تعویض مفصل لگن و ران

تعویض مفصل لگن

نویسنده : دکتر مهرداد منصوری – متخصص ارتوپدی – جراح لگن و مفصل ران

اگر بدنبال یافتن بهترین راه درمان هستید یا اگر تصمیم گرفته اید جراحی تعویض مفصل لگن و ران hip replacement surgery را انجام دهید این مقاله به شما کمک میکند تا مزایا و محدودیت های این جراحی را بفهمید.

در این مقاله یاد میگیریم مفصل لگن چه قسمت هایی دارد، چه کسانی به جراحی تعویض مفصل لگن و ران نیاز دارند، این جراحی چگونه انجام میشود و چه کمک هایی به بیمار میکند و مراقبت های بعد از جراحی چگونه است.

جراحی تعویض مفصل لگن یا تعویض مفصل ران که به آن توتال هیپ total hip arthroplasty هم میگویند نوعی از جراحی است که در آن مفصل خراب شده ران با یک مفصل مصنوعی که به آن پروتز prosthesis هم میگویند عوض میشود. از این جراحی معمولا برای از بین بردن درد ناشی از خرابی مفصل ران در ناحیه لگن استفاده میشود.

اگر مفصل ران hip joint شما براثر شکستگی یا روماتیسم یا علل دیگر خراب شده است فعالیت های معمولی مثل راه رفتن یا حتی بلند شدن از روی صندلی ممکن است برای شما بسیار درد آور باشد. ممکن است حتی در حال استراحت هم درد لگن داشته باشید.

در این حال اگر مصرف مسکن یا تغییر در روش زندگی یا استفاده از عصا نتوانسته است درد شما را از بین ببرد باید بطور جدی به جراحی تعویض مفصل لگن فکر کنید. این جراحی میتواند بطور موثری درد شما را از بین ببرد، حرکات مفصل ران شما را بهتر کند و به شما اجازه دهد به یک زندگی فعال و لذت بخش برگردید.

جراحی تعویض مفصل ران که اولین بار در سال 1960 میلادی انجام شد یکی از موفقیت آمیزترین اعمال جراحی در طب است. از آن سال تا کنون تغییرات شگرفی در تکنیک های این جراحی و مفاصل مصنوعی بکار رفته بوجود آمده که کارایی آن را بسیار بهتر کرده است. هرساله در جهان حدود سه میلیون تعویض مفصل انجام میشود که نیمی از آنها تعویض مفصل لگن و ران است.

در عمل جراحی تعویض مفصل لگن و ران سطوح ساینده مفصل برداشته شده و سطوح مصنوعی جایگزین میشود.


آناتومی

مفصل ران یکی از بزرگترین مفاصل بدن است که ساختار گوی و کاسه ای ball-and-socket joint دارد. به کاسه آن استابولوم acetabulum میگویند که قسمتی از لگن خاصره است و گوی آن سر استخوان ران است. سطح رویی سر استخوان ران و سطح داخلی حفره استابولوم از یک لایه غضروفی پوشیده شده که موجب میشود حرکات مفصل ران با اصطکاک کمتر و با راحتی بیشتری انجام شود.

آناتومی مفصل ران

اطراف مفصل ران را کیسه ای بافتی به نام کپسول مفصلی فراگرفته که در سطح داخلی آن سلول های سینوویال synovial هستند. این سلول ها مایع مفصلی را ترشح میکنند که موجب روغن کاری و لغزنده شدن سطوع مفصلی میشود. لیگامان هایی در اطراف کپسول مفصلی هستند که قدرت آن در حفظ پایداری مفصل را افزایش میدهند.


چه کسی نیاز به جراحی تعویض مفصل لگن و ران دارد

تصمیم برای جراحی تعویض مفصل لگن فقط با پزشک نیست. این تصمیم باید به توسط بیمار و خانواده او و پزشک بطور دسته جمعی گرفته شود.

هیچ محدودیت سنی یا وزنی مطلقی برای این جراحی وجود ندارد. بعد از پایان بلوغ میتوان جراحی تعویض مفصل لگن و ران را در هر سن و وزنی انجام داد. توصیه به تعویض مفصل نه برحسب سن بلکه براساس میزان درد و ناتوانی که در اثر خرابی مفصل ایجاد شده به بیمار داده میشود.

