
در این مقاله تکنیک و روش درست راه رفتن بعد از جراحی تعویض مفصل برای لگن را یاد میگیریم و فیلم هایی از بیمارانی که این جراحی برای آنان انجام شده را خواهیم دید.
در غالب جراحی های تعویض مفصل و جاگذاری مفصل مصنوعی در ناحیه لگن، دانستن طریقه راه رفتن بعد از جراحی برای بیمار بسیار مهم است.
اینکه چه مدت بعد از جراحی میتواند راه برود، چه وقت میتواند عصا را کنار بگذارد و چه موقع میتواند راحت راه برود و راه رفتن او چگونه خواهد بود برای او اهمیت دارد.
هرچه باشد از دلایل مهم او برای جراحی بد راه رفتن بوده است.
اصول کلی راه رفتن بعد از جراحی
بسته به نوع جراحی، پزشک به بیمار اجازه میدهد روز بعد از جراحی هر دو پایش را بر زمین بگذارد و راه برود.
در بعضی بیماران هم ممکن است اجازه راه رفتن به بیمار داده نشود و بسته به شرایط ممکن است به بیمار اجازه داده شود یک یا دو یا سه ماه بعد از جراحی هر دو پا را بر زمین گذاشته و راه برود.
با این حال همه بیماران میتوانند یکی دو روز بعد از جراحی با واکر راه بروند. راه رفتن با واکر به نحوی که پای عمل شده بر روی زمین فشار داده نشود برای همه بیماران نه تنها آزاد است بلکه لازم و اجباری است ( مگر اینکه پزشک به عللی این کار را صلاح نداند).
ولی اینکه آیا بیمار میتواند در حین استفاده از واکر پای سمت عمل را بر زمین فشار دهد یا نه، همانطور که گفتم بسته به بیمار و نوع عمل جراحی متفاوت است. در این موارد باید به توصیه پزشک معالج عمل کرد.
در راه رفتن بعد تعویض مفصل توجه به نکات زیر ضروری است
بیمار تا چند هفته بعد از جراحی تعویض مفصل باید از واکر یا عصای زیر بغل استفاده کند. تا وقتی حرکت و قدرت عضلات اطراف مفصل ران وی خوب نیست، احتمال اینکه زمین بخورد زیاد است و استفاده از پله ممکن است خطرناک باشد.
هر وقت احساس کرد راه رفتن روی زمین صاف و مسطح برای او راحت است میتواند از پله هم بالا و پایین برود.
بیمار باید حداقل هر یک ساعت یکبار از روی صندلی یا تخت بلند شود و راه برود. نشستن به مدت طولانی نه تنها موجب ضعیف شدن عضلات میشود بلکه احتمال بروز لخته در ساق پا را بیشتر میکند. تا جایی که میتوانید راه بروید.
وقتی پزشک معالج به شما اجازه میدهد تا در موقع ایستادن و راه پیمایی هر دو پا را بر زمین فشار بدهید میتوانید بتدریج فعالیت های روزانه معمول در منزل را شروع کنید.
بیمار طبق یک برنامه منظم باید هر روز مقدار معینی ( البته با نظر پزشک خود) در منزل راه برود. باید هر روز زمان و مسافت راه رفتن بیشتر شود و بهتر است در صورت امکان بعد از مدتی هر روز مدتی در خارج از منزل هم راه پیمایی داشته باشد.
چه موقع میتوانم راحت و بدون لنگش راه بروم
این بستگی به نوع خرابی مفصل شما و نوع جراحی شما و توان عضلانی شما دارد و پاسخ این سوال برای هر بیمار متفاوت است.
برای یک فرد با سن متوسط و خرابی متوسط مفصل ران که توان عضلانی معمولی دارد و خیلی به درد حساس نیست معمولا بیمار میتواند واکر یا عصا را بعد سه تا چهار هفته کنار بگذارد و بدون کمک راه برود. البته این منوط به کیفیت خوب جراحی و موفقیت آمیز بودن آن است.
بعد از اینکه فرد عصا یا واکر را کنار گذاشت تا مدتی با لنگش راه میرود. بعد از جراحی به او ورزش های مخصوصی آموزش میدهند تا عضلات اطراف لگن را تقویت کند. با تقویت این عضلات لنگش بتدریج کم میشود.
معمولا راه رفتن بیمار بعد از چهار تا شش ماه طبیعی خواهد شد. البته در بعضی بیماران قدری لنگش ممکن است بعد از جراحی باقی بماند.
در کسانی که دررفتگی مادرزادی در مفصل ران داشته اند یا قبل از جراحی کوتاهی زیادی در مفصل ران داشته اند یا تغییر شکل و تخریب مفصل ران آنها قبل از جراحی خیلی زیاد بوده است ممکن است لنگش بطور کامل از بین نرود و قدری از آن باقی بماند.
در زیر فیلم راه رفتن بعد از تعویض مفصل برای لگن تعدادی از بیماران را بعد از شنیدن سرگذشت آنها میبینید.
