خوابیدن درست بعد از تعویض مفصل لگن به کاهش درد، بهبود سریعتر زخم و پیشگیری از دررفتگی مفصل مصنوعی کمک میکند.
در هفته های اول بهترین حالت، خوابیدن به پشت با یک بالش کوچک زیر زانوی عمل شده است. اگر خواستید به پهلو دراز بکشید، فقط روی پهلوی سالم و با بالش بین ران ها و زانوها، و بهتر است وقتی بیدار هستید.
خوابیدن روی پهلوی عمل شده میتواند خون رسانی به محل جراحی را کم کند و بهبودی را به تاخیر بیندازد.
برای بلند شدن از تخت هم باید از حرکات چرخشی ناگهانی و خم شدن بیش از حد پرهیز کرد.
کیفیت خواب همچنین تحت تاثیر عوامل روانی مثل اضطراب پیش از عمل قرار دارد، پس آرام سازی ذهنی هم به اندازه وضعیت فیزیکی خواب اهمیت دارد.
بهترین حالت خوابیدن بعد از تعویض مفصل لگن در روز بعد از جراحی این است که به پشت بخوابید و یک بالشت کوچک را زیر زانوی عمل شده قرار دهید. کمی هم پاها را از هم باز کنید. بعد از گذشت حدود یکی دو ماه، معمولا به هر طریقی که مایل هستید میتوانید بخوابید.
فایده و تاثیر درست خوابیدن بعد از تعویض مفصل لگن چیست
نحوه خواب درست بعد از جراحی تعویض مفصل و اینکه بدانیم بعد جراحی چطور دراز بکشیم سه فایده اصلی دارد.
کاهش درد: بخصوص در یکی دو هفته اول بعد از جراحی قدری درد در محل عمل حس میشود. درست خوابیدن موجب میشود فشار کمتری را به محل جراحی وارد کنید و در نتیجه درد کمتری داشته باشید.
بهبودی زخم جراحی: اگر روی محل جراحی بخوابیم خونرسانی به محل عمل کم میشود و بهبود آن به تاخیر میفتد. بهتر است تا حدود یکی دو ماه بعد از جراحی از خوابیدن روی طرفی که تعویض مفصل شده اجتناب کنیم.
دررفتگی مفصل: جراح برای کارگذاری مفصل مصنوعی بافت های اطراف مفصل را شکاف میدهد تا بتواند مفصل را ببیند. این شکاف در کپسول مفصلی و دیگر بافتهای اطراف مفصل، پایداری پروتز را تا مدتی کم میکنند.
باید دو سه ماه بگذرد تا این بافت ها ترمیم پیدا کنند و قوی شوند و مفصل مصنوعی پایدار شود. پس در این مدت احتمال دررفتگی مفصل کمی بیشتر از معمول است و باید از آن مراقبت بیشتری به عمل بیاید.
طبق یک مطالعه روی 413 بیمار (204 نفر با ترمیم کامل کپسول مفصلی و 209 نفر بدون آن)، ترمیم کپسول هم دامنه حرکتی مفصل را بهتر کرد و هم نرخ دررفتگی زودرس و دیررس را به شکل محسوسی کمتر کرد.
برای توضیح کامل علائم و درمان این عارضه، دررفتگی مفصل مصنوعی لگن را هم بخوانید.
یکی از این مراقبت ها درست خوابیدن بعد از جراحی تعویض مفصل است که روش های درست آن را در ادامه یاد میگیریم.
نکته بسیار مهم این است که نکات احتیاطی درست خوابیدن بعد از جراحی تعویض مفصل لگن در غالب اوقات فقط برای دو سه ماه اول بعد از جراحی است و بعد از آن میتوانید به هر حالتی که دوست دارید، البته روی تخت، بخوابید، مگر اینکه پزشک جراح شما بنا به وضعیت مفصل مصنوعی شما توصیه دیگری داشته باشد.
طبق یک مطالعه روی 204 بیمار مسن تحت تعویض مفصل، اضطراب و افسردگی پیش از عمل از عوامل مهم پیشبینیکننده اختلال خواب بعد از جراحی بودند، نه فقط وضعیت فیزیکی بدن. مدل پیشبینی این عوامل با دقت نزدیک به 90 درصد توانست بیماران در معرض خطر بالاتر را شناسایی کند.
روی زمین بخوابیم یا روی تختخواب
برای دراز کشیدن و خوابیدن بعد از تعویض مفصل لگن باید همیشه از تخت استفاده کنیم. علت این است که برای دراز کشیدن روی زمین باید ابتدا بتوانیم روی زمین بنشینیم و بعد بتوانیم از روی زمین بلند شویم.
موقع نشستن و یا بلند شدن از روی زمین تقریبا همیشه زاویه بین ران و تنه از 90 درجه کمتر میشود و این وضعیت فشار زیادی را بر روی مفصل مصنوعی وارد میکند که عمر آن را کم کرده و ممکن است موجب دررفتگی آن شود.
پس توصیه میشود همه بیماران بعد از این جراحی، برای همیشه از تخت استفاده کنند.
برای اطلاعات بیشتر درباره طرز درست نشستن، نشستن بعد از تعویض مفصل لگن را هم ببینید.
نحوه خوابیدن بعد از تعویض مفصل لگن در روزهای اول
برای رسیدن به اهدافی که در قبل گفتم، در روزهای اول بعد از جراحی باید این اصول را در موقع خوابیدن رعایت کنیم.
خوابیدن به پشت یا پهلو
در یکی دو هفته اول بعد از جراحی، بهترین راه خوابیدن این است که به پشت دراز بکشیم. پاها را کمی از هم باز کنیم و زیر زانوی طرفی که عمل کرده ایم یک بالش کوچک قرار بدهیم. باز کردن پاها و قرار دادن بالش زیر پاها عضلات لگن را شل و ریلکس میکند. این کار درد را به حداقل میرساند.