معمولا پزشک در بیماری که شرایط زیر را دارد توصیه به جراحی تعویض مفصل ران میکند

. بیمار دردی دارد که فعالیت های معمولی روزانه مانند راه رفتن را برای او دردناک میکند
. بیمار ممکن است دردی در ناحیه لگن داشته باشد که حتی در موقع استراحت هم او را رها نمیکند
. حرکت مفصل ران ممکن است محدود شده باشد و این محدودیت حرکات روزانه را برای بیمار مشکل کرده است
. درد بیمار با داروهای ضد درد و استفاده از عصا خوب نشده است


جراحی تعویض مفصل لگن و ران در چه بیماری هایی مورد نیاز است

خرابی مفصل ران

از مهمترین علل درد لگن و مفصل ران خرابی این مفصل است. به هر علتی که مفصل ران در ناحیه لگن خراب شود فرد ممکن است به جراحی تعویض مفصل لگن و ران نیاز پیدا کند. مهمترین علل خراب شدن مفصل ران در ناحیه لگن که منجر به این جراحی میشود عبارتند از:

سائیدگی مفصل ران

سائیدگی یا آرتروز یا استئوآرتریت Osteoarthritis از مهمترین علل خراب شدن مفصل ران است. این بیماری معمولا در سنین بالا ایجاد میشود و در آن ابتدا غضروف مفصل بتدریج نازک شده و در نهایت بطور کامل از بین میرود. نتیجه آن میشود که سطوح خشن استخوانی بر روی هم سائیده میشوند و این موجب درد و محدودیت حرکتی در مفصل ران میشود.

هر علتی که موجب ناهمواری در سطوح مفصلی شود منجر به بروز سائیدگی مفصلی در سنین کمتر و جوانی میشود. مثلا بد جوش خوردن شکستگی های مفصل ران و استابولوم میتواند منجر به سائیدگی زودس این مفصل در جوانی شود.

در مراحل پیشرفته سائیدگی و ارتروز مفصل ران درمان آن به توسط جراحی تعویض مفصل ران و لگن انجام میشود.

روماتیسم مفصلی

شایعترین بیماری روماتیسمی که میتواند مفصل ران را در حدی خراب کند که نیاز به تعویض داشته باشد بیماری روماتیسم مفصلی Rheumatoid arthritis است. در این بیماری مزمن لایه سلول های سینوویال درمفصل ملتهب شده و به دنبال آن غضروف مفصلی از بین رفته و این موجب درد و محدودیت حرکتی مفصل ران میشود.

در ابتدای بیماری میتوان درد مفصل را با داروهایی که متخصص روماتولوژیست تجویز میکند کنترل کرد ولی در موارد شدید و وقتی عضروف مفصلی کاملا از بین میرود راهی جز تعویض مفصل باقی نمیماند.

سیاه شدن سر استخوان ران

این بیماری که به آن نکروز آوازکولر یا استئونکروز avascular necrosis هم میگویند به علت نرسیدن خون به سر استخوان ران ایجاد میشود. شایع ترین علت نرسیدن خون به سر استخوان ران مصرف داروهای خاص بخصوص داروهای حاوی کورتون است. عللی دیگر مانند ضربه یا شکستگی های مفصل ران هم میتوانند موجب این بیماری شوند. سیاه شدن سر استخوان ران میتواند موجب خرابی مفصل و ایجاد درد شود. این درد را میتوان با جراحی تعویض مفصل لگن از بین برد.

دررفتگی مفصل ران

دررفتگی های مادرزادی مفصل ران در بسیاری از موارد میتوانند در دراز مدت موجب خرابی مفصل شوند و درد و محدودیت حرکتی ناشی از آن معمولا بیماران را نیازمند به انجام جراحی تعویض مفصل لگن و ران میکند.


