مصرف سیگار میتواند نتیجه‌ی جراحی تعویض مفصل ران را هم تحت تاثیر قرار دهد، دقیقا مثل اثری که روی قلب و ریه دارد.
سیگار با کم کردن اکسیژن‌رسانی خون، بهبود زخم جراحی را کندتر و خطر عفونت محل جراحی را بیشتر میکند. احتمال لق شدن مفصل مصنوعی و کاهش عمر آن هم در افراد سیگاری بیشتر است.
به همین دلیل توصیه میشود مصرف سیگار چند هفته قبل از جراحی تعویض مفصل قطع شود و تا چند ماه بعد از آن هم ادامه پیدا نکند.
بیشتر مردم میدانند سیگار میتواند به ریه‌ها و قلب آسیب جدی برساند، اما شاید کمتر کسی بداند سیگار به مفاصل هم آسیب میرساند. در این مقاله خطر سیگار برای تعویض مفصل ران را بررسی میکنیم.
بیمارانی که پیش از جراحی تعویض مفصل سیگار را ترک نمیکنند، در آینده با احتمال بیشتری نیاز به عمل مجدد پیدا میکنند. سیگار میتواند عوارض بعد از جراحی مثل عفونت محل جراحی را هم افزایش دهد.
سیگار با مختل کردن جریان اکسیژن در خون و تشدید درد قبل و بعد از عمل، روند بهبودی بیمار را دشوارتر میکند. به همین دلیل جراح ارتوپد همیشه پیش از عمل تعویض مفصل درباره‌ی مصرف سیگار از بیمار سوال میکند.
اثرات مضر سیگار برای جراحی تعویض مفصل چیست
خطر سیگار برای تعویض مفصل لگن را میتوان به دو دسته تقسیم کرد. یک دسته اثراتی است که روی کل بدن میگذارد و دسته‌ی دیگر اثری است که مستقیم روی خود مفصل مصنوعی دارد.
وقتی یک فرد سیگاری عمل تعویض مفصل انجام میدهد، احتمال بروز عفونت ریوی یا ادراری بعد از جراحی، سکته‌ی قلبی یا مغزی، و بروز لخته در ساق یا ریه در او بیشتر از افراد غیرسیگاری است.
مکانیسم اثر سیگار چیست
سیگار با کاهش اکسیژن‌رسانی به بافت‌ها، خطر عفونت و تاخیر بهبود زخم را افزایش میدهد. نیکوتین جریان خون پوست را کم میکند و همین موضوع میتواند به ایسکمی و کم‌خونی بافتی منجر شود. تاثیر سیگار را میتوان بصورت زیر خلاصه کرد.
- اختلال گردش اکسیژن در بافت‌ها: کاهش اکسیژن در خون، فرآیند ترمیم بافتی را کند میکند و بافت جراحی‌شده را در معرض آسیب قرار میدهد.
- افزایش درد پیش و پس از عمل: سیگار حساسیت گیرنده‌های درد را بالا میبرد و تحمل بیمار نسبت به درد را کم میکند.
- افزایش چسبندگی پلاکت‌ها: خطر انسداد رگ‌های کوچک با لخته را بیشتر میکند و بافت را در معرض ایسکمی قرار میدهد.
تاخیر در ترمیم زخم
یکی از مواد مهم سیگار که وابستگی ایجاد میکند نیکوتین است. مهمترین متابولیت نیکوتین کوتینین نام دارد و با اندازه‌گیری میزان آن در خون میشود فهمید فرد در روزهای اخیر چقدر سیگار کشیده است.
بررسی کلاسیک اثر سیگار بر ترمیم زخم نشان میدهد نیکوتین با تنگ کردن رگ‌های خونی پوست و افزایش چسبندگی پلاکت‌ها، اکسیژن‌رسانی به بافت تازه‌جراحی‌شده را کم کرده و خطر ایسکمی بافتی را بالا میبرد.
خطر عفونت بعد از جراحی
طبق مطالعه‌ای در Journal of Bone and Joint Surgery روی 15,264 بیمار تحت تعویض مفصل ران یا زانو، احتمال جراحی مجدد به‌علت عفونت در سیگاری‌های فعلی 82 درصد بیشتر از افراد غیرسیگاری بود، در حالی که سیگاری‌های قبلی افزایش خطر مهمی نداشتند.
برخی دیگر از عوارض سیگار روی مفاصل و استخوان‌ها عبارتند از:
- افزایش خطر پوکی استخوان، که استخوان‌ها را ضعیف میکند و خطر شکستگی را بالا میبرد
- افزایش خطر لق شدن مفصل مصنوعی نسبت به افراد غیرسیگاری، به همین دلیل انتظار میرود عمر مفصل مصنوعی در افراد سیگاری کمتر باشد
- کند شدن تولید استخوان و کاهش جذب کلسیم از رژیم غذایی توسط نیکوتین
- تجزیه‌ی استروژن، که برای حفظ استحکام اسکلت هم در مردان و هم در زنان ضروری است
افراد سیگاری بیشتر از دیگران در معرض پارگی تاندون‌ها هستند و احتمال ابتلا به روماتیسم مفصلی و کمردرد با افزایش سن هم در آنها بیشتر است.
عوارض سیگار بعد از عمل جراحی پا و لگن
خیلی از بیماران سیگار را قبل از عمل کنار میگذارند ولی چند روز بعد از جراحی دوباره شروع میکنند. در حالی که بیشترین اثر سیگار روی زخم و استخوان در همین هفته‌های اول بعد از عمل است.
بعد از هر جراحی روی استخوان‌های پا و لگن، از شکستگی گرفته تا تعویض مفصل، سیگار سه عارضه‌ی اصلی دارد: دیرتر بسته شدن زخم و باز شدن آن، عفونت محل جراحی، و دیر جوش خوردن یا جوش نخوردن استخوان. در جراحی شکستگی، عارضه‌ی سوم از همه مهم‌تر است.
