دیابت کنترل‌نشده میتواند نتیجه‌ی جراحی تعویض مفصل ران را تحت تاثیر قرار دهد. مهم‌ترین اثر آن تاخیر در بهبود زخم جراحی و در نتیجه بالا رفتن احتمال عفونت محل جراحی است.
دیابت روی سیستم ایمنی بدن هم اثر منفی میگذارد و همین موضوع بهبودی بعد از جراحی را سخت‌تر میکند. خود دیابت به‌تنهایی خطر لق شدن مفصل مصنوعی را چندان زیاد نمیکند، ولی قند خون بالا در روزهای نزدیک به جراحی این خطر را بیشتر میکند.
به همین دلیل پزشک همیشه پیش از عمل قند خون بیمار را بررسی و در صورت لزوم با کمک متخصص داخلی یا غدد کنترل میکند. بیمار دیابتی هم باید در ماه‌های قبل و بعد از جراحی، قند خون خود را در بهترین وضعیت ممکن نگه دارد.
افراد دیابتی بیشتر در معرض شکستگی لگن هستند و بعد از این شکستگی هم عوارض قلبی و کلیوی و خطر مرگ در آنها بیشتر از افراد غیر دیابتی است.
دیابت کنترل‌نشده میتواند بر جراحی تعویض مفصل ران هم تاثیر بگذارد. در ادامه میبینیم این تاثیر دقیقا چگونه است و پزشک و بیمار قبل و بعد از عمل چه کاری باید انجام دهند.
شیوع دیابت چقدر است
دیابت یکی از شایع‌ترین بیماری‌های مزمن دنیا است، بخصوص با بیشتر شدن متوسط وزن افراد جامعه و کم‌تحرکی، شیوع آن در دهه‌های اخیر بیشتر هم شده است.
طبق تازه‌ترین برآورد Diabetes Atlas فدراسیون بین‌المللی دیابت، حدود 589 میلیون بزرگسال یعنی 11.1 درصد جمعیت بزرگسال دنیا به دیابت مبتلا هستند، یعنی تقریبا از هر 9 نفر، 1 نفر.
دیابت احتمال بروز سکته‌ی مغزی و قلبی را هم بیشتر میکند و نارسایی قلبی و عفونت‌های ریوی در افراد دیابتی شایع‌تر است.
تاثیر دیابت بر تعویض مفصل ران چگونه است
دیابت کنترل‌نشده با چند مکانیسم میتواند روی نتایج تعویض مفصل لگن اثر بگذارد.
این بیماری تقریبا روی همه‌ی بدن اثر نامطلوب دارد. اگر عملکرد قلب یا کلیه در یک بیمار دیابتی مختل شده باشد، همین موضوع میتواند توانایی بدن برای تحمل بیهوشی و کل عمل جراحی را کم کند.
در بیمار دیابتی که قند خونش خوب کنترل نشده، زخم جراحی دیرتر از بیمار سالم خوب میشود و قدرت ترمیم بافت هم در این افراد کمتر است. سیستم دفاعی بدن هم در دیابت ضعیف‌تر عمل میکند و همین دو موضوع احتمال عفونت محل جراحی را بالا میبرد.
طبق یک مطالعه در مجله‌ی Hip & Pelvis روی بیماران تحت تعویض کامل مفصل ران، نرخ کلی عفونت محل جراحی حدود 0.95 درصد بود، ولی همین نرخ در بیماران دیابتی به 10 درصد رسید، یعنی حدود ده برابر بیشتر.
درباره‌ی لق شدن مفصل مصنوعی هم یک مطالعه‌ی بزرگ در Journal of Arthroplasty نشان داد خودِ دیابت به‌تنهایی خطر لقی مفصل را چندان بالا نمیبرد، ولی قند خون بالای روز قبل از جراحی با خطر لقی نزدیک به 5 برابر همراه بود.
پزشک قبل از عمل تعویض مفصل برای فرد مبتلا به دیابت چکار میکند
با توجه به تاثیر دیابت بر جراحی تعویض مفصل، پزشک همیشه پیش از هر عمل تعویض مفصل، میزان قند خون بیمار را بررسی و اندازه‌گیری میکند.
اگر مشخص شود بیمار دیابت دارد، پزشک برای بررسی سیستم قلبی عروقی و کلیوی او دقت بیشتری میکند و اگر مشکلی پیدا شود، سعی در کنترل آن پیش از جراحی میشود.
چون شیوع عفونت در بیماران دیابتی بیشتر است، پزشک وجود هرگونه عفونت در ریه یا سیستم ادراری را هم بررسی و در صورت وجود، پیش از جراحی درمان میکند.
برای این کنترل، پزشک معمولا بجز اندازه‌گیری مستقیم قند خون، از اندازه‌گیری هموگلوبین A1c هم استفاده میکند. این آزمایش نشان میدهد بیمار در یکی دو ماه قبل از آزمایش تا چه حد در کنترل قند خون خود موفق بوده است.