تعویض مفصل ران چه تغییری در زندگی شما میدهد

بعد از تعویض مفصل لگن

یک عامل مهم در تصمیم به جراحی تعویض مفصل لگن و ران یا توتال هیپ این است که بیمار قبل از جراحی بداند چه انتظاراتی باید از آن داشته باشد. جراحی چه کمکی میتواند به او بکند و چه کمکی را نمیتواند. در غالب بیمارانی که تحت عمل جراحی تعویض مفصل لگن و ران قرار میگیرند درد لگن تا حدود زیادی از بین میرود و توانایی آنها در انجام فعالیت های روزمره به نحو چشمگیری افزایش پیدا میکند.

با این حال باید به یاد داشته باشیم که انجام فعالیت های بدنی سر مصنوعی درون کاسه مفصل مصنوعی حرکت میکند و این حرکت به تدریج و در طول سالهای بعد از جراحی میتواند موجب سایش سطوح مفصل مصنوعی شود. فعالیت بدنی خیلی شدید میتواند این سایش را سریعتر کند.

پس غالب جراحان بعد از جراحی تعویض مفصل رلگن و ران به بیماران خود توصیه میکنند تا از ورزش های شدید مانند پریدن و ورزش های ضربه ای و سنگین دوری کنند. یک فعالیت بدنی معقول بعد از این جراحی شامل راه رفتن، شنا، دوچرخه سواری، تپه نوردی، رقص و انجام دیگر ورزش های ملایم تا متوسط است. با رعایت تعادل در فعالیت های بدنی میتوان مفصل مصنوعی را برای چند دهه حفظ کرد.

مهمترین تاثیر جراحی تعویض مفصل لگن و ران در رفع مشکلات زیر است

درد لگن

خرابی مفصل ران در غالب موارد موجب درد لگن میشود و این درد به میزان بسیار زیادی با جراحی تعویض مفصل لگن از بین میرود.

کوتاهی پا

خرابی مفصل ران در غالب موارد موجب کوتاه شدن پا میشود. در حین جراحی تعویض مفصل میتوان پای کوتاه شده را بلند کرد. ممکن است بعد از جراحی هر دو پا به یک اندازه شوند ولی بعضی موارد به علت احتمال بروز آسیب عصبی نمیتوان هر دو پا را به یک اندازه کرد ولی میتوان طول پا را تا حدودی افزایش داد

محدودیت حرکتی

خرابی مفصل ران میتواند موجب خشکی و محدودیت حرکتی مفصل ران شود و جراحی تعویض مفصل لگن میتواند این محدودیت را کمتر کند

لنگش

خراب شدن مفصل ران در ناحیه لگن میتواند به سه علت ایجاد لنگش کند. به علت ایجاد درد و به علت کوتاه شدن ران و به علت ضعف عضلات لگن. با عمل جراحی تعویض مفصل ران میتوان درد لگن را از بین برد. با همین عمل میتوان کوتاهی پا را تا حدود زیادی اصلاح کرد و بعد از جراحی وقتی درد از بین برود بیمار میتواند بیشتر راه برود و ورزش کند و این کار میتواند به تدریج عضلات لگن را تقویت کند. به این ترتیب سه عامل بوجود آورده لنگش میتواند به توسط جراحی تعویض مفصل ران تحت تاثیر قرار گیرد

جراحی تعویض مفصل لگن و ران چگونه انجام میشود

جراحی تعویض مفصل لگن

جراحی تعویض مفصل ران دو نوع است. یا کل مفصل عوض میشود که به آن توتال هیپ آرتروپلاستی total hip arthroplasty میگویند یا فقط سر استخوان ران عوض میشود که به آن همی آرتروپلاستی hemiarthroplasty میگویند. از توتال هیپ آرتروپلاستی معمولا در مواردی استفاده میشود که مفصل ران کاملا خراب شده است و از همی آرتروپلاستی در بعضی موارد شکستگی لگن استفاده میشود.

در جراحی تعویض مفصل ران کامل یا توتال هیپ آرتروپلاستی جراح بعد از شکاف دادن پوست و عضلات زیر آن و بعد شکاف دادن کپسول مفصل ران و کنار زدن آن سر استخوان ران و استابولوم را میبیند. در این مرحله با اره های مخصوص طبی گردن استخوان ران بریده شده و سر استخوان ران که آسیب دیده جدا شده و از بدن خارج میشود.