خوابیدن به شانه
اگر از خوابیدن به پشت خسته شدید میتوانید به شانه طرف سالم دراز بکشید. در این حالت لگن طرفی که عمل کرده اید در بالا است. اگر میخواهید در این وضعیت بخوابید حتما باید موارد زیر را رعایت کنید
- در بین ران ها و زانوها و ساق های خود بالش هایی قرار دهید به طوری که ران ها و ساق های شما موازی هم قرار بگیرند و به هم نزدیک نشوند وگرنه ممکن است درد لگن شما بیشتر شود
- این کار را فقط وقتی بیدار هستید انجام دهید. در هنگام خواب ممکن است بطور ناخودآکاه زانوی سمتی را که عمل کرده اید به جلوی بالش حرکت کند و از بالش به پایین بیفتد. این وضعیت فشار زیادی را به مفصل مصنوعی وارد میکند

خوابیدن به شکم
در دو ماه اول بعد از جراحی توصیه نمیشود به شکم بخوابید مگر اینکه پزشک به دلایلی به شما این توصیه را بکند. بعد از دو ماه میتوانید به شکم هم بخوابید.
نکات مهم روش خواب با یک مفصل مصنوعی لگن
وقتی که در رختخواب دراز میکشید ممکن است بخواهید لبه پتو را بگیرید و آنرا روی خود بکشید. در این حال ممکن است سعی کنید بنشینید و به جلو خم شوید تا دستتان به لبه پتو که در پایین تخت است برسد. هرگز این کار را نکنید.
خم شدن زیاد به جلو موجب میشود زاویه بین تنه و ران از 90 درجه کمتر و احتمال دررفتگی بیشتر شود.
وقتی در تخت مینشینید برای کشیدن پتو بر روی خودتان به سمت جلو خم نشوید. این کار زاویه تنه و ران شما را از 90 درجه کمتر میکند.
دو مچ پای خود را بر روی هم قرار ندهید
در حین خوابیدن میتوانید زانوی طرفی را که عمل کرده اید تا 90 درجه خم کنید ولی سعی کنید بیشتر از آن خم نشود.
چطور از حالت ایستاده به روی تخت برویم
در یکی دو ماه اول بعد از جراحی ممکن است رفتن روی تخت کمی مشکل باشد. برای این کار باید از سمتی به تخت نزدیک شویم که بتوانیم اول پای سالم خود را روی تخت قرار دهیم.
ابتدا باید پشت خود را به تخت کنیم و روی تخت بنشینیم. بعد کف هر دو دست را بر روی تخت قرار میدهیم و با فشار به تخت، لگن را کمی بالا و به سمت عقب میبریم.
در یک هفته اول بعد از عمل بهتر است در این وضعیت یک نفر هر دو ساق ما را بگیرد و با هم به روی تخت هدایت کند. اگر کسی را نداریم، اول پای سالم را بر روی تخت قرار میدهیم و بعد پایی را که عمل کرده ایم بلند میکنیم و روی تخت میگذاریم.
یک ماه که از عمل گذشت رعایت کردن ترتیبات بالا الزامی نیست و میتوانیم به راحتی و هر طور میخواهیم بر روی تخت برویم.
نکته درباره سفت گرفتن این احتیاط ها
طبق یک مطالعه روی 1133 بیمار تحت تعویض مفصل لگن از مسیر خلفی با ترمیم کپسول، فقط 10 مورد دررفتگی (0.88 درصد) رخ داد و بین گروهی که همه احتیاط های سنتی خواب و نشستن را رعایت کردند و گروهی که محدودیت کمتری داشتند، تفاوت مهمی در نرخ دررفتگی دیده نشد.
در یک مطالعه قدیمی تر روی 265 بیمار (303 مفصل لگن)، نرخ کلی دررفتگی در هر دو گروه محدودیت دار و بدون محدودیت فقط 0.33 درصد بود و گروه بدون محدودیت حتی سریعتر به عملکرد طبیعی برگشت.
با این حال تا وقتی جراح شما توصیه دیگری نکرده، بهتر است همان نکات احتیاطی بالا را رعایت کنید. برای مراقبت های کامل دوران نقاهت هم مراقبت بعد از جراحی تعویض مفصل لگن را ببینید.
سوالات متداول
منابع علمی این مقاله
- Total Hip Arthroplasty Dislocation – Orthobullets
- Sleeping Positions After Hip Replacement – Joint Replacement Center of Scottsdale
- Importance of Hip Capsular Repair in Total Hip Arthroplasty via the Posterior Lateral Approach: A Five Year Retrospective Cohort Study – International Orthopaedics
- Risk Factors for Postoperative Sleep Disturbance in Elderly Patients Undergoing Hip Arthroplasty Surgery – Actas Españolas de Psiquiatría
- Do Hip Precautions Matter After Posterior Approach Total Hip Arthroplasty With Capsular Repair? A Randomized Control Trial – The Journal of Arthroplasty
- The Role of Patient Restrictions in Reducing the Prevalence of Early Dislocation Following Total Hip Arthroplasty – Journal of Bone and Joint Surgery (American)
نویسنده: دکتر مهرداد منصوری، فوق تخصص جراحی لگن و مفصل ران
مطالب این مقاله صرفا جنبهی اطلاعرسانی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیهی پزشک معالج نیست.



دیدگاهها