بالا رفتن از پله بعد از تعویض مفصل لگن، روش صحیح و ایمن

بالا و پایین رفتن از پله بعد از تعویض مفصل لگن نیاز به رعایت یک تکنیک ساده دارد تا فشار غیرضروری روی مفصل تازه عمل شده وارد نشود.

قانون کلی این است که هنگام بالا رفتن، پای سالم اول میرود و پای عمل شده به دنبال آن. هنگام پایین رفتن برعکس است، پای عمل شده اول و پای سالم به دنبال آن.

استفاده از نرده یا حفاظ کناری و حرکت آهسته و مرحله به مرحله در هفته های اول بعد از عمل ضروری است.

توانایی و سرعت انجام این کار به عواملی مثل میزان درد، قدرت عضلانی و تعادل بستگی دارد و با گذشت زمان و فیزیوتراپی بهتر میشود.

استفاده از پله به خودی خود برای مفصل مصنوعی مضر نیست، به شرط رعایت تکنیک صحیح و پرهیز از عجله.

---

تقریبا تمام افراد بعد از جراحی تعویض مفصل میتوانند از پله استفاده کنند. با این حال بالا رفتن از پله بعد از تعویض مفصل لگن باید با رعایت نکاتی انجام شود. به همه بیماران توصیه میشود تا یکی دو هفته از پله استفاده نکنند. اول باید بتوانیم روی زمین صاف و مسطح با قدرت و کنترل کافی راه برویم و بعد سعی در استفاده از پله کنیم.

اگر میخواهید در مورد بالا رفتن از پله بعد از تعویض مفصل ران بیشتر بدانید مطالعه مقاله را ادامه دهید.

بعد از عمل چه موقع میتوان از پله بالا و پایین رفت

زمان شروع بالا رفتن از پله بعد از تعویض مفصل لگن بسته به قدرت جسمی فرد و نوع تعویض مفصل دارد و این زمان برای هر فرد متفاوت است. آن را باید از پزشک جراح سوال کرد. با این حال غالب افراد بعد از چند روز تا یکی دو هفته بعد از جراحی میتوانند از پله استفاده کنند.

طبق راهنمای آکادمی جراحان ارتوپدی آمریکا (AAOS)، یکی از معیارهای معمول ترخیص از بیمارستان توانایی بالا و پایین رفتن از چند پله با کمک واکر یا عصا است.

چه عواملی در توانایی استفاده از پله بعد از تعویض مفصل تاثیر میگذارند

بعضی عوامل موجب میشوند یک فرد دو سه روز بعد از جراحی بتواند از پله بالا و پایین برود و فرد دیگر برای اینکار مجبور شود چند ماه صبر کند. مهمترین این عوامل عبارتند از

قدرت عضلانی: هرچه قدرت پاها و دست ها ببیشتر و بهتر باشد سریعتر میتوان از پله استفاده کرد. مسلما جوان تر ها با قدرت بیشتر زودتر از افراد مسن میتوانند از پله استفاده کنند.

طبق یک مطالعه با ایمپلنت حسگردار روی 9 بیمار که تا 50 ماه بعد از عمل پیگیری شدند، کوچک شدن عضلات باسن با افزایش فشار وارد بر مفصل مصنوعی همراه بود و این اثر بیشتر از همه هنگام بالا رفتن از پله و بلند شدن از صندلی در 3 ماه اول دیده میشد.

ضعف عمومی بدن: اگر جراحی سخت و سنگین باشد تا یکی دو هفته بعد از آن قدری ضعف کلی در بدن وجود دارد. بخصوص اگر از قبل، بیماری هایی مانند دیابت یا چاقی وجود داشته باشد این ضعف بیشتر است. همین عامل میتواند استفاده از پله را به تاخیر بیندازد.

