دکتر مهرداد منصوری دکتر مهرداد منصوری. جراح لگن و مفصل ران
بیشتر مردم میدانند که استفاده از سیگار میتواند به ریهها و قلب آنها آسیب جدی وارد کند. اما آیا میدانستید که سیگار میتواند به مفاصل شما هم آسیب برساند؟ و آیا از خطر سیگار برای تعویض مفصل ران آگاهی دارید؟
بیمارانی که پیش از جراحی تعویض مفصل سیگار را ترک نمیکنند، در آینده با احتمال بسیار بیشتری، نیاز به عمل مجدد خواهند داشت.
سیگار میتواند عوارض پس از جراحی تعویض مفصل مانند عفونت محل جراحی را افزایش دهد. سیگار با مختل کردن جریان اکسیژن در خون و تشدید درد قبل و بعد از عمل روند بهبودی بیمار را بهطور قابل ملاحظهای دشوار میکند.
اگر شما قرار است جراحی تعویض مفصل انجام دهید، جراح ارتوپد از شما درباره اینکه آیا سیگار میکشید یا خیر سؤال میکند. این موضوع به دلیل آن است که مطالعات مکرر نشان میدهند استفاده از سیگار بهطور قابلتوجهی خطر عوارض پس از جراحی را افزایش میدهد.
احتمال بروز عوارض و مشکلات بعد از جراحی در افراد سیگاری دو برابر افراد غیر سیگاری است.
اثرات مضر سیگار برای جراحی تعویض مفصل چیست
خطر سیگار برای تعویض مفصل لگن را میتوان به دو دسته تقسیم کرد.
یک دسته از اثرات بر روی کل بدن هستند. مثلا وقتی یک سیگاری عمل لگن را انجام میدهد احتمال بروز عفونت ریوی یا ادراری بعد از جراحی در او بالاتر از افراد عادی است.
همچنین احتمال اینکه این افراد بعد از جراحی دچار سکته قلبی یا مغزی شوند بیش از افراد غیر سیگاری است. احتمال بروز لخته در ساق یا در ریه سیگاری ها هم بعد از تعویض مفصل بیشتر میشود.
دسته دیگر عوارض مخصوص به اثر آن بر روی خود مفصل مصنوعی است.
مکانیسم اثر سیگار چیست
سیگار با کاهش سطح اکسیژنرسانی در بافتها، خطر عفونت و تأخیر در بهبود زخم را افزایش میدهد. بنابراین موجب میشود بیمار پس از جراحی، با درد بیشتری روبهرو شود و روند بهبودی کندتری داشته باشد. تاثیر سیگار را میتوان بصورت زیر خلاصه کرد
- اختلال گردش اکسیژن در بافتها: کاهش اکسیژن در خون، فرآیند ترمیم بافتی را کند میکند و بافت جراحیشده را در معرض آسیب قرار میدهد.
- افزایش درد پیش و پس از عمل: سیگار حساسیت گیرندههای درد را افزایش میدهد و تحمل بیمار را نسبت به درد کاهش میدهد.
- خطر بالای عفونت و تأخیر در بهبود زخم: بافتهای کماکسیژن، محیط مناسبی برای رشد باکتریها هستند و روند ترمیم را مختل میکنند.
تاخیر در ترمیم زخم
استفاده از سیگار از جنبههای مختلف بر ترمیم زخم اثر منفی میگذارد. دود سیگار حاوی مواد سمی متعددی است، از جمله نیکوتین، مونوکسید کربن و هیدروژن سیانید. نیکوتین جریان خون پوست را کاهش میدهد و این میتواند باعث اختلال در ترمیم بافت آسیبدیده و ایجاد ایسکمی و کم خونی بافتی شود.
یکی از مواد مهم موجود در سیگار که خواص اعتیاد آور داشته و وابستگی ایجاد میکند نیکوتین است. مهمترین متابولیت نیکوتین، کوتینین نام دارد.
یعنی مقداری از نیکوتین در بدن به کوتینین تبدیل میشود. با بررسی میزان کوتینین خون در آزمایشگاه میتوان فهمید فرد در چند روز اخیر به چه میزان سیگار کشیده است.
کلا خطر سیگار برای تعویض مفصل لگن ارتباط به تعداد و میزان مصرف آن دارد. هرچه میزان مصرف سیگار کمتر باشد تاثیر مخرب آن هم کمتر است.
خطر انسداد مویرگها با لخته نیز بیشتر میشود زیرا نیکوتین چسبندگی پلاکتها را افزایش و تعداد گلبولهای قرمز را کاهش میدهد. هیدروژن سیانید انتقال اکسیژن به سلولها را مختل میکند و مونوکسید کربن نیز تأثیر مشابهی دارد و همچنین باعث کاهش متابولیسم میشود.
خطر عفونت بعد از جراحی
در فوریه 2017، ژورنال جراحی استخوان و مفصل (The Journal of Bone and Joint Surgery) نتایج یک پژوهش مربوط به سیگار را منتشر کرد. این مطالعه نشان داد سیگاریها در مقایسه با غیرسیگاریها احتمال بیشتری برای نیاز به جراحی مجدد پس از بروز عفونت دارند.