در بررسی 69 مطالعه‌ی قبلی، خطر عفونت بعد از جراحی ارتوپدی در افراد سیگاری 2.2 برابر و خطر جوش نخوردن استخوان بعد از جراحی شکستگی 1.85 برابر افراد غیرسیگاری بود.
به همین دلیل بهتر است سیگار حداقل تا بسته شدن کامل زخم، و در جراحی شکستگی تا جوش خوردن استخوان که معمولا حدود سه ماه طول میکشد، کنار گذاشته شود.
آیا باید پیش از جراحی سیگار را ترک کرد؟
پاسخ کوتاه بله است. پژوهشی که در نشست سالانه‌ی آکادمی جراحان ارتوپد آمریکا (AAOS) در سال 2017 ارائه شد، نشان داد ترک سیگار پیش از جراحی تعویض مفصل میتواند خطر عوارض پس از عمل را کم کند.
در این پژوهش که در بیمارستان دانشگاه نیویورک (NYU Langone) انجام شد، از میان 539 بیمار سیگاری که تحت تعویض مفصل قرار گرفته بودند، 103 نفر به یک برنامه‌ی ترک سیگار معرفی و 73 نفر داوطلبانه در آن ثبت‌نام کردند.
در بیماران تعویض مفصل زانو، نرخ عوارض بعد از عمل در کسانی که برنامه را تا انتها ادامه دادند 22 درصد بود، در برابر 29 درصد در بقیه‌ی افراد سیگاری.
بیمارانی که این برنامه را تا انتها ادامه دادند، بیشتر از دیگران موفق به ترک سیگار پیش از جراحی شدند و به همین نسبت با عوارضی مثل بستری مجدد، عفونت محل جراحی و لخته‌ی خون کمتری روبه‌رو بودند.
اگر شما قرار است جراحی تعویض مفصل انجام دهید و سیگاری هستید، به شما قویا توصیه میکنیم سیگار را ترک کنید. عمل جراحی میتواند فرصت مناسبی برای ترک سیگار هم باشد و این کار علاوه بر کمک به بهبودی جراحی، به سلامت کلی شما هم کمک میکند.
وظیفه بیمار و پزشک قبل از عمل تعویض مفصل
وظیفه‌ی پزشک است که بیمار را قبل از جراحی تعویض مفصل از مضرات سیگار آگاه کند. بیمار هم میتواند با شرکت در گروه‌های ترک سیگار پیش از جراحی، شانس موفقیت خودش را بالا ببرد.
یک مرور در Cochrane Database of Systematic Reviews روی مطالعات مداخلات ترک سیگار پیش از جراحی نشان داد برنامه‌هایی که 4 تا 8 هفته پیش از عمل شروع میشوند و شامل مشاوره‌ی هفتگی و درمان جایگزین نیکوتین هستند، بیشترین اثر را بر کاهش عوارض بعد از جراحی و بر ترک بلندمدت سیگار دارند.
طبق بیانیه‌ی آکادمی جراحان ارتوپد آمریکا درباره‌ی مصرف تنباکو، بیماران سیگاری باید پیش از هر جراحی ارتوپدی از خطرات سیگار برای روند بهبودی مطلع شوند و به ترک آن پیش از عمل تشویق شوند.
نکته‌ی مهم دیگر این است که استفاده از قلیان اثر مخرب‌تری نسبت به سیگار دارد، چون حجم دود و مواد مضری که وارد ریه و بدن میشود بسیار بیشتر است. استفاده از قلیان را هم باید پیش از عمل تعویض مفصل لگن کنار گذاشت.
خطر مواد مخدر
نکته‌ی آخر مصرف تریاک و مواد مخدر است. بعضی از بیمارانی که به‌علت خرابی مفصل لگن درد دارند، برای فرار از این درد به مواد مخدر و تریاک پناه میبرند.
تریاک درد را برای مدتی کم‌احساس‌تر میکند، ولی در همین مدت تخریب مفصل ادامه پیدا میکند. وقتی این تخریب به حدی برسد که مصرف مخدر دیگر درد را کم نکند، بیمار برای جراحی مراجعه میکند، در حالی که مفصل تا آن زمان چنان تخریب شده که جراحی اگر غیرممکن نباشد بسیار سخت میشود و نتیجه‌ی آن هم غیرقابل‌پیش‌بینی‌تر است.
مصرف تریاک و مواد مخدر میتواند احتمال بروز عفونت بعد از تعویض مفصل را هم بیشتر کند. به همین دلیل مصرف این مواد باید از چند ماه قبل از جراحی قطع یا حداقل تا حد زیادی کم شود.
سوالات متداول
منابع علمی این مقاله
- Smoking Increases the Rate of Reoperation for Infection within 90 Days After Primary Total Joint Arthroplasty – The Journal of Bone and Joint Surgery
- Interventions for preoperative smoking cessation – Cochrane Database of Systematic Reviews
- Smoking Cessation Programs Benefit Patients Prior to Joint Replacements – NYU Langone Health
- Smoking and wound healing – The American Journal of Medicine
- Information Statement: Tobacco Use and Orthopaedic Surgery – American Academy of Orthopaedic Surgeons
- Fracture, nonunion and postoperative infection risk in the smoking orthopaedic patient: a systematic review and meta-analysis – EFORT Open Reviews
نویسنده: دکتر مهرداد منصوری، فوق تخصص جراحی لگن و مفصل ران
مطالب این مقاله صرفا جنبه‌ی اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیه‌ی پزشک معالج نیست.
دیدگاه‌ها