یک مطالعه‌ی چندمرکزی روی 1,645 بیمار دیابتی تحت تعویض مفصل نشان داد آستانه‌ی 7.7 درصد برای هموگلوبین A1c بهترین پیش‌بینی‌کننده‌ی عفونت پروتز است. در بیماران زیر این آستانه میزان عفونت 0.8 درصد بود و در بیماران بالای آن 5.4 درصد، یعنی نزدیک به 7 برابر.
در حین عمل جراحی و تا وقتی بیمار در بیمارستان بستری است هم سعی میشود قند خون او به‌صورت دقیق کنترل شود.
نکته‌ی دیگری که پزشک قبل از جراحی بررسی میکند داروهای مصرفی بیمار برای دیابت است. طبق راهنمای آکادمی جراحان ارتوپد آمریکا برای آماده شدن پیش از جراحی، بیمار باید پزشک را از مصرف انسولین یا داروهای دیابت مثل داروهای گروه GLP-1 آگاه کند، چون ممکن است لازم باشد دوز آنها به‌علت استرس جراحی روی بدن تنظیم شود یا مصرف بعضی از آنها پیش از بیهوشی موقتا قطع شود.
بیمار مبتلا به دیابت باید برای جراحی تعویض مفصل چه نکاتی را رعایت کند
مهم‌ترین نکته‌ای که بیمار دیابتی باید رعایت کند، کنترل قند خون است. هرچه قند خون در یکی دو ماه قبل از جراحی و چند ماه بعد از مرخص شدن از بیمارستان بهتر کنترل شود، احتمال عفونت محل جراحی و عفونت‌های ریوی و ادراری کمتر میشود و زخم جراحی هم زودتر و بهتر ترمیم پیدا میکند.
کنترل دقیق قند خون در درازمدت هم میتواند احتمال لق شدن مفصل را کمتر کرده و عمر مفصل مصنوعی را بیشتر کند.
نکته‌ی دیگر این است که بیشتر بیماران دیابتی وزن بالایی دارند. کاهش وزن در این افراد هم به کنترل بهتر دیابت کمک میکند و هم فشار کمتری به مفصل مصنوعی وارد میکند. برای اطلاعات بیشتر درباره‌ی نقش وزن در این جراحی میتوانید تاثیر چاقی و اضافه وزن بر تعویض مفصل ران را هم بخوانید.
شکستگی لگن در افراد دیابتی
دیابت فقط روی نتیجه‌ی تعویض مفصل اثر نمیگذارد. استخوان افراد دیابتی با وجود تراکم ظاهرا طبیعی شکننده‌تر است و آسیب اعصاب پا، افت قند خون و ضعف بینایی هم احتمال زمین خوردن آنها را بیشتر میکند. به همین دلیل شکستگی لگن در این افراد شایع‌تر است.
بررسی 16 مطالعه درباره‌ی عوارض شکستگی لگن در افراد دیابتی نشان داد خطر مرگ در یک سال اول بعد از شکستگی در این افراد 1.24 برابر، خطر عوارض قلبی 1.44 برابر و خطر نارسایی کلیه 1.32 برابر افراد غیر دیابتی است.
درمان شکستگی لگن در افراد دیابتی با بقیه فرقی ندارد و در بیشتر موارد جراحی است، ولی کنترل قند خون در روزهای بستری و مراقبت از زخم اهمیت بیشتری پیدا میکند. انواع این شکستگی و روش درمان هر کدام در مقاله شکستگی لگن آمده است.
سوالات متداول
منابع علمی این مقاله
- Clinical Implication of Diabetes Mellitus in Primary Total Hip Arthroplasty – Hip & Pelvis
- Diabetes Mellitus and Hyperglycemia and the Risk of Aseptic Loosening in Total Joint Arthroplasty – The Journal of Arthroplasty
- 11th edition of the IDF Diabetes Atlas: global, regional, and national diabetes prevalence estimates for 2024 and projections for 2050 – The Lancet Diabetes & Endocrinology
- Determining the Threshold for HbA1c as a Predictor for Adverse Outcomes After Total Joint Arthroplasty: A Multicenter, Retrospective Study – The Journal of Arthroplasty
- Preparing for Orthopaedic Surgery: Health Condition Checklist – OrthoInfo, American Academy of Orthopaedic Surgeons
- Impact of diabetes mellitus on risk of major complications after hip fracture: a systematic review and meta-analysis – Diabetology and Metabolic Syndrome
نویسنده: دکتر مهرداد منصوری، فوق تخصص جراحی لگن و مفصل ران
مطالب این مقاله صرفا جنبه‌ی اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیه‌ی پزشک معالج نیست.
دیدگاه‌ها