پانسمان بعد از تعویض مفصل ران، نحوه‌ی مراقبت از زخم

پانسمان بعد از تعویض مفصل لگن برای محافظت از زخم جراحی در برابر عفونت و کمک به روند بهبود طبیعی پوست انجام میشود.

نوع و تعداد دفعات تعویض پانسمان به روش بستن زخم و دستور جراح بستگی دارد. بعضی از پانسمان های مدرن نیازی به تعویض روزانه ندارند.

حمام رفتن معمولا تا زمان خشک شدن کامل زخم محدود میشود و باید از پانسمان ضد آب استفاده کرد.

علائمی مثل قرمزی روبه‌افزایش، ترشح چرکی، بوی بد یا تب باید فورا به پزشک گزارش شود چون میتوانند نشانه عفونت باشند.

خروج بخیه بسته به نوع نخ استفاده شده، معمولا حدود ده تا چهارده روز بعد از عمل انجام میشود.

---

یکی از سوالات مهم بیماران طریقه درست پانسمان بعد از تعویض مفصل لگن است. اینکه تا چه مدت بعد از جراحی نیاز به پانسمان زخم وجود دارد، آیا بعد از جراحی میتوان به حمام رفت و اینکه پانسمان بعد از تعویض مفصل باید هر چند وقت یکبار عوض شود.

هدف از پانسمان زخم جراحی تعویض مفصل چیست

همه زخم های جراحی پانسمان میشوند. این کار چند هدف را دنبال میکند

پوست در مقابل باکتری های بیماری زا مقاوم است ولی بافت های زیر پوستی خیر. بنابراین باکتری ها و میکروب ها میتوانند از طریق شکاف زخم جراحی خود را به بافت زیر پوستی برسانند و ایجاد عفونت کنند. پانسمان یک سد مکانیکی است و مانع از رسیدن میکروب ها از محیط خارج، به پوست و زیر پوست میشود.

زخم جراحی تعویض مفصل، بطور طبیعی ممکن است تا چند روز بعد از جراحی ترشح داشته باشد. تجمع ترشح در اطراف زخم، احتمال عفونت محل جراحی را بیشتر میکند. پس یکی از وظایف پانسمان جمع آوری ترشحات زخم جراحی است.

زخم جراحی برای ترمیم سریع تر نیاز به اکسیژن دارد. پس پانسمان روی زخم باید طوری باشد که اجازه نفوذ اکسیژن به سطح پوست را بدهد.

هدف دیگر پانسمان، ممانعت از برخورد لباس به زخم جراحی است تا از تحریک و سوزش و درد آن جلوگیری شود.

کار دیگری که پانسمان بعد از تعویض مفصل ران انجام میدهد، ممانعت از حرکت و سایش لبه های زخم جراحی است. این کار موجب بهبود سریعتر زخم جراحی میشود.

معمولا توصیه میشود تا یک هفته بعد از خشک شدن زخم جراحی روی آن پانسمان شود.

طبق یک مطالعه روی 249 عمل تعویض مفصل زانو و لگن (88 نفر با بخیه معمولی، 94 نفر با منگنه و 67 نفر با چسب بافتی)، گروه چسب بافتی همراه با مش پلی‌استر هم عوارض اولیه کمتری داشت و هم نتیجه زیبایی بهتری تا 6 ماه بعد از عمل نشان داد.

پانسمان بعد از تعویض مفصل لگن چگونه است

پانسمان ها معمولا دو جزء اصلی دارند. یک لایه محافظ و جذب کننده ترشحات و یک لایه چسب که لایه قبل را به پوست متصل میکند.

لایه محافظ و جذب کننده، معمولا از جنس پارچه نخی است که به آن گاز Gauze میگویند. تار و پود این پارچه ها معمولا با فاصله هستند و کل پارچه ابعاد حدود 30 در 30 سانتیمتر دارد. این پارچه را از دو جهت دوبار بر روی خودش تا میزنند تا به شکل یک مربع حدودا ده در ده سانتیمتر درآید. گاهی اوقات هم لایه محافظ از جنس پارچه ندوخته است.

پانسمان های رایجی که در اطاق عمل انجام میشود به این صورت است که چند لایه گاز بر روی زخم جراحی میگذارند و بعد گازها را به توسط یک چسب بسیار پهن بر روی پوست بیمار محکم میکنند.

این پانسمان ها آب را از خود عبور میدهند.

نوعی پانسمان آماده به نام پانسمان ضد آب وجود دارد. این پانسمان از یک لایه چسب پلاستیکی تشکیل میشود که در زیر آن یک پد کتان جذب کننده ترشحات هست. چون آب از لایه چسب این پانسمان های آماده عبور نمیکند به آنها ضد آب میگویند.

تعویض پانسمان بعد از تعویض مفصل لگن چند بار انجام شود

بهترین و استریل ترین پانسمان بعد از جراحی در اطاق عمل انجام میشود و نیازی به تعویض آن نیست مگر اینکه لازم شود.

پانسمان ها وقتی نیاز به تعویض دارند که گاز با ترشحات زخم اشباع شود و دیگر توانایی جذب ترشحات را نداشته باشد.