توانبخشی بعد عمل: اولین بار که بعد جراحی تعویض مفصل راه میرویم مانند این است که راه رفتن را دوباره یاد میگیریم. روز بعد از عمل یک فیزیوتراپ روش درست راه رفتن را به ما یاد میدهد. همچنین ورزش هایی را یاد میگیریم که با کمک آنها عضلات لگن و پاها را قوی کنیم. هرچه این آموزش ها بهتر باشند و ما آنها را بیشتر بکار ببندیم زودتر میتوانیم بعد از عمل از پله استفاده کنیم.

طبق یک مطالعه روی 126 بیمار تحت تعویض مفصل، آموزش فیزیوتراپی پیش از عمل توانست میانگین روزهای رسیدن به آمادگی ترخیص را از 2.7 روز به 1.6 روز کاهش دهد.

برای برنامه کامل تمرینات توانبخشی، فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل لگن را هم بخوانید.

روش بالا رفتن از پله بعد از تعویض مفصل لگن

قانون کلی این است که وقتی توانستیم روی زمین صاف و مسطح با کنترل و تعادل کافی و با حداقل درد راه برویم آنگاه میتوانیم از پله هم استفاده کنیم.

در ابتدا بهتر است از پله ای استفاده کنیم که حفاظ کناری داشته باشد و از این حفاظ به عنوان کمک استفاده کنیم. همچنین در ابتدا پله ها را یکی یکی بالا میرویم و بعد از اینکه تعادل و قدرت ما بهتر شد میتوانیم هر پله را با یک پا بالا و پایین برویم.

بعد از عمل، فرد ممکن است تا مدتی برای راه رفتن نیاز به استفاده از واکر یا دو عصای زیر بغل داشته باشد و یا ممکن است بدون آنها راه برود.

واکر: بالا رفتن از یک پله با واکر امکانپذیر است ولی با این وسیله نمیتوان از چند پله پشت سر هم بالا و پایین رفت. پس اگر هنوز برای راه رفتن به واکر متکی هستیم میتوانیم حداکثر از یک پله بالا و پایین برویم ولی نه بیشتر.

عصا: بالا و پایین رفتن از پله با دو عصای زیر بغل راحت تر است. پس اگر بعد از عمل هنوز باید با کمک راه برویم، اگر توان استفاده از دو عصای زیر بغل را داریم میتوانیم از پله استفاده کنیم.

بدون کمک: اگر بدون عصا و واکر راه میرویم میتوانیم از پله هم استفاده کنیم.

بالا رفتن از پله با واکر

با واکر فقط میتوان از یک پله، مثلا پله‌ی ورودی خانه یا لبه‌ی جدول، بالا و پایین رفت. برای بالا رفتن:

• واکر را نزدیک پله میآوریم و هر چهار پایه‌ی آن را روی پله‌ی بالایی میگذاریم، طوری که محکم بایستد.
• با فشار دست روی دسته‌های واکر، اول پای سالم را روی پله میگذاریم.
• بعد پای عمل شده را بالا آورده و کنار پای سالم قرار میدهیم.

برای پایین آمدن ترتیب برعکس است. اول واکر را روی زمین پایین پله میگذاریم، بعد پای عمل شده را پایین میآوریم و در آخر پای سالم را کنار آن میگذاریم.

مهمترین نکات بالا رفتن از پله بعد از تعویض مفصل لگن و پایین آمدن از آن را در زیر با هم مرور میکنیم

بالا خوب و پایین بد

همه ما پیشرفت و بالا رفتن را دوست داریم. پس برای اینکه یادتان بماند میگوییم بالا رفتن از پله با پای خوب و سالم شروع میشود و پایین آمدن از پله با پای بد یا پای عمل شده. البته پای عمل شده شما قطعا خوب است و این عبارت فقط برای کمک به یادآوری ذکر میشود.

بالا رفتن از پله با حفاظ کناری

اگر عصا داریم آن را به دستی که از حفاظ یا نرده دور است میدهیم. برای بالا رفتن، با دستی که نزدیک حفاظ است آن را گرفته، ابتدا پای سالم را بر روی پله بالایی قرار میدهیم و خود را بالا میکشیم و سپس پای عمل شده و عصا را هم در کنار پای سالم میگذاریم. در موقع بالا رفتن، از حفاظ برای حفظ تعادل و کمک به بالا رفتن استفاده میکنیم.

