود با کاهش پیامدهای نامطلوب همراه بود، ولی کیفیت این شواهد پایین گزارش شده و نمی‌توان آن را قطعی دانست. با این حال، رساندن پروتئین کافی به سالمندی که در حال بهبود از یک جراحی بزرگ است، از نظر بالینی منطقی و بی‌خطر است.
در بررسی 5 مطالعه با 654 بیمار بالای 60 سال مصرف مکمل پروتئینی خوراکی از پیش از عمل احتمال عوارض بعد از عمل را تقریبا نصف کرد، ولی روی مدت بستری اثری نداشت.
در عمل، مهمترین کار این است که بیمار بعد از جراحی گرسنه نماند. وعده‌های کوچک و مکرر، لبنیات، تخم‌مرغ، حبوبات و گوشت کم‌چرب، به‌همراه ادامه‌ی مصرف کلسیم و ویتامین D، اساس تغذیه‌ی این دوره است. ادامه‌ی درمان پوکی استخوان هم بخشی از همین بسته است و در مقاله‌ی پوکی استخوان و تعویض مفصل ران به‌تفصیل توضیح داده شده است.
مراقبت های دیگر این دوره در مراقبت بعد از عمل شکستگی لگن در سالمندان و انواع شکستگی در شکستگی لگن آمده است.
سوالات متداول
منابع:
- Nutritional supplementation for hip fracture aftercare in older people – Cochrane Database of Systematic Reviews
- Protein Supplementation for Hip Fracture Recovery in Elderly Patients: A Randomized Controlled Trial – Journal of Orthopaedic Trauma
- The Role of Diet in Osteoporotic Fracture Healing: a Systematic Review – Current Osteoporosis Reports
- Impact of vitamin D deficiency on mortality in patients with hip fracture: A meta-analysis – Journal of the American Geriatrics Society
- A systematic review of the malnutrition prevalence in hospitalized hip fracture patients and its associated outcomes – Journal of Parenteral and Enteral Nutrition
- Beneficial effects of preoperative oral nutrition supplements on postoperative outcomes in geriatric hip fracture patients: A PRISMA-compliant systematic review and meta-analysis of randomized controlled studies – Medicine
نویسنده: دکتر مهرداد منصوری، فوق تخصص جراحی لگن و مفصل ران
مطالب این مقاله صرفا جنبه‌ی اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیه‌ی پزشک معالج نیست.
دیدگاه‌ها