عمر پروتز لگن چقدر است

عمر پروتز لگن در درجه‌ی اول به کیفیت جراحی و کارگذاری درست آن بستگی دارد و بعد از آن به کیفیت خود پروتز و رعایت بیمار.

اگر همه‌ی این عوامل در بهترین حالت باشند، 90 تا 95 درصد پروتزها ده سال بعد از جراحی، و 80 تا 85 درصد آن‌ها بیست سال بعد از جراحی همچنان سالم کار می‌کنند و در اکثر موارد بیش از 20 تا 30 سال عمر می‌کنند.

عواملی که بیمار می‌تواند کنترل کند شامل حفظ وزن مناسب، تقویت عضلات لگن و ران با نرمش‌های طبی، و پرهیز از ورزش‌های شدید و حرکات جهشی است.

با گذشت زمان، سطوح مفصل مصنوعی به‌تدریج دچار ساییدگی می‌شوند و ممکن است محل اتصال مفصل به استخوان هم لق شود.

مهم‌ترین علامت خراب‌شدن پروتز، درد در ناحیه‌ی کشاله‌ی ران یا ران است که ابتدا با شروع راه‌رفتن ایجاد و بعد از مدتی بهتر می‌شود، اما به‌تدریج تشدید می‌شود. علائم دیگر شامل لنگش، ضعف در حرکت پا، ورم، احساس صدا در لگن یا محدودیت حرکتی است.

گاهی هم تخریب استخوان اطراف مفصل بدون هیچ دردی رخ می‌دهد، به همین دلیل مراجعه‌ی دوره‌ای به پزشک بعد از جراحی توصیه می‌شود. در صورت خراب‌شدن پروتز، جراحی رویژن (تعویض مجدد) لازم است.

 عمر پروتز لگن یا مفصل مصنوعی لگن سوالی است که غالب بیماران قبل از جراحی میپرسند و علت عمده این سوال هم سخنان بعضی پزشکان است که: عمر پروتز لگن کوتاه است و بیمار باید بعد از مدتی مجددا جراحی را تکرار کند. بگذارید سنتان بالاتر برود و بعد عمل کنید.

تغییرات پروتز با گذشت زمان

مفصل طبیعی بدن انسان در همه افراد، به مرور زمان و با بالا رفتن سن ساییده میشود.

مفصل مصنوعی لگن هم از همین قاعده پیروی میکند. با گذشت زمان و بتدریج تغییراتی در مفصل مصنوعی بوجود میاید. یکی از این تغییرات خورده شدن سطح مفصلی است.

دو سطح سایش پروتز بتدریج براثر اصطکاک با هم دچار سائیدگی میشوند. البته هرچه جنس سطوح بهتر باشد این سائیدگی کمتر است.

مشکل دیگری که با افزایش عمر پروتز لگن ممکن است برای آن بوجود آید لق شدن مفصل مصنوعی است. این لقی در محل اتصال مفصل مصنوعی با استخوان ایجاد میشود.

استئولیز، مکانیسم پشت لق شدن مفصل

وقتی سطوح مفصل مصنوعی روی هم سائیده میشوند ذرات بسیار ریزی از جنس فلز یا پلی اتیلن آزاد میشوند. سلول های دفاعی بدن این ذرات را جسم خارجی میپندارند و برای از بین بردن آنها موادی ترشح میکنند که روی خود ذرات اثری ندارد ولی میتواند به سلول های استخوانی اطراف مفصل آسیب برساند.

به این روند که در نهایت به از بین رفتن تدریجی استخوان اطراف مفصل مصنوعی منجر میشود استئولیز میگویند. استئولیز میتواند لق شدن مفصل مصنوعی را تشدید کند و در موارد شدید حتی میتواند استخوان اطراف مفصل مصنوعی را چنان ضعیف کند که با یک ضربه‌ی خفیف دچار شکستگی شود.

عمر پروتز لگن به چه عواملی بستگی دارد

عوامل موثر بر عمر پروتز لگن را در زیر توضیح میدهم

کیفیت کارگذاری پروتز

مهمترین عنصر در عمر مفصل مصنوعی کیفیت جراحی است که در طی آن مفصل کارگذاشته میشود.

اگر قسمت های مختلف مفصل درست کارگذاشته شوند اتصال استخوان به فلز پروتز محکم و قوی خواهد بود و احتمال شل و لق شدن آن کم میشود.

اگر پروتز درست کار گذاشته شود فشار زیادی به سر مصنوعی و لایه پلی اتیلنی وارد نمیشود و خوردگی آن کم میشود و اگر پروتز درست کار گذاشته شود گیر کردن قسمت های مختلف مفصل به هم کم شده و احتمال دررفتگی مفصل مصنوعی کم میشود.