سپس پزشک جراح با رنده های مخصوص سطح داخلی حفره استابولوم را به شکل یک نیمکره کامل درآورده و یک نیمکره فلزی را درون آن قرار میدهد و سپس درون این نمیکره فلزی یک نیمکرده از جنس پلی اتیلن یا سرامیک قرار میدهد. در مرحله بعد یک پایه یا استم را از طریق باقیمانده گردن استخوان ران درون تنه استخوان قرار داده و بر روی این تنه یک کره از جنس فلز یا سرامیک قرار میدهد. سپس این کره را درون نیمکره قرار داده و بدین ترتیب مفصل مصنوعی شکل میگیرد. در مرحله بعدی عضلات و پوست ترمیم میشوند.

در همی آرتروپلاستی همانطور که گفته شد کاسه استابولوم دست نخورده باقی میماند و سر فلزی مفصل مصنوعی درون استابولوم طبیعی بیمار قرار میگیرد. از این نوع جراحی در مواردی استفاده میشود که استابولوم سالم است.


قبل از جراحی تعویض مفصل لگن و ران چه بررسی هایی انجام میشود

قبل از جراحی تعویض مفصل لگن این بررسی ها به توسط پزشک جراح قبل از انجام جراحی تعویض مفصل لگن انجام میشود

1- صحبت با بیمار در مورد وضعیت کلی سلامتی و بیماری های احتمالی که در حال حاضر در بیمار وجود دارد و داروهایی که بیمار مصرف میکند
2- معاینه بیمار و بررسی حرکات مفصل ران و قدرت عضلات آن
3- تصویربرداری و لگن و مفصل ران که معمولا با رادیوگرافی ساده است ولی ممکن است نیاز به تصویربرداری های دیگری مانند سی تی اسکن یا ام آر آی هم وجود داشته باشد
4- انجام آزمایش های خونی یا ادرار، تهیه نوار قلبی، عکس برداری از قفسه سینه، مشورت با متخصص بیهوشی یا قلب در صورت نیاز
5- درصورتی که بیمار وزن زیادی داشته باشد معمولا به او توصیه میشود تا قبل از جراحی تعویض مفصل قدری از وزن خود را کم کند
6- گرچه احتمال عفونت بعد از جراحی تعویض مفصل ران کم است ولی اگر باکتری ها بتوانند به هر علتی بر درون جریان خون راه پیدا کنند میتوانند به مفصل مصنوعی رفته و در بافت های اطراف آن تولید عفونت کنند. کارهای دندان پزشکی میتوانند موجب ورود میکروب های محوطه دهان به جریان خون شوند. پس در صورتیکه بیمار نیاز به اقدامات دندان پزشکی داشته باشد به او توصیه میشود تا این کارها را قبل از جراحی تعویض مفصل انجام داده و تمام کند
7- در صورتیکه عفونت ادراری یا پوستی در بیمار وجود داشته باشد این عفونت باید تا قبل از جراحی درمان شود و عوامل زمینه ای که احتمال عود عفونت هاز ادراری را بیشتر میکنند هم باید درمان گردند

برنامه ریزی خانوادگی برای جراحی

برنامه ریزی قبل تعویض مفصل ران

گرچه غالب بیماران میتوانند بلافاصله بعد از جراحی با واکر یا عصا راه بروند ولی برای انجام بعضی فعالیت های درون خانه تا چند هفته نیاز به کمک دارند. پس قبل از انجام جراحی باید برنامه ریزی های لازم را انجام دهید تا این کمک را داشته باشید. همچنین برای ماه های بعد از جراحی باید تغییراتی را در منزل صورت دهید تا راه رفتن و زندگی در آن برای شما راحت تر باشد. مهمترین این تغییرات عبارتند از

