درمان شکستگی استرسی مفصل ران چیست

شکستگی استرسی مفصل ران ترک‌های ریزی هستند که در ناحیه گردن استخوان ران و بدون یک ضربه‌ی مشخص ایجاد می‌شوند.

علت آن یا نیروهای مکرر و زیاد روی یک مفصل سالم است (وقتی فرد فعالیت ورزشی یا بدنی خود را خیلی سریع افزایش می‌دهد و استخوان فرصت تطبیق پیدا نمی‌کند)، یا نیروهای معمولی روی یک استخوان ضعیف‌شده است.

احتمال ابتلا در زنان ده برابر مردان است و با افزایش سن هم بیشتر می‌شود. این شکستگی سه نوع دارد: فشاری (زیر گردن استخوان ران، پایدارتر)، کششی (بالای گردن استخوان ران، خطرناک‌تر) و جابجاشده (که می‌تواند به سیاه‌شدن سر استخوان ران منجر شود).

معمولا هیچ علامت اولیه‌ای ندارد، بیمار ممکن است مدت‌ها متوجه آن نشود. مهم‌ترین علامت درد در جلوی کشاله ران حین ایستادن یا راه رفتن است که با استراحت کم می‌شود. تشخیص با رادیوگرافی ساده، اسکن رادیوایزوتوپ یا MRI انجام می‌شود.

شکستگی‌های فشاری معمولا با استراحت و 4 تا 6 هفته استفاده از عصای زیر بغل درمان می‌شوند، در حالی که شکستگی‌های کششی یا جابجاشده معمولا نیاز به جراحی و فیکس کردن با پیچ دارند.

شکستگی استرسی مفصل ران بر اثر اعمال نیروهای مکرر و قوی به یک مفصل ران طبیعی و یا بر اثر وارد شدن نیروهای مکرر ولی معمولی به یک مفصل ران با استخوان ضعیف ایجاد میشوند.

شکستگی استرسی مفصل ران در ابتدا بدون جابجایی است ولی در صورت عدم درمان ممکن است گسترش یافته و جابجا شود.

قبل از هر چیز در فیلم زیر قدری با آناتومی لگن و مفصل ران بیشتر آشنا شوید.

علت شکستگی استرسی مفصل ران چیست

نیروهای بسیار بزرگی به مفصل ران بخصوص گردن استخوان ران وارد میشوند. اینها نیروهای ناشی از وزن فرد و همچنین نیروهای اعمال شده از طرف عضلات قوی اطراف مفصل هستند که حتی در حالت ایستادن و بدون راه رفتن هم اندازه زیادی دارند.

اندازه این نیروها با راه رفتن و دویدن بزرگتر میشوند. این نیروها میتوانند موجب شکستگی استرسی مفصل ران شوند.

توجه به این نکته مهم است که همه شکستگی های اطراف مفصل ران بدنبال یک ضربه واحد بوجود نمی آیند. بعضی مواقع شکستگی هایی در این ناحیه ایجاد میشوند که بیمار نمیتواند وقوع آن را به هیچ حادثه یا ضربه ای نسبت دهد. اینها شکستگی های استرسی مفصل ران هستند.

علت اصلی ایجاد شکستگی استرسی انجام حرکات بدنی مکرر به اندازه ای است که بدن تحمل تطبیق دادن خود با آن را ندارد.

وقتی فرد تغییری در سطح فعالیت های بدنی بطور مثال فعالیت های کاری یا ورزشی خود میدهد میزان نیروهایی که به استخوان وی وارد میشود تغییر میکند.

اگر این تغییر که معمولا بصورت افزایش نیروهای وارده است به آهستگی صورت گیرد استخوان فرصت آن را دارد تا خود را با نیروهای جدید تطبیق داده و در جاهایی که نیروی بیشتری وارد میشود محکم تر و قویتر شود.

وقتی این تغییر سریع ایجاد میشود بدن فرصت تطبیق دادن خود را ندارد و در نتیجه استخوان تحمل نیروهای جدید زیادی را که به آن وارد میشود نخواهد داشت. نتیجه آن شکسته شدن استخوان است.

این وضعیت ممکن است در یک استخوان سالم اتفاق بیفتد. در این حال فرد فعالیت ورزشی جدیدی را به سرعت شروع میکند و یا مقدار یا زمان یا شدت فعالیت قبلی خود را ناگهان افزایش میدهد. این وضعیت منجر به شکستگی استرسی مفصل ران میشود.

از طرف دیگر شکستگی استرسی میتواند بر اثر وارد شدن نیروهای مکرر ولی در حد و اندازه طبیعی ایجاد شود. در این وضعیت این استخوان است که به علتی ضعیف شده و تحمل نیروی وارده را ندارد و لاجرم دچار شکستگی میشود.