اگر جراحی کارگذاری پروتز درست باشد احتمال عفونت بعد از تعویض مفصل کم شده و احتمال بروز عوارض دیگر مانند استئولیز یا درد بعد از جراحی هم کاهش میابد.

پس برعکس چیزی که بسیاری از بیماران فکر میکنند که پروتز خوب مساوی با عمر زیاد آن است، بیشترین سهم از عوامل تاثیرگذار در عمر مفصل مصنوعی را کیفیت جراحی و کارگذاشتن درست آن دارد.

کیفیت خود پروتز

بله. قطعا جنس خود مفصل مصنوعی لگن هم مهم است. از یک مفصل مصنوعی بد نمیتوان عمر بالایی را انتظار داشت. باید اجزایی که پروتز از آن ساخته شده است کیفیت مناسبی داشته باشد.

سختی خوبی در مقابل خورده شدن داشته باشد. قابلیت انعطاف خوبی در مقایسه با استخوان داشته باشد. با بدن سازگار باشد و بسیاری عوامل دیگر

در دهه های اخیر پیشرفت های زیادی در تکنولوژی ساخت پروتز با طول عمر بالا بدست آمده است ولی مسلما تکنولوژی های بالا هزینه بالایی هم دارند.

مقایسه پروتز سیمانی در برابر غیرسیمانی

سیمانی یا غیرسیمانی بودن پروتز هم می‌تواند روی عمر پروتز لگن اثر بگذارد.

در مطالعه ای که ماندگاری 20 ساله پروتزهای سیمانی و غیرسیمانی لگن را با استفاده از یک نوع پایه فمورال یکسان مقایسه کرد, 1017 مورد تعویض مفصل لگن (507 پروتز سیمانی و 510 پروتز غیرسیمانی) به‌طور میانگین 13.2 سال (بین 2 تا 26 سال) پیگیری شدند.

میزان ماندگاری در سال بیستم برای پروتزهای سیمانی 98.1 درصد و برای پروتزهای غیرسیمانی 99.6 درصد بود و تفاوت معناداری بین این دو روش از نظر عمر پروتز مشاهده نشد. انتخاب بین این دو روش معمولا بر اساس سن بیمار, کیفیت استخوان و تجربه جراح تعیین می‌شود نه بر اساس تفاوت در طول عمر پروتز.

رعایت کردن خود بیمار

از دیگر عوامل مهمی که بر روی عمر پروتز لگن تاثیر میگذارد اینست که بیمار نکاتی را که پزشک معالج بعد از جراحی به او میگوید رعایت کند. وزن بیمار بعد از جراحی مهم است. وزن بالا میتواند موجب سائیدگی زود هنگام پروتز شده و عمر آن را کم کند.

قدرت عضلات لگن مهم است. هرچه عضلات لگن و ران قدرت بیشتری داشته باشند عمر مفصل مصنوعی بیشتر میشود. برای بیشتر کردن قدرت این عضلات نرمش و ورزش های خاص طبی به بیمار آموزش داده میشود که باید بعد از جراحی تا ماه ها انجام دهد.

میزان و شدت حرکات بدنی در عمر پروتز لگن مهم اند. اگر بیمار بعد از جراحی حرکات جهشی و پرشی مکرر و شدیدی انجام دهد ممکن است بر محل اتصال پروتز و استخوان تاثیر داشته و آن را شل کند و در نتیجه عمر آن کم شود.

پس به همه بیماران توصیه میشود بعد از جراحی فعالیت های بدنی متعادلی داشته باشند ولی از فعالیت های خشن و شدید تا حد امکان پرهیز کنند.

عمر پروتز لگن چقدر است

قطعا نمیتوان برای همه بیماران یک عدد ثابت به عنوان عمر مفصل مصنوعی مشخص کرد.

مطالعات نشان داده است اگر همه عواملی که ذکر کردم در بهترین حالت خودشان باشند یعنی پزشک کارش را خوب انجام دهد و بیمار هم همینطور و جنس پروتز هم خوب باشد 90 تا 95 درصد پروتز های لگن ده سال بعد از جراحی به خوبی کارشان را انجام میدهند و مشکلی ندارند و 80 تا 85 درصد پروتز ها هم بیست سال بعد از جراحی همچنان سالم به کارشان ادامه میدهند.

در شرایط مناسب مفصل مصنوعی ران اگر درست کار گذاشته شود در اکثریت موارد بیش از ۲۵-۲۰ سال عمر میکند. با پیشرفت هایی که در سال های اخیر در ساخت مفاصل مصنوعی کارا ایجاد شده عمر این مفاصل از قبل بیشتر شده است.

اکثر بیمارانی که تحت عمل جراحی تعویض کامل مفصل ران قرار میگیرند تنها یک بار این کار را در طول عمرشان انجام میدهند با این حال در بعضی بیماران ممکن است این عمل دو یا چند بار انجام شود.