1- در توالت و دستشویی دستگیره هایی را به دیوار متصل کنید تا از آنها دست بگیرید
2- در کنار راه پله دستگیره داشته باشید
3- یک صندلی پایدار با دو دسته و یک پشتی محکم داشته باشید که ارتفاع نشیمن آن در حدی باشد که وقتی روی آن مینشینید زانوهای شما از لگن شما کمی پایین تر قرار بگیرد
4- یک توالت فرنگی با نشیمن بلند داشته باشید
5- یک صندلی در حمام برای نشستن زیر دوش داشته باشید
6- یک لیف با دسته بلند و یک دوش با شلنگ بلند در حمام در دسترس شما باشد
7- یک پاشنه کش بلند برای پوشیدن کفش بدون خم شدن داشته باشید
8- یک بالشتک محکم داشته باشد تا اگر مجبورید جایی بنشینید که نشیمن کوتاه دارد آن را زیر خود بگذارید
9- همه قالیچه های لیز و سیم های آزاد رها شده را از کف خانه بردارید تا پای شما به آنها گیر نکند

مفصل مصنوعی لگن چه ساختمانی دارد

مفصل مصنوعی لگن

امروزه از مفاصل مصنوعی متفاوتی برای استفاده در لگن استفاده میشود ولی همه آنها دو جزء اصلی دارند. در یک طرف یک کاسه از جنس فلز یا پلاستیک بسیار مقاوم یا سرامیک و در طرف دیگر یک گوی از جنس فلز یا سرامیک. جراح این اجزاء را به استخوان لگن متصل میکند.

این اتصال میتواند به دو طریق باشد. یا جراح این اجزاء را با کمک چسب خاصی به نام سیمان استخوانی به استخوان متصل میکند و یا آنها را به استخوان پرس کرده و احتمالا آنها را با پیچ به استخوان متصل میکند. به دسته اول مفاصل مصنوعی سیمانی و به دسته دوم مفصل مصنوعی غیر سیمانی میگویند.

مفصل مصنوعی لگن

اینکه پزشک از کدام یک از انواع مفاصل مصنوعی استفاده میکند برای هر بیمار متفاوت بوده و بسته به شکل مفصل خراب شده، جنس استخوان، سن بیمار و بسیاری عوامل دیگر متغیر است. این امکان هم هست که یک قسمت از مفصل مصنوعی بدن سیمان و قسمت دیگر با سیمان به استخوان متصل شود.


مراحل جراحی تعویض مفصل لگن و ران

شما روز قبل از جراحی در بیمارستان بستری میشوید. عمل جراحی با کمک بیهوشی عمومی یا بیحسی انجام میشود. برای بیهوشی عمومی داروهایی به شما داده میشود تا کاملا به خواب روید و جریان جراحی را متوجه نمیشوید. در بیحسی دارویی به کمر شما تزریق میشود تا حس درد شما از کمر به پایین برای چند ساعت از بین برود. اینکه برای جراحی شما از کدامیک بیهوشی عمومی یا بیحسی استفاده میشود بسته به نظر متخصص بیهوشی دارد. او با در نظر گرفتن تمامی منافع و ریسک ها بهترین روش را برای شما انتخاب میکند.

عمل جراحی تعویض مفصل لگن و ران معمولا حدود یک ساعت به طول میانجامد ولی در موارد پیچیده تر ممکن است چند ساعت زمان ببرد. شکاف جراحی ممکن است بر حسب ترجیح جراح در قسمت های متفاوتی از لگن داده شود. این شکاف ممکن است در پشت لگن، در سطح خارجی لگن یا در جلوی آن داده شود. مطالعات نشان داده است که محل شکاف در دراز مدت تاثیر عمده ای در نتایج جراحی نداشته و هر جراح با توجه به مهارت خود باید از روشی که در آن تبحر بیشتری دارد استفاده کند.

بعد از جراحی بیمار به اطاقی به نام ریکاوری میرود و تا چند ساعت در آنجا میماند. این چند ساعت بعد از جراحی بسیار مهم است. در ریکاوری که درون مجموعه عمومی اطاق عمل است پرستاران ورزیده و متخصصین بیهوشی بیمار را برای چند ساعت تحت نظر میگیرند و فشار خون و تنفس بیمار را تحت نظر میگیرند. اجازه میدهند تا بیمار کاملا هوشیار شود و خونریزی احتمالی از زخم را تحت نظر میگیرند. وقتی اطمینان حاصل شد که بیمار هیچ مشکلی ندارد او  را به بخش منتقل میکنند.

بعد از جراحی معمولا بیمار بعد از یکی دو روز از بیمارستان مرخص میشود.

