آیا سیاه شدن استخوان لگن همیشه نیاز به عمل دارد؟ راهنمای تصمیم‌گیری

سیاه شدن استخوان لگن یا نکروز آواسکولار سر استخوان ران، در همه موارد نیاز به جراحی ندارد. غالب موارد این بیماری خفیف و بدون علامت هستند و خودبخود بهبود مییابند، و فقط در موارد شدیدتر یا وقتی مفصل خراب شده باشد، جراحی ضروری میشود.

برای مدیریت این بیماری از سه روش اصلی استفاده میشود، مصرف دارو برای کنترل درد و التهاب، جراحی دکمپرشن در مراحل خیلی اولیه برای کند کردن پیشرفت بیماری، و جراحی تعویض مفصل لگن در مراحلی که مفصل به شدت خراب شده یا درد کنترل نمیشود.

تصمیم به جراحی تعویض مفصل بر پایه دو عامل اصلی است، شدت درد بیمار و میزان خرابی مفصل. چون درد شدید اولیه در بسیاری از بیماران طی چند هفته تا چند ماه خودبخود کم میشود، عجله برای جراحی معمولا توصیه نمیشود مگر در موارد خاص.

کنترل درد با دارو بخش مهمی از درمان است و بیفایده نیست. بهترین رویکرد مراجعه به پزشک مورد اعتماد، پرهیز از داروهای بدون تجویز، و تصمیم گیری آگاهانه بر پایه شدت علائم و یافته های تصویربرداری است، نه ترس یا عجله.

---

سیاه شدن استخوان لگن در همه موارد نیاز به عمل جراحی ندارد. اتفاقا غالب موارد این بیماری خودبخود التیام میابند. در موارد خاصی که مفصل خراب شده، یا درد شدید بعد از گذشت مدتی از درمان طبی بهبود نمیابد عمل جراحی ضروری است.

پیش درآمد و یادآوری

سیاه شدن استخوان لگن در واقع در قسمت سر استخوان ران ایجاد میشود. علت این بیماری تقریبا همیشه اختلال در رسیدن خون به استخوان است که موجب مرگ سلول های آن میشود. غالب موارد سیاه شدگی، خفیف و بدون علامت هستند و بیمار اصلا متوجه آن نمیشود.

در موارد شدیدتر مهمترین علامت آن درد لگن و بخصوص در کشاله ران است. این درد میتواند در هفته های اولیه بیماری، بسیار شدید باشد. مهمترین وظیفه پزشک در مدیریت این بیماری کنترل درد است و مهمترین ابزار برای کنترل درد، استفاده از داروهای مسکن و ضد التهاب میباشد.

طبق یک مرور جامع مطالعات در مجله Journal of Bone and Joint Surgery که سیر بیش از 600 مورد نکروز آواسکولار بدون علامت را بررسی کرد، بخش قابل توجهی از این موارد در نهایت به سمت بروز علامت یا پیشرفت بیماری میروند، به همین علت پیگیری منظم پزشکی حتی در موارد بدون علامت اهمیت دارد.

چه درمان هایی برای سیاه شدن استخوان لگن وجود دارد

خیلی از بیماران میگویند من مسکن مصرف نمیکنم. مسکن بیفایده است. من میخواهم بیماری من خوب شود نه اینکه به من مسکن داده شود.

این حرف اصلا صحیح نیست.

وجود درد موجب فشار عصبی میشود واین فشار، شدت درد را بیشتر میکند. پس اولین وظیفه بیمار و پزشک کاهش درد با کمک داروهای مسکن و ضد التهاب است.

برای مدیریت بیماری از سه روش استفاده میشود. مصرف دارو، جراحی دکمپرشن، و جراحی تعویض مفصل لگن

طبق یک مرور در مجله Current Reviews in Musculoskeletal Medicine جراحی دکمپرشن میتواند نتایج خوبی را در مراحل خیلی اولیه بیماری و در ضایعات کوچک دارد و ترکیب آن با پیوند استخوان یا سلول های بنیادی میتواند نیاز به تعویض مفصل را به تعویق بیندازد.

آیا میتوان بیماری را متوقف کرد

در مواردی که سیاه شدن استخوان لگن تازه شروع شده است ممکن است بتوان با مصرف بعضی داروها پیشرفت بیماری را متوقف کرد. پس اگر بیمار زود مراجعه کند معمولا پزشک از این داروها کمک میگیرد.

در مواقعی که بیماری تازه شروع شده باشد ممکن است بتوان با انجام جراحی دکمپرشن درد بیمار را کاهش داده و یا پیشرفت بیماری را متوقف کرد. این جراحی در بعضی شرایط برای بیماران انجام میشود.

عمل دکمپرشن لگن برای چه کسانی مناسب است

عمل دکمپرشن برای بیمارانی مناسب است که سر استخوان ران هنوز فرو نریخته و تغییر شکل نداده و ناحیه‌ی درگیر کوچک یا متوسط است. در این عمل با یک مته‌ی باریک یک یا چند تونل در گردن و سر استخوان ران ایجاد میشود تا فشار داخل استخوان کم و خونرسانی بهتر شود.