در صورتیکه بعد از مدتی مفصل مصنوعی ران دچار مشکل شود مفصل دیگری جایگزین آن میشود. این عمل جراحی تعویض مفصل مصنوعی مشکل دار با یک مفصل جدید را عمل جراحی رویژن Revision مفصل ران میگویند. تعویض مجدد مفصل مصنوعی ران میتواند چند بار تکرار شود.

طول عمر مفصل مصنوعی ران در جوانتر ها و کسانی که زندگی فعالتر و پر تحرک تری دارند ممکن است کمتر از افراد مسن باشد و آنهم به علت فشار های زیادی است که فرد به مفصل مصنوعی وارد میکند.

به همین علت سعی میشود تا در جوانتر ها از انواعی از مفاصل مصنوعی استفاده شود که سطوح آن مقاومت بیشتری در مقابل سایش داشته و عمر بیشتری داشته باشند.

چطور بفهمیم عمر پروتز لگن ما تمام شده

مهمترین علامت خراب شدن مفصل مصنوعی که همانطور که گفتیم لق شدن آن است درد است. بیماری که بعد از جراحی اولیه سال های سال مشکلی در ناحیه لگن نداشته است ممکن است به تدریج متوجه شود دردی در ناحیه لگن احساس میکند.

این درد معمولا در ناحیه کشاله ران یا خود ران احساس میشود ولی ممکن است در زانو یا کمر هم احساس گردد.

درد ناشی از خراب شدن پروتز معمولا در ابتدا در شروع راه رفتن ایجاد شده و بعد از مدتی راه رفتن خوب میشود ولی به تدریج شدیدتر شده و ممکن است در تمام مدت راه رفتن و یا حتی در زمان استراحت هم وجود داشته باشد.

پس هر زمان که درد بعد از جراحی و بخصوص کشاله ران ایجاد شد باید در اولین فرصت به پزشک معالج مراجعه کرد.

گاهی اوقات خراب شدن استخوان های اطراف مفصل مصنوعی ممکن است بدون احساس درد باشد. به زبان دیگر بیمار ممکن است اصلا مشکل خاصی را احساس نکند.

بنابراین هر کسی که جراحی تعویض مفصل انجام داده است باید هر چند وقت یکبار به پزشک خود مراجعه کرده و از صحت کارکرد مفصل و استخوان های اطراف آن اطمینان حاصل کند.

زمان های مراجعه ممکن است برای هر بیمار متفاوت باشد و این زمان ها به توسط پزشک معالج مشخص میشود.

علائم دیگری که ممکن است نشانه اشکالی در کارکرد مفصل مصنوعی لگن باشد احساس لنگیدن، ضعف در حرکات پا، ورم در ناحیه جراحی، احساس صدا در ناحیه لگن یا محدودیت حرکتی در این ناحیه است.

در صورتیکه پروتز خراب شود بیمار باید تحت عمل جراحی مجدد قرار گرفته تا مفصل آسیب دیده با یک مفصل مصنوعی دیگر تعویض شود. این عمل جراحی جدید را رویژن میگویند. 

چکار کنیم تا پروتز لگن ما بیشتر عمر کند

مهمترین اقداماتی که در اختیار بیمار است و با رعایت آنها میتواند موجب بیشتر شدن عمر پروتز مفصل لگن شود عبارتند از :

♦ وزن خود را کم کنید حتی اگر وزن شما در حد طبیعی است. هر چه وزن شما کمتر باشد فشار کمتری به مفصل مصنوعی وارد میشود و عمر آن بیشتر میشود.

♦ از ورزش های شدید بپرهیزید. ورزش هایی که در آنها جهیدن و یا ضربات شدید و ناگهانی به مفصل وارد میشود موجب کاهش عمر آن میشود.

♦ عضلات تمام بدن بخصوص لگن و ران خود را قوی نگه دارید. ضعیف بودن یا ضعیف شدن عضلاتی که در اطراف مفصل هستند موجب میشود فشار بیشتری به آن وارد شود که در دراز مدت موجب آسیب مفصل میشود. راه پیمایی روی زمین صاف و هموار و شنا از ورزش های خوب برای تقویت عضلات ناحیه لگن است.

♦ از بلند کردن اجسام خیلی سنگین و حرکات ناگهانی بپرهیزید.

منابع:

• Survivorship of modern total hip replacement to 30 years: systematic review, meta-analysis, and extrapolation of global joint registry data – The Lancet
• The worldwide survival rate of total hip arthroplasties is improving: a systematic comparative analysis using worldwide hip arthroplasty registers – EFORT Open Reviews
• Long-Term Outcomes of Third-Generation Ceramic-on-Ceramic Bearings in Cementless Primary Total Hip Arthroplasty: A 25-Year Survival Analysis – The Journal of Arthroplasty
• Cemented and uncemented total hip arthroplasty using the same femoral component – Hip International