بازپروری بعد از جراحی تعویض مفصل لگن و ران

موفقیت جراحی تعویض مفصل لگن تا حدود زیادی بستگی به این دارد که شما تا چه حد دستورات پزشک را انجام میدهید. مهمترین نکاتی که بعد از این جراحی باید در نظر داشت عبارتند از

مراقبت از زخم جراحی

زخم جراحی بخیه شده و روی آن پانسمان میشود. این بخیه ها معمولا حدود دو هفته بعد از جراحی خارج میشوند. زخم جراحی ممکن است بطور طبیعی تا یک هفته بعد از جراحی قدری ترشح داشته باشد. تا وقتی زخم ترشح دارد نباید به آن آب بزنید و آن را خیس نکنید. اگر ترشح زخم بیش از یک هفته طول بکشد مهم است و باید به پزشک اطلاع دهید.

تغذیه

بعد از جراحی تعویض مفصل ران تا چند هفته ممکن است قدری بی اشتهایی داشته باشید. این طبیعی است. سعی کنید بعد از جراحی از پروتئین و لبنیات و میوه بیشتر استفاده کنید. مواد غذایی حاوی آهن در این دوره به شما کمک میکند. شما در این دوره باید آب فراوان بنوشید.

فعالیت بدنی

بعد از جراحی تعویض مفصل ران باید نرمش های خاصی را که پزشک و فیزیوتراپ به شما یاد میدهند انجام دهید. انجام این نرمش ها بخصوص در هفته ها و ماه های اول بعد از جراحی بسیار مهم هستند. هدف از این نرمش ها تقویت عضلات اطراف لگن است تا بتوانید بهتر راه بروید. این نرمش ها را میتوانید تحت نظر فیزیوتراپ انجام دهید یا خودتان آنها را یاد گرفته و به تنهایی در منزل انجام دهید.

 شما معمولا بعد از سه تا شش هفته خواهید توانست غالب فعالیت های روزمره خود را انجام دهید. البته ممکن است تا چند هفته قدری ناراحتی در ناحیه لگن بخصوص در شبها احساس کنید.

در روزها  وهفته های اول بعد از جراحی باید راه بروید. میزان راه رفتن را پزشک مشخص میکند ولی معمولا پزشک اجاره میدهد بیمار تا اندازه ای که راحت است با کمک واکر یا دو عصای زیر بغل راه برود. باید میزان راه رفتن را هر روز بیشتر کرد. اوائل بیمار فقط در خانه راه میرود و بعد از مدتی میتواند به قدم زدن در خارج از خانه هم بپردازد. بیمار بعد از جراحی میتواند بنشیند و بایستد و از پله بالا و پایین برود.

چگونه عوارض احتمالی بعد از تعویض مفصل لگن را کم کنیم

جراحی تعویض مفصل لگن و ران یا توتال هیپ مانند هر جراحی دیگری میتواند با عوارض احتمالی همراه باشد. اگر جراحی با تکنیک خوب و در شرایط مناسبی انجام شده باشد احتمال مجموعه این عوارض چیزی حدود سه تا چهار درصد است. پس جراحی تعویض مفصل ران در کل عمل موفق و کم عارضه ای است. البته همانطور که ذکر شد اگر درست انجام شود.

مهمترین عوارض احتمالی این جراحی عبارتند از

عفونت

احتمال عفونت بعد از جراحی تعویض مفصل لگن و ران حدود یک درصد است. عفونت میتوان سطحی باشد یعنی فقط در پوست و محل بخیه و یا ممکن است در عمق و در اطراف مفصل مصنوعی ایجاد شود. این عفونت میتوان در چند روز اول بعد از جراحی ایجاد شود یا حتی ممکن است چند سال بعد از جراحی بوجود آید.

مهمترین علائم عفونت در محل جراحی تعویض مفصل ران شامل ادامه ترشح زیاد از محل جراحی، تب، لرز، افزایش قرمزی و گرمی در پوست محل جراحی و درد لگن موقع راه رفتن است.