اگر سر استخوان ران فرو ریخته باشد، دکمپرشن دیگر فایده‌ای ندارد و تصمیم درمان بر پایه‌ی شدت درد و میزان خرابی مفصل گرفته میشود. شرح کامل این عمل و نتایج آن در بخش جراحی دکمپرشن مقاله‌ی سیاه شدن سر استخوان ران آمده است.

تعویض مفصل لگن برای بیماری

در مواقعی که از سیاه شدن استخوان ران مدت زیادی گذشته باشد دارو و جراحی دکمپرشن معمولا موثر نخواهند بود. در این موارد تصمیم گیری بر دو اساس استوار است

• شدت درد بیمار
• میزان خرابی مفصل

وقتی بیماری تازه شروع میشود ممکن است شدت درد بیمار زیاد باشد ولی در غالب موارد این درد شدید بعد از گذشت چند هفته تا چند ماه فروکش میکند. ممکن است کاملا قطع شود و یا ممکن است با شدت کمتری ادامه یابد.

پس انجام جراحی تعویض مفصل برای این بیماری در چند هفته اول عاقلانه نیست مگر در موارد خاص.

اگر بعد از گذشت مدتی، درد لگن خوب نشد و شدت آن در حدی بود که در فعالیت های روزمره بیمار اختلال ایجاد میکرد، در این وضعیت نیاز به جراحی تعویض مفصل وجود دارد.

اگر بیماری در حدی پیشرفت کرده باشد که شکل سر استخوان ران تغییر کرده باشد این به معنی نیاز بیمار به جراحی تعویض مفصل است. علت اینست که تغییر شکل در سر استخوان ران موجب میشود مفصل بسرعت به سمت ساییدگی پیش برود و در این موارد آینده بیماری تقریبا مشخص است.

در این موارد هرچه زمان میگذرد خرابی مفصل و متعاقب آن درد لگن بیمار هم بیشتر میشود. پس صبر کردن بیفایده است و فقط موجب میشود بیمار مدت بیشتری بدون دلیل درد بکشد.

طبق یک مرور در مجله Clinical Cases in Mineral and Bone Metabolism نتایج تعویض مفصل لگن در بیماران نکروز آواسکولار در گذشته ضعیف تر از بیماران آرتروز معمولی بود، اما در سال های اخیر با پیشرفت تکنیک جراحی و ایمپلنت ها، نتایج به طور محسوسی بهتر شده است.

یک مطالعه بزرگ در مجله Journal of Arthroplasty هم روی بیش از 85 هزار بیمار نشان داد بیماران جوانتر مبتلا به نکروز آواسکولار بعد از تعویض مفصل، عوارض بیشتری نسبت به بیماران هم سن مبتلا به آرتروز معمولی دارند، هرچند این تفاوت در سنین بالاتر کمتر میشود.

آیا من باید از این بیماری بترسم

خیر. شما باید مراقب باشید. از داروهای متفرقه که برای چاق شدن و برای تناسب اندام و یا در باشگاه های بدنسازی به شما معرفی میشود پرهیز کنید. بجز با تجویز پزشک مورد اعتماد، دارویی را نخورید حتی اگر گیاهی باشد.

اگر دچار سیاه شدن سر استخوان ران شدید به پزشک مورد اعتماد مراجعه کنید. سریع تصمیم به عمل نگیرید مگر اینکه سر استخوان ران شما تغییر شکل داده باشد یا درد لگن شما حداقل چند ماه ادامه پیدا کند و خوب نشود.

خوشبختانه درد ناشی از این بیماری تقریبا همیشه قابل کنترل است. چه با دارو و اگر هم نشد با جراحی. پس ترس برای چه.

اگر سوال اصلی شما این است که آیا این بیماری کاملا خوب میشود یا نشانه های آن در تصویربرداری برای همیشه باقی میماند، مقاله‌ی جداگانه درباره‌ی سیر و بهبود سیاه شدن سر استخوان ران را هم بخوانید.

منابع علمی این مقاله

• A current review of core decompression in the treatment of osteonecrosis of the femoral head – Current Reviews in Musculoskeletal Medicine
• Effectiveness of Different Types of Core Decompression in Early-Stage Osteonecrosis of the Femoral Head: A Systematic Review and Meta-Analysis – Medicina
• Hip replacement in femoral head osteonecrosis: current concepts – Clinical Cases in Mineral and Bone Metabolism
• Effect of Patient Age on Total Hip Arthroplasty Outcomes in Patients Who Have Osteonecrosis of the Femoral Head Compared to Patients Who Have Hip Osteoarthritis – Journal of Arthroplasty
• The natural history of untreated asymptomatic osteonecrosis of the femoral head: a systematic literature review – Journal of Bone and Joint Surgery (American)