اگر بتوانیم از سطح بیرونی گاز پانسمان، لکه ترشح زخم را ببینیم، پانسمان باید عوض شود چون این نشان میدهد ترشحات زخم قسمت اعظم گاز را اشباع کرده اند و گاز دیگر توانایی جذب ندارد.

تعویض پانسمان بعد از تعویض مفصل لگن، باید به توسط پرستار انجام شود. اشتباه رایجی که بسیاری از بیماران انجام میدهند اینست که فکر میکند خود یا بستگانشان میتوانند پانسمان را با قدری گاز و چسب و بتادین عوض کنند.

اگر روش درست این کار را ندانید احتمال عفونت زخم جراحی را بیشتر میکنید.

مراحل درست تعویض پانسمان زخم جراحی

اگر پزشک اجازه داد پانسمان در خانه عوض شود، این کار را پرستار انجام میدهد، نه خود بیمار یا اطرافیان. دانستن مراحل آن کمک میکند متوجه شوید کار درست انجام میشود:

• دست ها با آب و صابون شسته و دستکش یکبار مصرف پوشیده میشود.
• چسب پانسمان قبلی آرام و از دو طرف به سمت زخم برداشته میشود تا لبه های زخم کشیده نشوند.
• زخم از نظر قرمزی رو به افزایش، ترشح چرکی، بوی بد یا باز شدن لبه ها نگاه میشود. هر کدام از این ها باید به جراح گزارش شود.
• به خود زخم دست زده نمیشود. اگر پزشک شستشو را لازم بداند، زخم با سرم شستشو یا محلول ضدعفونی تجویز شده از وسط به بیرون تمیز میشود.
• گاز استریل تازه بدون لمس سطح داخلی آن روی زخم گذاشته و لبه هایش با چسب بسته میشود.
• پانسمان قبلی در کیسه‌ی جدا دور انداخته و دست ها دوباره شسته میشود.

طبق یک مطالعه روی بیش از 17000 بیمار تحت تعویض اولیه مفصل لگن، عفونت سطحی محل زخم در 0.67 درصد و عفونت عمقی در تنها 0.3 درصد موارد رخ داده بود.

حمام رفتن بعد از تعویض مفصل

ورود آب به زخم جراحی تعویض مفصل میتواند موجب ورود میکروب شود و در نتیجه خطر عفونت محل جراحی را بشدت بالا ببرد. بعد از جراحی تا موقعی که لبه های زخم جراحی کاملا جوش نخورند باید از تماس آب به پوست اطراف زخم خودداری کرد.

در شرایط ایده آل لبه های زخم بعد از 24 تا 48 ساعت بسته میشوند. بنابراین اگر بعد از این مدت ترشحی از محل زخم جراحی وجود نداشته باشد و زخم کاملا خشک باشد قاعدتا مسیر ورود میکروب ها از فضای بیرون به داخل زخم مسدود است.

در یک مطالعه روی 168 بیمار تحت تعویض مفصل لگن از مسیر قدامی و بدون درن، میانگین زمان رسیدن زخم به خشکی کامل فقط 1.7 روز بود و در همین بازه تنها 10.1 درصد بیماران دچار عارضه سطحی زخم شدند.

ادامه ترشحات به معنای این است که زخم هنوز باز است و میکروب ها میتوانند وارد شوند.

بهتر است تا موقعی که ترشحات زخم زیاد است بدن بیمار با یک حوله خیس تمیز شود ولی اگر ترشحات زخم جراحی کم باشد میتوان آن را با پانسمان ضد آب پوشاند و به حمام رفت. بعد از حمام باید روی پانسمان را خشک کنیم و لبه های آن را بازدید کنیم. اگر لبه های چسب پانسمان براثر برخورد با آب بلند شود باید پانسمان را عوض کرد.

توصیه میشود حداقل تا یک ماه بعد از جراحی تعویض مفصل از غوطه ور شدن در آب بصورت استفاده از وان یا استخر اجتناب شود.

برای نکات کامل ایمنی حمام رفتن، وسایل کمکی و روش درست نشستن در حمام، حمام رفتن بعد از تعویض مفصل لگن را هم ببینید.

خروج بخیه بعد از تعویض مفصل

معمولا لبه های زخم جراحی تعویض مفصل بعد از ده تا 14 روز جوش میخورند. اگر جراح برای ترمیم زخم از بخیه های غیر قابل جذب استفاده کند بعد از این زمان میتوان بخیه را خارج کرد.

منابع علمی این مقاله

• Comparison of 2-Octyl Cyanoacrylate with Polyester Mesh with Standard Suture and Staples in Total Knee and Hip Arthroplasty – Journal of Wound Care
• Absorbable Intradermal Staples Versus Barbed Sutures in Direct Anterior Total Hip Arthroplasty – Journal of Arthroplasty
• Longitudinal Rates, Patient Risk Factors, and Economic Impact of Superficial and Deep Incisional Surgical Site Infection After Primary and Revision Total Hip Arthroplasty – Surgical Infections
• Time to Clinical Dryness and Wound Outcomes After Drainless DAA Total Hip Arthroplasty With Standardized Multilayer Symmetric PDS Plus Closure – Orthopedic Surgery