 درمان عفونت های خفیف معمولا با تجویز آنتی بیوتیک است ولی در موارد شدیدتر ممکن است نیاز به جراحی وجود داشته باشد. برای کاهش خط عفونت باید مواظب باشیم قبل و بعد از جراحی عفونتی در جای دیگری از بدن وجود نداشته باشد. چون میکروب ها میتوانند از این منابع حرکت کرده و خود را از طریق جریان خون به محل جراحی برسانند.

مهمترین منابع ورود میکروب به جریان خون از دندان و عفونت های ادراری و پوستی است. باید مراقب این عفونت ها باشیم. همچنین داشتن بدنی قوی و سالم و کنترل بیماری های زمینه ای قبلی مانند بیماری های کلیوی یا کبدی یا روماتیسمی میتواند خطر عفونت را کم کنید.

مواظبت درست از زخم جراحی هم در کاهش خطر عفونت موثر است. در افراد چاق، مبتلا به دیابت، کسانی که سیگار میکشند، کسانی که از داروهای ضعیف کننده سیستم ایمنی استفاده میکنند و افرادی که سابقه قبلی عفونت دارند احتمال عفونت مفصل مصنوعی لگن بیشتر است.

لخته شدن خون

بعد از جراحی تعویض مفصل لگن ممکن است خون در وریدهای ساق یا لگن لخته شود و خطر این لخته ها این است که ممکن است حرکت کرده و خود را به قلب و ریه برسانند و مشکلاتی را ایجاد کنند. خطر تشکیل لخته در یک ماه اول بعد از جراحی تعویض مفصل لگن بیشتر است و بعد از آن این خطر به تدریج کم میشود.

مهمترین علائم وجود لخته در بدن درد یا ورم در ساق پا و یا درد قفسه سینه یا تنگی نفس است.

پرشک برای کم کردن خطر ایجاد لخته داروهای رقیق کننده خون به شما میدهد و جوراب های خاصی را به شما میدهد تا بپوشید و به شما توصیه میکند تا مچ پاهایتان را مکررا در طول روز حرکت دهید و راه بروید تا خون درون ساق شما جریان داشته باشد و ساکن نشود. چون سکون خون در وریدهای ساق احتمال لخته را بیشتر میکند.

کوتاهی و بلند شدن پا

پزشک جراح تمام تلاش خود را میکند تا طول هر دو پا بعد از جراحی یکی شوند ولی ممکن است مجبور شود برای پایدار شدن مفصل مصنوعی طول پا را کمی بلند کند یا ممکن است به منظور پیشگیری از آسیب عصبی نتواند طول پا را آنطور که بیمار میخواهد بلند کند.

اگر طول واقعی پاها بعد از جراحی با هم متفاوت باشند پزشک به بیمار توصیه میکند تا در کفش خود از کفی استفاده کند. البته ذکر این نکته بسیار مهم است که در بسیاری بیماران بعد از جراحی قدری احساس بلندتر شدن پا وجود دارد. بیماران در طول سال ها به طول پای کوتاه عادت کرده اند و وقتی به ناگهان و با جراحی پای آنها به اندازه اولیه برمیگردد بدن فورا متوجه میشود و بیمار حس میکند پای او بیش از اندازه بلند شده است. این حس معمولا به علت ضعف عضلات لگن یا چرخش کل لگن ایجاد میشود و در غالب موارد واقعی نیست و بعد از چند ماه از بین میرود.

دررفتگی مفصل مصنوعی لگن

دررفتگی مفصل مصنوعی وقتی است که سر مصنوعی مفصل از درون کاسه مصنوعی خارج شود. این شایعترین عارضه جراحی تعویض مفصل ران است و احتمال بروز آن یک تا دو درصد است. احتمال این دررفتگی در چند ماه اول بعد از جراحی بیشتر است و بعد از آن و وقتی بافت های اطراف مفصل مصنوعی بهبود یافته و سفت شدند این احتمال کم میشود.

در صورتی که مفصل مصنوعی در برود معمولا پزشک آن را بصورت بسته و بدون نیاز به جراحی مجدد جا میندازد ولی گاهی اوقات ممکن است نیاز به جراحی مجدد و تغییر در قسمت هایی از مفصل مصنوعی وجود داشته باشد. برای کم کردن خطر دررفتگی مفصل مصنوعی باید به توصیه های پزشک در مورد نوع نشستن و راه رفتن و خوابیدن بعد از جراحی به دقت گوش کرده و آنها را یاد گرفته و انجام دهید. همچنین باید در چند ماه اول بعد از جراحی بسیار دقت کنیم زمین نخوریم.