شکستگی استرسی بطور ناگهانی ایجاد نمیشود بلکه خط شکستگی بصورت یک ترک نازک شروع شده و بتدریج و با ادامه وارد شدن نیروها، وسیعتر میگردد. احتمال شکستگی استرسی مفصل ران در زنان ده برابر مردان است. این احتمال در سنین بالا هم افزایش میابد.

انواع شکستگی استرسی مفصل ران

 شکستگی استرسی مفصل ران غالبا در ناحیه گردن استخوان ران دیده میشوند و سه دسته اند

شکستگی های فشاری compression fracture که در زیر گردن استخوان ران ایجاد میشوند

شکستگی های کششی tension fracture که در بالای گردن استخوان ران بوجود آمده و مشکلات بیشتری نسبت به نوع قبلی ایجاد میکنند

شکستگی های جابجا شده displaced fracture که خط شکستگی تمام عرض گردن استخوان ران را دربر گرفته و موجب جابجا شدن سر استخوان ران میشود. جابجا شدن این شکستگی اتفاق خطرناکی است که میتواند منجر به سیاه شدن سر استخوان شود

علائم شكستگی استرسی مفصل ران چیست

شکستگی استرسی مفصل ران معمولا علامتی ندارد و بیمار اصلا متوجه آن نمیشود. بنابراین ممکن است تا مدت ها به آن مبتلا باشد ولی به علت بی اطلاعی درمانی برای آن انجام ندهد.

مهمترین علامت شكستگی استرسی مفصل ران درد در جلوی كشاله ران در موقع ایستادن یا راه رفتن است. این درد با استراحت كاهش میابد و با راه رفتن بیشتر میشود. بیمار ممكن است به علت این درد دچار لنگش شود.

برای تشخیص قطعی این شكستگی متخصص جراحی لگن از روش های تصویربرداری مانند رادیوگرافی ساده، اسكن رادیوایزوتوپ و یا ام آر آی استفاده میكند.

گروه‌های در معرض خطر شکستگی استرسی مفصل ران

شکستگی استرسی مفصل ران در همه افراد به یک اندازه رخ نمی‌دهد. ورزشکاران استقامتی، نظامیان تازه‌کار و به‌خصوص زنان ورزشکار یا سرباز، بیشترین احتمال ابتلا به این آسیب را دارند.

دوندگان و ورزشکاران رشته‌های استقامتی به دلیل بارگذاری مکرر و پیوسته روی گردن استخوان ران در معرض خطر بیشتری برای شکستگی استرسی مفصل ران هستند. نظامیانی که دوره آموزش پایه را می‌گذرانند نیز به دلیل افزایش ناگهانی حجم فعالیت بدنی مستعد این آسیب‌اند.

بر اساس پژوهشی که علت شیوع بیشتر شکستگی استرسی گردن استخوان ران در سربازان زن را بررسی کرد، بروز شکستگی استرسی در زنان نظامی به 9.2 درصد می‌رسد در حالی که این رقم در مردان تنها 3 درصد است. در جامعه ورزشکاران نیز این نسبت به ترتیب 9.7 درصد در زنان و 6.5 درصد در مردان گزارش شده است.

یکی از دلایل اصلی این تفاوت، سندرم سه‌گانه ورزشکار زن (کمبود انرژی دریافتی همراه با اختلال قاعدگی و کاهش تراکم استخوان) است. طبق بررسی‌ که ارتباط این سندرم را با افزایش خطر شکستگی استرسی گزارش کرد، وجود این سندرم می‌تواند خطر شکستگی استرسی را 2 تا 4 برابر افزایش دهد. کاهش شاخص توده بدنی، تراکم پایین مواد معدنی استخوان و مصرف دخانیات نیز از دیگر عوامل خطر شناخته‌شده هستند.

درمان شكستگی استرسی گردن استخوان ران چیست

 شکستگی استرسی مفصل ران در بعضی بیماران نیازی به جراحی ندارد ولی گاهی اوقات حتما باید تحت عمل جراحی قرار گیرد. تصمیم گیری معمولا برحسب محل شکستگی است و اینکه آیا شکستگی هنوز در حد یک ترک بدون جابجایی است یا جابجا شده است.

شكستگی های استرسی كه در زیر گردن استخوان ران هستند معمولا پایدار بوده و احتمال جابجایی كمی دارند. اكثر این شكستگی ها بصورت غیر جراحی درمان میشوند.

در این موارد معمولا پزشك معالج از بیمار میخواهد به مدت 6-4 هفته در موقع ایستادن و راه رفتن از دو عصای زیر بغل استفاده كرده و فشار وزن را بر روی اندام آسیب دیده وارد نكند.