پایین رفتن از پله با حفاظ کناری

عصا را به دست دور از حفاظ میدهیم. با دست حفاظ را میگیریم و کمی به جلو خم میشویم. پای عمل شده را به همراه عصا بر روی پله پایینی قرار میدهیم و سپس پای سالم را هم کنار آنها میگذاریم. از حفاظ برای حفظ تعادل استفاده میکنیم.

بالا رفتن از پله بدون حفاظ

اگر دو عصای زیر بغل داریم ابتدا پای سالم را بر روی پله بالایی قرار میدهیم و سپس پای عمل شده را همراه با هر دو عصا بالا برده و کنار پای سالم میگذاریم. اگر یک عصای مچی داریم آن را به دستی که در سمت پای سالم است میگیریم. ابتدا پای سالم را روی پله بالایی گذاشته و سپس پای عمل شده را همراه با عصا بر روی پله بالایی میگذاریم.

پایین رفتن از پله بدون حفاظ

در صورتی که دو عصای زیر بغل داریم اول پای عمل شده را بر روی پله پایینی گذاشته و سپس پای سالم را همراه با دو عصا در کنار پای عمل شده میگذاریم. اگر یک عصای مچی داریم آن را در دست طرف سالم گرفته و اول پای عمل شده را بر روی پله پایینی گذاشته و پس از آن پای سالم را به همراه عصا در کنار آن قرار میدهیم.

نکات مهم استفاده از پله

اولین بار که از پله استفاده میکنید حتما در حضور یک همراه باشد.

اگر در هنگام بالا و پایین رفتن از پله درد دارید حتما به پزشک اطلاع دهید.

از کفش راحت و استاندارد استفاده کنید و مراقب باشید پله لیز نباشد

در ابتدا سعی کنید از پله های با ارتفاع کم استفاده کنید.

عجله نکنید و آهسته و با تمرکز و تعادل از پله بالا و پایین بروید.

مسیر پله کامل روشن باشد

اگر احساس ضعف یا سرگیجه دارید از پله استفاده نکنید.

ورزش های بعد از عمل را مرتبا انجام دهید تا عضلات شما زودتر قوی شوند. هرچه عضلات قویتر باشند استفاده از پله راحت تر میشود.

آیا بالا و پایین رفتن از پله برای مفصل مصنوعی بد است

اگر مواردی را که در بالا ذکر کردم به درستی رعایت کنید بالا رفتن از پله بعد از تعویض مفصل لگن ضرری ندارد و آسیبی را متوجه شما نمیکند. بعد از گذشت چند ماه و وقتی عضلات لگن و ران شما قوی شدند استفاده از پله برای شما مفید است و به حفظ قدرت عضلات پای شما کمک میکند.

طبق یک بررسی نظرسنجی روی 953 بیمار تحت تعویض مفصل ران و زانو، توانایی بالا و پایین رفتن از پله یکی از مهمترین فعالیت هایی است که بیماران در 6 تا 26 هفته اول بعد از عمل به آن اهمیت میدهند، نه صرفا یک فعالیت جانبی.

برای دیدن کل مسیر بهبودی و مراحل بعدی، دوران نقاهت بعد از تعویض مفصل لگن را هم مطالعه کنید.

منابع علمی این مقاله

• Activities After Total Hip Replacement – OrthoInfo, AAOS
• ESB Clinical Biomechanics Award 2018: Muscle Atrophy-Related Increased Joint Loading After Total Hip Arthroplasty – Clinical Biomechanics
• Preoperative Physical Therapy Education Reduces Time to Meet Functional Milestones After Total Joint Arthroplasty – Clinical Orthopaedics and Related Research
• Which Functional Activities Matter Most to the Patients During the First Six Months After Hip or Knee Arthroplasty: A Survey Study – Musculoskeletal Science and Practice