در بیمارانی که اکنون سیگار میکشند احتمال نیاز به جراحی مجدد به علت عفونت 80 درصد بیشتر است.
برخی دیگر از عوارض استفاده از سیگار بر مفاصل عبارتند از:
- افزایش خطر ابتلا به پوکی استخوان، که استخوانها را ضعیف میکند و خطر شکستگی را بالا میبرد
- مطالعات متعدد نشان میدهد که بعد از جراحی احتمال اینکه مفصل مصنوعی لق شود هم بیشتر از غیر سیگاری ها است. به این ترتیب انتظار میرود عمر مفصل مصنوعی در یک فرد سیگاری کمتر از افراد غیر سیگاری باشد.
- نیکوتین، تولید استخوان را کند میکند
- کاهش جذب کلسیم از رژیم غذایی. بدون کلسیم، استخوانها شکننده میشوند
- تجزیه استروژن، که برای حفظ استحکام اسکلت هم در مردان و هم در زنان ضروری است
افراد سیگاری تقریباً دو برابر دیگران در معرض پارگی تاندونها هستند. همچنین احتمال ابتلا به روماتیسم مفصلی و کمردرد با افزایش سن در افراد سیگاری بیشترمیشود.
آیا باید پیش از جراحی سیگار را ترک کرد؟
یک مطالعه در سال 2017 بر روی خطر سیگار برای تعویض مفصل ران انجام شد که در نشست سالانه آکادمی جراحان ارتوپد ارائه گردید. این مطالعه نشان داد که ترک سیگار پیش از جراحی تعویض مفصل میتواند خطر عوارض پس از عمل را کاهش دهد.
این پژوهش در مرکز پزشکی NYU Langone بر روی بیش از 500 بیمار سیگاری که جراحی تعویض مفصل کردند انجام شد. حدود 100 نفر از آنها در یک برنامه ویژه برای کمک به ترک سیگار شرکت کردند.
افرادی که تا پایان در برنامه باقی ماندند، نتایج جراحی بهتری داشتند و میزان عوارض پس از عمل در آنها کمتر بود. از جمله کاهش بستری مجدد در بیمارستان، کاهش عفونت محل جراحی و کاهش لختههای خونی.
محققان به این نتیجه رساند که جراحان باید بیماران سیگاری را به ترک سیگار پیش از جراحی تشویق کنند تا احتمال بهبودی کامل افزایش یابد.
اگر شما قرار است تحت عمل تعویض مفصل قرار بگیرید اگر سیگاری هستید، به شما قویا توصیه میکنیم سیگار را ترک کنید.
بسیاری از افراد سیگاری میگویند که میخواهند سیگار را ترک کنند و عمل جراحی فرصت مناسبی برای ترک سیگار است. این اقدام نهتنها به بهبود روند پس از جراحی کمک میکند، بلکه بر سلامت کلی شما هم تاثیر مثبت خواهد داشت.
وظیفه بیمار و پزشک قبل از عمل تعویض مفصل
این وظیفه پزشک قبل از انجام جراحی تعویض مفصل است که بیمار را از مضرات سیگار با اطلاع کند. بیماران میتوانند با شرکت در گروه های ترک سیگار قبل از جراحی تعویض مفصل به ترک آن کمک کنند.
توصیه میشود حداقل 8-4 هفته قبل از زمان جراحی مصرف سیگار قطع شود و این ترک سیگار تا چند ماه بعد از آن ادامه یابد.
اگر بیمار بتواند سیگار را کاملا ترک کند که چه بهتر و اگر نه، حداقل در چند ماه قبل و بعد از جراحی از آن استفاده نکند. این موجب میشود تا بتواند از جراحی تعویض مفصل که برای او انجام میشود حداکثر استفاده را ببرد.
نکته مهم دیگر این است که استفاده از قلیان اثر بسیار مخرب تری نسبت به سیگار دارد. حجم دود و مواد مضری که در استفاده از قلیان وارد ریه و بدن میشود بسیار بیشتر از سیگار است. استفاده از قلیان را هم باید قبل از عمل تعویض مفصل لگن کنار گذاشت.
خطر موارد مخدر
و نکته آخر استفاده از تریاک و مواد مخدر است. متاسفانه بعضی از بیمارانی که به علت خرابی مفصل لگن, درد دارند برای فرار از آن به مواد مخدر و تریاک پناه میبرند.
تریاک موجب میشود درد تا مدتی کمتر احساس شود. در این مدت مفصل به تخریب خودش ادامه میدهد. بعد از مدتی، تخریب به حدی میرسد که مصرف مخدر دیگر نمیتواند درد را از بین ببرد و بیمار برای جراحی مراجعه میکند. متاسفانه در این چند سال مفصل چنان تخریب میشود که جراحی اگر غیر ممکن نباشد بسیار سخت میشود.
هر چه جراحی سخت تر شود نتایج آن غیر قابل پیش بینی تر میشود.
مطالعات زیادی نشان میدهد که مصرف تریاک و مواد مخدر میتواند احتمال بروز عفونت بعد از تعویض مفصل را بیشتر کند. پس استفاده از این مواد را حداقل باید از چند ماه قبل از جراحی تا چند ماه قبل از جراحی قطع یا حداقل کم کرد.