شكستگی های استرسی در بالای گردن استخوان ران معمولا نیاز به عمل جراحی برای فیكس كردن محل شكستگی دارند.

شكستگی های جابجا شده در جوان ها نیاز به جااندازی و فیكس كردن دارند ولی درمان آنها در سنین بالا معمولا با کمک  آرتروپلاستی صورت میگیرد. برای فیكس كردن شكستگی های استرسی گردن استخوان ران معمولا از چند عدد پیچ استفاده میشود.

مدت زمان بهبودی و بازگشت به فعالیت

زمان بهبودی شکستگی استرسی مفصل ران به شدت و محل شکستگی بستگی دارد و از چند هفته تا چند ماه متغیر است.

در شکستگی‌های استرسی فشاری (زیر گردن استخوان ران) که با پرهیز از وزن‌گذاری درمان می‌شوند، روند بهبودی معمولا با 4 تا 6 هفته پرهیز کامل از وزن‌گذاری آغاز می‌شود و با افزایش تدریجی وزن‌گذاری تا 3 تا 4 ماه بعد ادامه پیدا می‌کند.

سرعت بازگشت به دویدن هم به شدت شکستگی در تصویربرداری ام‌آر‌آی وابسته است. طبق مطالعه‌ای که زمان بازگشت به دویدن را بر اساس درجه شکستگی در ام‌آر‌آی اندازه‌گیری کرد، میانگین زمان بازگشت به دویدن برای شکستگی‌های درجه 1 حدود 7.4 هفته است، در حالی که این زمان برای درجه 2 به 13.8 هفته، درجه 3 به 14.7 هفته و درجه 4 به 17.5 هفته می‌رسد.

در بیمارانی که شکستگی آن‌ها با جراحی و پیچ‌گذاری درمان شده، بازگشت کامل به ورزش معمولا از ماه سوم تا ششم بعد از عمل آغاز می‌شود. در این دوره، فیزیوتراپی برای بازیابی دامنه حرکتی مفصل ران و تقویت تدریجی عضلات اطراف آن اهمیت زیادی دارد و باید تحت نظر مستقیم پزشک معالج انجام شود.

عوارض شکستگی استرسی مفصل ران

شکستگی استرسی مفصل ران در صورت تشخیص و درمان به‌موقع، معمولا عارضه جدی به همراه ندارد. اما تاخیر در تشخیص، به‌خصوص در شکستگی‌های کششی، می‌تواند به عوارض جدی منجر شود.

مهم‌ترین خطر در شکستگی‌های استرسی درمان‌نشده، جابجا شدن خط شکستگی است. طبق بررسی‌ که عوامل پیش‌بینی‌کننده پیشرفت شکستگی‌های استرسی مفصل ران را گزارش کرد، حدود 14 درصد از این شکستگی‌ها در صورت عدم درمان مناسب دچار جابجایی می‌شوند.

جابجایی شکستگی خطر دو عارضه اصلی را افزایش می‌دهد. نکروز عروقی سر استخوان ران در شکستگی‌های جابجا شده بین 5 تا 42 درصد گزارش شده، در حالی که در شکستگی‌های بدون جابجایی بسیار نادر است.

عدم جوش خوردن استخوان نیز در 9 تا 44 درصد از شکستگی‌های جابجا شده دیده می‌شود و در شکستگی‌های بدون جابجایی نادر است. جوش خوردن استخوان در وضعیت زاویه‌دار نامناسب (واروس) در 5 تا 33 درصد موارد گزارش شده است.

به همین دلیل، تشخیص زودهنگام با تصویربرداری مناسب و پیگیری دقیق دستورات پزشک معالج در دوره درمان، نقش تعیین‌کننده‌ای در پیشگیری از این عوارض دارد.

منابع :

• Optimizing diagnosis and management of ONFH, FNSF, and SIF — EFORT Open Reviews
• Femoral Neck Stress Injuries: Analysis of 156 Cases in a U.S. Military Population and Proposal of a New MRI Classification System — AJR (American Journal of Roentgenology)
• Critical Implications of Female Bone Metabolism in Orthopedics: State of the Art — Journal of ISAKOS

• پژوهشی که علت شیوع بیشتر شکستگی استرسی گردن استخوان ران در سربازان زن را بررسی کرد — PMC
• مطالعه‌ای که زمان بازگشت به دویدن را بر اساس درجه شکستگی در ام‌آر‌آی اندازه‌گیری کرد — The American Journal of Sports Medicine
• بررسی جامع عوامل خطر، عوارض و درمان شکستگی‌های استرسی گردن استخوان ران — Orthobullets