فیلم راه رفتن بعد از تعویض مفصل برای لگن
راه رفتن بعد از عمل تعویض مفصل لگن با واکر
روز بعد از جراحی فیزیوتراپ راه رفتن با واکر را به بیمار آموزش میدهد. هیچگاه بدون آموزش و بطور سرخود از واکر استفاده نکنید. نکات زیر شما را در استفاده بهتر از واکر یاری میکنند.
برای راه رفتن با واکر در حالت کاملا ایستاده محکم واکر را بگیرید طوریکه به هر دو دست به یک اندازه نیرو وارد شود. پای سالم را کاملا به زمین بگذارید بطوریکه نیروی وزنتان کاملا به آن پا اعمال شود.
میزان فشار وزن به پا
وقتی از واکر استفاده میکنید اجازه دهید دست هایتان کار پای سمت عمل را انجام دهند و پای سمت عمل را کاملا به زمین نفشارید. یعنی مقداری از نیروی وزنتان را به عوض اینکه پای سمت عمل تحمل کند، دست هایتان تحمل کنند.

اینکه تا چه حد میتوانید پای سمت جراحی را موقع راه رفتن به زمین فشار دهید را پزشک ارتوپد معالج شما مشخص میکند.
ممکن است پزشک تا مدتی به شما اجازه ندهد پای سمت جراحی را بر روی زمین بگذارید و فشار بدهید. گاهی هم پزشک به شما اجازه میدهد تا حد تحمل پای خود را بر روی زمین فشار دهید.
وقتی اجازه دارید پای سمت عمل را به زمین فشار دهید
اول واکر را با هر دو دست از زمین بلند کرده و آن را کمی جلوتر قرار دهید. سپس پای سمت عمل را یک قدم به جلو بگذارید.
سعی کنید موقعی که میخواهید پا را روی زمین بگذارید اول پاشنه پایتان به زمین برسد. سپس پای سالم را به همین ترتیب به جلو بیاورید و در کنار پای سمت عمل قرار دهید.
کاملا دقت کنید، موقعی که پای سالم میخواهد به طرف جلو بیاید باید از روی زمین بلند شود. در این حال باید مراقب باشید که اگر از دست هایتان استفاده نکنید تمام نیروی وزنتان روی پای سمت عمل میفتد که درست نیست.

پس وقتی که پای طرف سالم در هوا است و دارد جلو میاید نیروی وزن باید به دو قسمت تقسیم شود و به دست راست و دست چپ وارد گردد.
وقتی اجازه ندارید پای سمت عمل را به زمین فشار دهید
در این وضعیت وقتی واکر را با دو دست میگیرید باید فقط پای سالم را بر روی زمین قرار دهید و وقتی میخواهید این پا را از روی زمین بلند کنید با هر دو دست محکم واکر را به زمین فشار دهید و پای سالم را به جلو ببرید. در تمام این مراحل نباید کف پای سمت عمل را بر روی زمین فشار دهید.
درست راه بروید
در راه رفتن عجله نکنید و این مراحل را خیلی آرام انجام دهید. شما این نوع راه رفتن را قبلا تجربه نکرده اید و ممکن است ابتدا برای شما کمی مشکل باشد و مثل کودکی که تازه راه رفتن را یاد میگیرد باید در هر قدم که برمیدارید به این مراحل فکر کنید.
کم کم این مراحل ملکه ذهنتان میشود و میتوانید آنها را بدون فکر و سریعتر انجام دهید ولی این توانایی زمان میبرد. آرامش خود را حفظ کنید و آرام راه بروید.
بعضی از بیماران ممکن است تا یکی دو ماه بعد از جراحی احساس کنند پای عمل شده قدری بلند تر از پای مقابل شده است. این احساس معمولا بتدریج از بین میرود.
راه رفتن با عصای زیر بغل یا عصای دستی
در یکی دو هفته اول لازم است تا با واکر راه بروید. وقتی بعد از مدتی که تعادل و حرکت اندام و قدرت عضلات بهتر شد میتوانید بجای واکر از عصای زیر بغل و سپس از عصای دستی استفاده کنید.
استفاده از پله
شما وقتی میتوانید از پله استفاده کنید که پای سمت عمل به قدر کافی قوی است و خوب حرکت میکند.
در ابتدا باید حتما از حفاظ ریلی کنار پله استفاده کنید و پله ها را یکی یکی بالا یا پایین بروید.
ارتفاع پله ها باید حداکثر 15 سانتیمتر باشد. بهتر است بیمار تا چند ماه استفاده از پله را به تعویق بیندازد.
پیاده روی مستقل
برای راه رفتن بعد از تعویض مفصل به نکات زیر توجه کنید:
تا وقتی تعادل و قدرت کافی را بدست نیاورده اید از عصا استفاده کنید.
در ابتدا روزی 3 تا 4 بار و هر بار 5 تا 10 دقیقه راه بروید و بتدریج که قدرت شما افزایش یافت آن را به روزی 2 تا 3 بار و هر بار 20 تا 30 دقیقه افزایش دهید.
در نهایت سعی کنید راه پیمایی بصورت هفته ای 3 تا 4 بار و هر بار 20 تا 30 دقیقه را تا آخر عمر ادامه دهید.
دکتر مهرداد منصوری دکتر مهرداد منصوری. جراح لگن و مفصل ران