احتمال دررفتگی مفصل مصنوعی اگر جراح عضلات کمتری را موقع جراحی قطع کند و اگر بافت ها را موقع جراحی بهتر ترمیم کند و اگر از سر مفصل مصنوعی بزرگتر استفاده کند کمتر میشود. این عارضه در زنان و کسانی که عضلات ضعیف دارند، در افراد مبتلا به بیماری های عضلانی عصبی مانند پارکینسون و دمانس و اگر مفصل مصنوعی خوب کار گذاشته نشود بیشتر است.

لق شدن مفصل مصنوعی لگن

ممکن است سالها بعد از جراحی تعویض مفصل ران اتصال مفصل مصنوعی با استخوان به تدریج شل شده و مفصل لق شود. این لق شدن معمولا نتیجه روندی به نام استئولیز است که در آن استخوان اطراف مفصل مصنوعی دچار خوردگی شده و در نتیجه اتصال مفصل مصنوعی و استخوان از بین میرود.

این خوردگی استخوان معمولا ناشی از واکنش سلول های دفاعی بدن انسان و ترشح موادی از آنها است که استخوان را میخورد. این رفتار سلول های دفاعی معمولا واکنش آنها در برابر ذرات بسیار ریزی است که از مفصل مصنوعی به مرور زمان آراد میشود. این مواد از سطح ساینده مفصل مصنوعی آزاد میشود. یعنی به مرور زمان و براثر حرکت مفصل مصنوعی ساییده شدن سر مصنوعی داخل کاسه مصنوعی ذرات ریزی را از آنها خارج میکند.

در سال های اخیر محققان تلاش بسیاری کرده اند که با تولید مفاصل مصنوعی با کیفیت تر و سطوح ساینده بهتر میزان این ذرات آزاد شده را به حداقل برسانند. با انتخاب مفصل مصنوعی با کیفیت و با بهتر شدن تکنیک جراحی میتوان تا حدود زیادی از این مشکل پیشگیری کرد.

شکستگی اطراف مفصل مصنوعی لگن

شایع ترین علت وقوع شکستگی های اطراف مفصل مصنوعی لگن زمین خوردن است. باید سعی کنیم بعد از جراحی تعویض مفصل ران تا موقعی که تعادل کافی را بدست نیاورده ایم و عضلات لگن را به اندازه کافی قوی نکرده ایم برای راه رفتن از عصا و واکر استفاده کنیم و کمتر از پله استفاده کنیم.

 ضعیف بودن استخوان ها هم احتمال وقوع این شکستگی ها را بیشتر میکند. پیشگیری از عواملی که موجب زمین خوردن میشوند و قویتر کردن استخوان ها با راه رفتن و مصرف لبنیات و ویتامین دی میتواند احتمال شکستگی های بعد از جراحی تعویض مفصل لگن را کم کند.

چگونه از مفصل مصنوعی خود محافظت کنیم

مهمترین نکاتی که بعد از جراحی تعویض مفصل لگن و ران باید برای مراقبت از مفصل مصنوعی رعایت کنیم عبارتند از

1- بطور مرتب در ورزش های سبک شرکت کنیم تا عضلات قوی داشته باشیم. این عضلات مفصل مصنوعی ما را محافظت میکنند
2- مراقب باشیم زمین نخوریم. اگر استخوان اطراف مفصل مصنوعی بشکند نیاز به جراحی مجدد پیدا خواهید کرد
3- قبل از اعمال جراحی یا کارهای دندانپزشکی به پزشک خود بگوئید که قبلا جراحی تعویض مفصل داشته اید. ممکن است نیاز باشد به شما آنتی بیوتیک داده شود
4- حتی اگر مشکلی در مفصل مصنوعی خود ندارید باید بطور مکرر به پزشک ارتوپد خود مراجعه کنید تا مفصل مصنوعی را تحت نظر داشته باشد